Καλησπέρα σας.

Καλησπέρα.

Θα μας πείτε το όνομά σας;

Είμαι ο Πασχάλης ο Καραγιαννάκης. Ή ο Πασκάλ, όπως με ξέρανε παλαιότερα, σαν DJ και σαν drag artist. "Paschal".

Αρχικά, ευχαριστώ πάρα πολύ που δεχτήκατε να κάνουμε αυτή τη συνέντευξη και με αυτό τον τρόπο επικοινωνίας.

Παρακαλώ.

Είμαι η Ελένη Κασίμου. Είμαι ερευνήτρια στο Istorima. Βρίσκομαι στην Αθήνα 14 Φεβρουαρίου του 2021 και θα συνομιλήσω-

Bοήθειά μας. 

Με τον κύριο Καραγιαννάκη που βρίσκεται στην Κρήτη σχετικά με τις εμπειρίες του από την drag σκηνή της Αθήνας στα ‘80s και στα ‘90s. Και γενικότερα για τα βιώματα του τότε.

Mια χαρά.

Θα θέλατε να μας πείτε λίγα λόγια για σας; Να μας κάνετε μια μικρή παρουσίαση ποιος είστε.

Ναι. Λοιπόν, εγώ είμαι από αυτά τα παιδιά που μεγάλωσαν στο εξωτερικό από Έλληνες γονείς μετανάστες του ‘60. Όπου γεννημένος στο Βέλγιο από Βελγίδα μητέρα και από μπαμπά μετανάστη που δούλευε στα ανθρακωρυχεία τότε, μεγάλωσα τελείως διαφορετικά στο Βέλγιο με το σόι της μητέρας μου. Και με μία τελείως διαφορετική κουλτούρα και τρόπο ζωής από ό,τι ήταν στην Ελλάδα. Κάποια χρόνια μετά, γύρισε ο πατέρας μου στο Βέλγιο και ξανά ενωθήκαμε σαν οικογένεια. Και η μεγάλη επιστροφή στην Ελλάδα οικογενειακώς. Όπου για πρώτη φορά εγώ έρχομαι στην Ελλάδα, λίγο πριν πάω φαντάρος. Μου αλλάζουν τα χαρτιά. Από κει που λέγομαι Paschal Van Coppenolle στο Βέλγιο, γίνομαι Έλληνας και Καραγιαννάκης. Καπάκι, μου 'ρχεται, βέβαια, να πάω και στο στρατό. Ξέρω πολύ λίγα ελληνικά γιατί ζούσα και μεγάλωσα με την οικογένειά της μητέρας μου. Είχε πολύ πλάκα, βέβαια, γιατί άλλα σου λένε, άλλα καταλαβαίνεις. Δεν πειράζει, οκ. Μεγάλωσα στο Βέλγιο, από μικρός, με το σκοπό όταν μεγαλώσω να γίνω χορευτής. Δε με μαζεύανε. Χόρευα οπουδήποτε. Με πήγαιναν σινεμά, 6 χρόνων, να δω τον "Ντάμπο, το ελεφαντάκι" και αντί να βλέπω την ταινία εγώ ήμουνα στο διάδρομο και χόρευα πάνω στη μουσική. Ακόμα και στο διάλειμμα. Βέβαια, αυτό όταν το έμαθε ο πατέρας μου, δεν του πολύ αρέσανε, ο μηχανικός αυτοκινήτων. Και όταν ήρθαμε στην Ελλάδα, με έχωσε στο συνεργείο κανονικά όπου ήμουν γκαραζότεκνο. Όλα αυτά συνεχίστηκαν για 2-3 χρόνια μέχρι που πήγα και φαντάρος. Και βέβαια, όταν ενηλικιώθηκα και γύρισα από στρατό εκεί είχαμε μεγάλες διαφωνίες. Εγώ συνειδητοποιημένος γκέι πια. Αυτός έχει κανονίσει τη νύφη στα Χανιά, στην Κρήτη. Ζούμε, εν τω μεταξύ, την Αθήνα τότε. Στον Πειραιά μάλιστα. Και όταν ακούω πια ότι όλα τα: «Είσαι πια άντρας. Το συνεργείο αυτοκινήτων είναι δικό σου. Σου έχω βρει και μία καλή νύφη στην Κρήτη που έχει τόσες κατσίκες, τόσες ελιές και τόσα λάδια», τα παράτησα όλα. Εξαφανίστηκα από το σπίτι. Δεν με έχει ξαναδεί από τότε. Δεν τον έχω ξαναδεί και εγώ. Δεν πειράζει. Και ξαμολήθηκα. Βρήκα δουλειά στην Αθήνα σε άλλο συνεργείο αυτοκινήτων. Είχα κάποιους φίλους στην αρχή με φιλοξένησαν για μερικές εβδομάδες. Με το πρώτο μηνιάτικο νοίκιασα και το πρώτο μου σπίτι. Και από τότε ξεκινάει η προσωπική μου πια ζωή χωρίς να έχω κανένα στο κεφάλι μου. Με τους πρώτους φίλους που γνωρίζω, συγκατοικώ στην αρχή με έναν πολύ καλό μου φίλο μου. Είμαστε πια 37 χρόνια φίλοι. -Αυτά συνέβησαν πριν 37 χρόνια. Είμαι 60 τώρα. Εκεί ξεκινάει και γνωρίζω πια έναν άλλο πλανήτη που είναι ο γκέι κόσμος. Είναι τα γκέι μαγαζιά, τα γκέι μπαρ, το θέατρο. Να χορεύεις όσο θέλεις χωρίς να στο απαγορεύει κανένας. Η ντίσκο τα βράδια. Και το πρωί στο συνεργείο κανονικά δουλειά. Η αγάπη για το χορό και για τη μουσική. Το πρώτο μου πικάπ που μου το έφερε ο Άγιος Βασίλης όταν ήμουνα 5 στο Βέλγιο. Βέβαια, όταν ήρθα στην Ελλάδα μου το έσπασε ο πατέρας μου γιατί μου είπε ότι: «Αυτά είναι αμερικανικά και πούστικα και ναρκωτικά». Όταν ήμουνα πια ελεύθερος, συνέχισε πια η αγάπη μου για τη μουσική. Και ενώ δούλευα το πρωί στο συνεργείο, άρχισα να παίζω μουσική σε κάποια γκέι μπαρ που ήτανε τότε, έτσι στην Αθήνα. Πριν πάω φαντάρος, όταν πρωτογνώρισα τα γκέι μπαρ στην Αθήνα ήταν στην Πλάκα μόνο και ήταν καμιά δεκαπενταριά -αν θυμάμαι καλά- δεκαέξι, δεκαεπτά είχα μετρήσει. Μετά, όταν γύρισα από φαντάρος, είχε κλείσει η Πλάκα, η Μελίνα τότε. 

Θυμάστε ονόματα; 

Α όχι λίγα, όχι να σου πω την αλήθεια. Ήτανε ονόματα των αφεντικών. Υπήρχε το "Γιάννης" που το έχει ο Γιάννης. Το "Ζακαρέ", "Ζώδια" ή "Πινόκιο" που γινόταν πανικός. -Και άλλα που ειλικρινά τώρα δεν τα θυμάμαι. Θα πρέπει να πιάσουμε κουβέντα με παλιούς φίλους επιζώντες. Που θα τους βρω, θα βάλω silver alert. Kαι αν το θυμηθώ, μπορεί να σου 'χω παρα[00:05:00]πάνω ονόματα μελλοντικά τώρα που μου 'βαλες να τα θυμηθώ. Μετά, η δουλειά το βράδυ σαν DJ τα Σαββατοκύριακα -Παρασκευοσάββατα συνήθως, ή Σάββατα μόνο- και μετά το συνεργείο. Μετά έγινε ένας χοντρός καυγάς στο συνεργείο γιατί μου την έπεσε ο γιος του αφεντικού. Μαλώσαμε. Παράτησα, λοιπόν, το συνεργείο και είπα θα δουλέψω μαγαζιά. Ξεκίνησα από το "Λωτό" στο Νέο Ψυχικό. Μετά στην πλατεία Βικτωρίας, ένα πολύ μικρό γκέι μαγαζί. "Ο κύκλος" λεγότανε. Μετά συγχωρέθηκε. Τότε φεύγανε ένας-ένας πίσω. Ήταν η αρχή της επιδημίας. Της τότε, όχι της φετινής. Και άρχισαν να "φεύγουν". "Έφυγε" ο Δημήτρης που είχε τον "Κύκλο". Και ανακαλύπτω ένα ξενυχτάδικο στην οδό Φυλής, μέσα στα μπουρδέλα, όπου παλιός ο Σπύρος που είχε μαγαζί στην Πλάκα μαζί με τον Αλέκο, το Aleco's Island, το πιο γνωστό, που υπάρχει ακόμα ο Αλέκος, να είναι καλά μέχρι τώρα. Είχανε μετακομίσει ο Αλέκος στο Κολωνάκι να ανοίξει το Aleco's Island. Από πάνω το Alexander disco. Η "Place" κοντά στην πλατεία, εκεί πού είναι τώρα το "Everest". Ακριβώς απέναντι είναι η "Place" μια μεγάλη γκέι ντίσκο. Σε όλα αυτά τα μαγαζιά έπαιζα κάποιες βραδιές. Μέχρι που μου λέει ο φίλος μου ο Σπύρος που έχει το "21" ότι από μπαράκι με ελληνικά και βαριά και ασήκωτα θα το κάνουμε ντίσκο. Και λέω: «Πάμε, φύγαμε». Για κάθε βράδυ. Οπότε παρατάμε το συνεργείο, πιάνουμε δουλειά το βράδυ. Και εκεί γίνεται μία τριετία εκπληκτική. Ήταν η εποχή του ο Μητσοτάκης, πριν τον Παπαθεμελή, το πρώτο γύρο που είχε κλείσει τα μαγαζιά στις 3:00 η ώρα καθημερινές. Οπότε 3:00 η ώρα κλείνανε όλα τα υπόλοιπα το. Μ' ακούς; Οκ. Την εποχή ήτανε ναι. Κλείνανε όλα τα μαγαζιά και μαζευόντουσαν όλοι στο "21" στο ξενυχτάδικο. Το μοναδικό γκέι ξενυχτάδικο που ξημερωνόμασταν μέχρι το μεσημέρι. Εκεί άρχισαν και τα. Όχι. Τα πρώτα drag show, είχαν αρχίσει σε πάρτυ, σε σπίτι πιο πολύ. Ή σε φιλικά μαγαζιά. Στο "Λωτό" στα γενέθλια της αφεντικίνας είχαμε κάνει drag show για την πλάκα μας, έτσι για το πάρτι, για το γλέντι. Eπαγγελματικά άρχισε να πέφτει στο "21" γιατί εκεί είχαμε και σκηνή ολόκληρη. Είχαμε φτιάξει με το αφεντικό μόνο και μόνο για να μπορούμε να κάνουμε τα show, κάναμε πάρτι. Και εκεί ξεκινάει πια να δουλεύω και σαν drag artist, εκτός από την DJ. Σε μία εποχή, βέβαια, που το drag εδώ πέρα το μπλέκουνε παντελώς με το τραβεστί, βέβαια. Οποιοσδήποτε έκανε drag, έμπαινε στην κατηγορία ότι ήταν και τραβεστί. Γιατί ήτανε πολύ λίγοι αυτοί που έκαναν, άντρες που έκαναν drag show. Ήταν στη Μύκονο ο Λεν πολύ παλιά, ο κύριος Γιώργος, ένας μεγάλος, που ήταν ήδη παππούς. Ήταν '70-'80 τότε που έκαναν τα shows. Στην Αθήνα σπάνια ανέβαιναν. Ίσως κάποια ονόματα από τη Μύκονο το καλοκαίρι στην Αθήνα για λίγες εμφανίσεις. Αλλά δεν υπήρχε. Πολύ λίγοι ήταν που έκαναν μόνιμα drag show.

Πριν προχωρήσουμε στο drag. Μπορείτε να μου περιγράψετε τη δική σας καθημερινή αισθητική; Δηλαδή, το στιλ σας το πιο απλό. Και τις επιρροές σας.

Τι ήμουν τότε; Nαι κοίταξε- εγώ τώρα το '80 είμαι πάρα πολύ ντίσκοβιος. Μέχρι το '80 τόσο η βραδιά μου είναι να χορεύω στις disco. Το '80, βέβαια, οι ροκάδες κάνουν τον πόλεμο στη ντίσκο και συμβαίνει το disco sax στην Αμερική. Οπότε παύουν οι εταιρείες οι δισκογραφικές να ενδιαφέρονται για τη ντίσκο γιατί είναι μουσική για πούστηδες και μαύρους. Οι ροκάδες παίρνουν τα πάνω τους και ήρθε η επανάσταση του '80 με το Bon Jovi και όλους τους υπόλοιπους με τις φοβερές περούκες. Εγώ πάλι δεν μου άρεσαν αυτοί και το γύρισα στην New Wave. Πήγα στην Αγγλία. Εκεί ανακάλυψα τη New Wave, τους Yazoo, τους Human League. Την ηλεκτρονική μουσική που σκάει εκεί πέρα. Σκάει και ο Boy George, όπου είναι ο θεός που μας τα μαθαίνει όλα. Βγαίνει ντυμένος κινέζα. Κανένα πρόβλημα και σε όποιον αρέσω. Όπου εγώ είμαι λίγο μεταξύ πανκιό, φρικιό και νιουγειβάς. Δηλαδή, Dr Martens, αρβύλα. Αλλά και new romantic. Δηλαδή, από πάνω το πουκάμισο με τις δαντέλες και το φρου-φρού. Το μαλλί ντεκαπάζ. Ναι μεν, μοϊκάνα αλλά ξανθό ντεκαπάζ. Και με φούξια ζελέ αμα σηκώνεται. Δεν έχω πρόβλημα. Περπατούσα στην Πατησίων, άλλαζαν οι γριές πεζοδρόμιο. Τι να σου πω δηλαδή, οκ. Ήμουν από τα φρικιά που είχαμε μπλέξει και με το ΑΚΟΕ και με τη Πάολα και με τον Βαλλιανάτο να μαζευόμαστε, να φωνάζουμε, να μαλώνουμε, να εκδίδουμε το Αμφί, να γράφουμε. Όχι, ε[00:10:00]γώ δεν ήμουνα ποτέ στα σοβαρά, στα πολιτικά. Έγραφα για μουσική, έγραφα για τη Devine, για [Δ.Α. 00:11:22]. Για πράγματα που ήταν άγνωστα λίγο στην Ελλάδα, εδώ πέρα. Για τους Sylvester -ποιος ήτανε, η μεγαλύτερη drag queen της Αμερικής που τον χάσαμε κι αυτό το '81 από AIDS. Ο Freddy Μercury. Τότε "φεύγανε" ο ένας πίσω απ' τον άλλον. Ασχολιόμουν πιο πολύ με αυτά στο ΑΚΟΕ. Και όχι τόσο με τα πολιτικά, όσο με τα καλλιτεχνικά. Με τη μουσική πιο πολύ από όλα.

Η ατμόσφαιρα της εποχής πώς ήτανε; Μπορείτε να μου περιγράψετε;

Ήταν πολύ ωραία. Έμπαινα στο λεωφορείο για να πάω στο συνεργείο στη δουλειά και επειδή φορούσα ένα μικρό, μικρό σκουλαρικάκι, άκουγες τις κυρίες γύρω- γύρω να λένε: «Να ξένος είναι σίγουρα. Δεν το βλέπεις; Να, φοράει και σκουλαρίκι». Ήταν τρομακτικό ακόμα, ήταν σοκαριστικό ένας άντρας να φοράει έστω κι ένα απλό σκουλαρίκι τότε. Όχι να περπατήσει στο δρόμο με τον γκόμενο. Δεν το συζητάμε καθόλου. Οι μπάτσοι μας την πέφτανε και στα μαγαζιά και στα πάρκα και οπουδήποτε. Υπήρχε κυνηγητό ακόμα και τότε. Ναι, ναι, δεν ήταν και τόσο χαλαρά.

Στα στέκια που αναφέρατε, στους χώρους, εσείς πώς νιώθατε; Δηλαδή, μπορείτε να μου πείτε ποιοι θεωρείτε ότι ήταν οι χώροι σαν safe spaces που είχατε;

Κοίταξε, τα αρχηγεία μας ήτανε το Aleco's Island, ο Αλέκος. Eίναι ιστορία. Γιατί ήταν το πιο safe μέρος. Ακόμα και οι Αμερικανοί, από την αμερικανική βάση της Γλυφάδας που τότε ήτανε. Όλοι όσοι ήταν γκέι από κει, ερχόντουσαν στον Αλέκο και μετά χόρευαν και στο Αlexander, που ήταν disco, ακριβώς από πίσω, σε ένα στενό πιο πίσω. Ήταν το πιο ασφαλές μέχρι που ανακαλύψανε και τους Αμερικάνους και ήρθε κάποια στιγμή ένας και τους μάζεψε όλους. Και μετά δεν ξαναπάτησε κανένας. Ήταν και η εποχή που ο δήμαρχος Γλυφάδας έκανε απεργία πείνας απ' έξω από την πύλη για να φύγουν οι Αμερικανοί γιατί τους μαζεύουνε. Ήταν πιο ασφαλές. Ναι, ήταν τα ασφαλή μας στέκια αυτά τα δυο μαγαζιά γιατί εκεί μεγάλωσαν πολλοί και απελευθερώθηκαν και πάρα πολύς κόσμος. Υπήρχανε παιδάκια που από κουτσομπολιά, από κάτι εφημερίδες του τύπου "Ακρόπολη" ή "Απογευματινή" είχαν άρθρα ολόκληρα για το άντρο των οργίων, τη σχολή τραβεστί. Γιατί είχανε γράψει τα όσα για αυτά τα δύο μαγαζιά. Ότι μπαίνουν τα αγοράκια μέσα και βγαίνουν τραβεστί. Ναι, μια εποχή τέτοια, καταλαβαίνεις; Το '80.

Εσείς βγαίνατε μόνο σε γκέι μαγαζιά;

Κοίταξε, σπανίως βγαίναμε σε... Το καλοκαίρι κατεβαίναμε παραλία. Παραλία σε μεγάλες disco που ήταν τότε. "Σαν Λορέντζο", "Μake-up" όλες αυτές τις τεράστιες disco που υπήρχαν τότε. Που εντάξει δεν τα 'λεγες γκέι μαγαζιά αλλά ήταν στέκι. Μαζευόταν πάρα πολύς κόσμος σε καλοκαιρινά, τέτοια μεγάλα. Πολύ γκέι κόσμος.

Ναι, να πούμε μετά-

Ναι, πιο πολύ σαν γκέι μαγαζί. Ή πιο μετά από το '88 και μετά έπαψα να είμαι ο πελάτης- Το '87 περίπου- Και άρχισα να δουλεύω σε όλα αυτά τα μαγαζιά. Ναι. Συνεχίστηκε. Φτάνουμε '90. Φεύγει και ο Σπύρος που είχε το "21" το ξενυχτάδικο. Κλείνει και αυτό. Πιάνω δουλειά σε ένα ωραίο μπαράκι το οποίο βασικά ήταν λεσβιάδικο. Λεσβιάδικο το λέγαμε εμείς. Ήτανε το "Different"που μετά έγινε "Πόρτα". Και στη Μύκονο το γνωστό "Πόρτα", το καλοκαιρινό που έγινε μεγάλη επιτυχία. Του Γιάννη, πάλι. Ένας φίλος ο οποίος πάλι σαν DJ. Εκεί ήτανε διαφορετικό, ήτανε πιο πολύ κοπελιές οι πελάτισσες και το drag show ήταν διαφορετικό. Εκεί εντάξει, ένα χειμώνα μόνο διότι μετά, αρχές του '90 άνοιξε το City. Το City ήταν ένα club που έκανε χρόνια drag show στη Μύκονο. Υπήρχε για 12 χρόνια πριν στη Μύκονο. Και ο Λεν, ένας φίλος Σουηδός που ήταν και ο επικεφαλής του σόου ήτανε και ο πρώτος σκηνοθέτης -επαγγελματίας στο είδος. Και στις μιμήσεις και να είναι - είναι ακόμη, να 'ναι καλά.- Σπάνια κάνει πια show. Είναι make up artist επώνυμος. Aνοίγουν το χειμωνιάτικο στην Αθήνα, αρχές Συγγρού. Και πάω ένα βράδυ, βλέπω σόου, τρελαίνομαι καταπληκτικά. Εγώ δουλεύω στο άλλο μαγαζί, δύο γειτονιές πιο πάνω, στη Μακρυγιάννη, ως DJ. Και παίρνω το θάρρος να πάω, λοιπόν, να βρω τα αφεντικά που είχαν το μεγάλο μαγαζί, το City, οι αδερφοί Σταύρου και να τους πω ότι: «Ξέρεις, Λεν, θέλω να δοκιμάσω. Να κάνω κάποια σόου. Να δοκιμάσω να κάνω και εγώ μαζί σας ένα βράδυ να δω». Με παίρνει και μου λέει: «Έλα το Σάββατο. Τι ώρα τελειώνεις στο μπαράκι;» Λέω «3:00 η ώρα». «Έλα» μου λέει 3:00 η ώρα. Κράτα και ό,τι θες να φορέσεις, να ντυθείς, να κάνεις και ανέβα μαζί μας στην πίστα». Το οποίο, βέβαια, ήταν κ[00:15:00]αι λίγο τρομακτικό. Γιατί άλλο να κάνεις ένα σόου σε ένα μπαράκι με 50- 100 φίλους. Κι άλλο να μπεις στο City που γινότανε ο πανικός. Μιλάμε ο πανικός. Σάββατο βράδυ και μου έλεγε η κυρία Νίκη -Θεός 'σχωρεστην- στο ταμείο: «1.200 εισιτήρια» λέει «κάναμε σήμερα» . Τότε έπαιρνες εισιτήριο και έγραφες τα ποτά σου και φεύγοντας τα πλήρωνες στο ταμείο. Έτσι δούλευε το μαγαζί. Το να έχεις να βγεις τώρα για πρώτη φορά μπροστά σε χίλια διακόσια άτομα σε ένα μαγαζί που κάνουνε επαγγελματίες drag show επί χρόνια. Ενώ εσύ είσαι με τα τακούνια μιας φίλης που δεν σου κάνουνε αλλά τα έχεις ξεχειλώσει και μπήκες. Και μία πλαστική περούκα από τις Απόκριες, εντάξει. Είχα την τρέλα. Έκανα ένα show το οποίο ήταν βασισμένο σε μία παρωδία. Έκανα κωμικά. Εγώ ήθελα να κάνω να γελάνε ο κόσμος και να διασκεδάζω κι εγώ. Ήθελα μια παρωδία [Δ.Α.] και ένα mambo. Η οποία αντί, βέβαια, να είμαι όμορφη και να χορεύω και να τραγουδάω. Εγώ είχα βγει με μια ρόμπα και μπικουτί στο κεφάλι. Στο τραπέζι μια κατσαρόλα κι ένα αληθινό κοτόπουλο μαδημένο, να το μαδάω. Και έβαζα φωτιά με οινόπνευμα στην κατσαρόλα και το τηγάνιζα και το μαγείρευα και το έκαιγα. Και μετά το γέμισα με αγγουράκια, με κολοκυθάκια. Πολύ σεξουαλικά, έτσι από πίσω το κοτόπουλο. Και μέχρι να το μαγειρέψω αυτό, τελείωνε το τραγούδι και τους το πέταγα και στο κεφάλι μαζί με τα υπόλοιπα λαχανικά. Πάω, λοιπόν, 3:00 η ώρα και το κάνω. Και γίνεται ο πανικός. Να ουρλιάζουν από κάτω. Γελάσανε πάρα πολύ, τους άρεσε πολύ. Κατεβαίνω στα καμαρίνια: «Ρε παιδιά σας άρεσε το σόου που έκανε; Tο είδατε; Σας κάνω για τη δουλειά;», Kαι μου λέει: «Δεν είδαμε τίποτα, γιατί ήμασταν κάτω στο υπόγειο, αλλά ακούσαμε το μαγαζί να κουνιέται ολόκληρο από πάνω και σίγουρα άρεσε». Βγαίνει και μου λέει ότι: «Ξέρεις κάτι; Από αύριο είσαι εδώ με τα παιδιά. Ψάξε καινούργια πράγματα, φτιάξε, ράνε». Κοστούμια υπήρχαν στο μαγαζί. Το μαγαζί είχε μια τεράστια γκάμα από κοστούμια, ήδη από τους επαγγελματίες που ήταν του μαγαζιού. Όπου σου δίνεται ένα βεστιάριο έτοιμο. Και σου λέει: «Δώσ' τα. Ό,τι βλακεία και ό,τι τρέλα μπορείς να φανταστείς, βγάλ' την επάνω στη σκηνή». Και αυτό και έκανα. 

Εκείνη την εποχή αναφέρατε ότι γενικότερα το drag το ταυτίζανε λίγο με το τραβεστί. Ποια ήταν... Θέλετε να μου πείτε λίγο περισσότερα γι' αυτό; Δηλαδή, τι ήταν το drag τότε;

Κοίταξε το drag και για αυτό και γινόντουσαν και οι οντισιόν για να μπορείς να δουλέψεις στο City να κάνεις drag, έπρεπε να είσαι αγόρι. Έπρεπε να είσαι άντρας. Να μην έχεις κάνει πλαστικές, να μην έχεις κάνει στήθος. Που ήταν όλα αυτά που είχαν κάνει οι τραβεστί. Αντίστοιχα, εκείνη την εποχή μετά άνοιξαν και οι "Κούκλες". Οι "Κούκλες" ήταν λίγο πιο κάτω στη Συγγρού ένα μαγαζί όπου πάλι είχε drag show καθημερινά αλλά η διαφορά ήταν όλες τραβεστί. Ήταν όλες γυναίκες και την ημέρα. Ήταν αγόρια που κυκλοφορούσαν με γυναικεία εμφάνιση, με στήθος. Άλλο είναι. Ήταν τρανς. Αυτό που λένε τώρα "transexual". Τότε τις λέγανε "τραβεστί". Τραβέλια, μάλιστα. Όχι πολύ χαϊδευτικά. Λοιπόν και ήταν δύσκολο για να καταλάβει την εποχή εκείνη ο κόσμος ποια η διαφορά μεταξύ του drag show και της τραβεστί. Βέβαια όταν είχες.. Η ποιότητα του City ήταν τέτοια που. Τότε υπήρχε ο Άκης - η Νίνα που έγινε μετά- και ο Λεν οι οποίοι ήτανε επί σκηνής. Ο στρέιτ κόσμος -γιατί οι πιο πολλοί ήταν στρέιτ- δεν μπορούσαν να πιστέψουν στα μάτια τους ότι έβλεπαν άντρα. Έβλεπαν δε, όταν έβγαινε ο Λεν κι έκανε τη Μαρινέλλα, έβλεπες και τη Μαρινέλλα μπροστά σου. Άλλαζε ακόμη και το σαγόνι του και τον τρόπο που άνοιγε το στόμα του ώστε να μοιάζει να φτάνει. Συν το μακιγιάζ. Επαγγελματίας 100%. Κι έβλεπες μπροστά σου τη Μαρινέλλα και πάθαινες σοκ. Ή την Diana Ross ή τη Μέριλιν ή όποια έκανε. Εγώ πάλι δεν είχα καμία σχέση. Το μόνο πρόσωπο που έμοιαζε κάπως και μου το είπανε και μετά το βρήκαμε και το έψαξα και έκανα μίμηση ήταν η Βασιλειάδου. Η Γεωργία Βασιλειάδου με [Δ.Α.] κι ένα άλλο κομμάτι που είχα βρει από ραδιόφωνο και εκπομπή που τραγουδούσε. Και αυτό δεν μου ήταν δύσκολο γιατί απλώς είχα να τονίσω όλες τις ρυτίδες που δεν είχα τότε τώρα δεν χρειάζεται πια. Αν θέλω να το κάνω, τις έχω από φυσικού μου. Εκεί έγινε πάλι ένας πανικός. Γιατί ούρλιαζαν από κάτω. Βλέπανε τη Γεωργία Βασιλειάδου ζωντανή μπροστά τους. 

Άρα, ουσιαστικά, τα σόου περιλαμβάναν μιμήσεις; Δεν ήταν ότι είχατε μια περσόνα δική σας, όπως είναι το σημερινό drag;

Οι υπόλοιποι, ναι, ήτανε μιμήσεις. Εγώ όχι. Εκτός από τη Βασιλειάδου που έτυχε να ταιριάζει, να κολλήσει, όλα τα υπόλοιπα show που ήταν καμιά δεκαριά και παραπάνω -καμιά φορά είχα φτάσει στα δεκαπέντε πρόσωπα διαφορετικά- δεν ήτανε πρόσωπα. ΄Η μπορεί να χρησιμοποιούσα ένα τραγούδι της Σόφης Ζαννίνου "Οι άντρες με παίρνουν ξωπίσω" από ένα δίσκο παλιότερα. Και να ήμουν ντυμένος υπηρέτρ[00:20:00]ια του '60 με το φούσκα το μαλλί, το λάχανο και ένα τεράστιο φτερό και το μίνι και με την ποδίτσα και ξεσκόνιζα. Και κατέβαινα στο κοινό και έκανα ότι με κυνηγούσαν οι άντρες από πίσω. Ή τη Βουγιουκλάκη στη "Μελωδία της ευτυχίας", όπου την κακομοίρα την είχα κατασκοτώσει και ήταν κι η εποχή που πέθανε. Ε την είχα κατά θάψει τελείως γιατί έβγαινα από το κοινό μέσα ντυμένος καλόγρια και μαζεύοντας edelweiss. Ήταν πολύ θάψιμο, πολύ γέλιο. Ήταν μία εποχή που κάθε βράδυ έλεγες: «Tι θα εφευρέσω για να γελάσουμε το βράδυ να γίνει πανικός;». "Η λίμνη των κύκνων". Οκ κάναμε τη "Λίμνη των Κύκνων", ντυμένος μπαλαρίνα με μαδημένα φτερά από κάτω. Ώστε όταν θα πεθαίνω, να μαδάνε τα φτερά από πίσω. Ναι, ό,τι ζούρλα μπορούσα να φανταστώ. Και ήταν τρελή διασκέδαση. Εγώ και κάποιοι άλλοι ξεχωρίζαμε, βέβαια, ότι δεν ήμασταν τραβεστί γιατί ήμασταν άσχημοι. Οι υπόλοιποι, δυστυχώς όταν ντυνόντουσαν και βαφόντουσαν και βγαίνανε κούκλες επάνω στη σκηνή και ήταν ίδια η Βίσση όταν έβλεπες μπροστά σου. Ο άλλος έλεγε «ναι, τραβέλι είναι, τραβεστί. Τη βλέπεις, γυναίκα». Και σε μισή ώρα μετά ξεβαφόμασταν και κατεβαίναμε κάτω. Εγώ ανέβαινα πάνω στο DJ να παίξουμε και μουσική και μας έβλεπαν όλοι οι πελάτες ότι. Και λέγανε: «Α ο Πασχάλης να σου συστήσω». Το αφεντικό μας σύστηνε σε όλο το μαγαζί γιατί δεν μας καταλαβαίναν από κάτω μετά με όλα αυτά. Θέλαμε μία ώρα στη μούρη για να βαφτούμε και να χτενιστούμε και να φτιαχτούμε. Κατέβαινες και πολύς κόσμος.. Μου έχει τύχει να γνωριστώ με άτομο που με έχει δει να κάνω σόου στο μαγαζί μετά, γνωριζόμαστε μία ώρα μετά και όταν τον πήγα μετά σπίτι, έγινε στη Μύκονο αυτό. Όπου εκεί που έμενα είχα και το καμαρίνι, είχα και την γκαρνταρόμπα. Όταν είδε, λοιπόν, όλα τα κοστούμια και κατάλαβε ότι ήμουνα η drag queen που είχε δει πριν στο σόου -και πήγαμε να κάνουμε σεξ μετά- είχε φρικάρει τελείως.

Στη Μύκονο πότε είχατε πάει;

Μύκονο δούλεψα τελευταία φορά το 2000. Ήμουνα ήδη στα Χανιά. Είχα φύγει από το City, είχα φύγει το '97 για λόγους οικογενειακά προβλήματα που είχαν οι αδερφές μου οι μικρότερες, που απέκτησαν οικογένεια όταν ήρθαμε στην Ελλάδα και μετά. Και χρειάστηκε να κατέβω κάτω στα Χανιά. Όπου, στην αρχή, για να μείνω λίγο και να ξεμπερδέψω με κάποια προβλήματα, στο τέλος, ερωτεύτηκα και εγώ ο βλάκας εδώ πέρα. Το 2011 πήγα Μύκονο. Δούλεψα όλο το καλοκαίρι σε drag. Eκεί άλλη κατηγορία, βέβαια. Κι εκεί το κοινό πια ξέρει ακριβώς τι έρχεται να δει και είναι και απαιτητικό. Με επώνυμους, με το Gaultieur.

Όταν λέτε άλλη κατηγορία;

Ε ξέρει πολύ καλά τι είναι το drag show. Οι ξένοι τουλάχιστον και οι γκέι που έρχονται για διακοπές στη Μύκονο. Διότι είναι ξένοι, έχουνε δει drag show στο εξωτερικό. Δεν είναι άγνωστο πράγμα αυτή η τέχνη εκεί. Χρόνια υπάρχει. Και έχουν και την απαίτηση να έρθουν να δουν στη Μύκονο, σε ένα τόσο πανάκριβο μέρος που έρχονται και πληρώνουνε εκεί πέρα, όταν θα πάνε σε ένα μαγαζί να δουν drag show, να είναι καλό και να ξέρει. Κι εκεί μπορεί να κάνεις και κάποια πράγματα πολύ πιο ψαγμένα. Δηλαδή, παλιά μιούζικαλ του Hollywood που δεν τα ξέρει ο -συνήθως- Αθηναίος γκέι που πάει σε ένα κλαμπ. Όταν απευθύνεσαι στο κοινό της Μυκόνου μπορεί να τους κάνεις και Ethel Merman, μπορεί να τους ανεβάσεις και το "Kαμπαρέ" της Μinnelli. Δηλαδή και χωρίς να μείνει σα χαζό, να λέει: «Τι είναι αυτό, ποια κάνει;». Στη Μύκονο ξέρουν. Και αλλά..

Συγνώμη, πείτε μου.

Τίποτα, απλώς μετά, το 2000, γύρισα πάλι Κρήτη όπου εκεί παράτησα τελείως το σόου. Περάσαν κάμποσα χρόνια. Μέχρι που άνοιξα εγώ το δικό μου μαγαζάκι εδώ πέρα. Είχα δικό μου μαγαζί. Και έκανα και μία σχέση με ένα άτομο που με κούρδισε πάρα πολύ και μου λέει: «Έλα να κάνουμε σόου, έτσι για την πλάκα μας τις Απόκριες σε κάποια μαγαζιά στα Χανιά». Και κάναμε κάποια πράγματα εδώ πέρα. Βέβαια, τα Χανιά δεν έχουν καθόλου κοινό που ξέρει από drag show. -Sorry- Δηλαδή, φαντάσου με εμένα ντυμένο Βασιλειάδου, με τη μασέλα, έτσι κανονικά. Με τα γαρύφαλλα με τα κοτσάνια να κρέμονται ολόκληρα από πίσω, με το λουλουδάτο φουστάνι. Και πεντακόσιες ζάρες στη μούρη, ζωγραφισμένες όλες οι ρυτίδες. Και πάμε σε ένα club μαζί με την αδερφή μου και φίλοι, ολόκληρη παρέα. Απόκριες. Και έρχεται κάποιος δίπλα μου και με ρωτά. Έχει συμβεί και αυτό, δηλαδή. Οπότε, εντάξει, ήτανε λίγα τα show που κάναμε στα Χανιά. Και σε κάποια μαγαζιά καλοκαιρινά στο παλιό λιμάνι και αυτό πριν από χρόνια. Και μετά είπα: «Όχι, φτάνει». Πρώτον, φτάνει. Πρώτον, δεν σηκώνει εδώ πέρα. Το κοινό δεν είναι. Δηλαδή, να κάνεις drag show θέλει και ένα κοινό που να καταλαβαίνει και τι βλέπει από κάτω. Άμα δεν υπάρχει. Και δυστυχώς εδώ στα Χανιά δεν υπάρχει. Για να καταλάβεις, ολόκληρη η Κρήτη, νομίζω ότι υπάρχει μία μπυραρία στο Ηράκλειο που είναι gay friendly. Στα Χανιά δεν υπάρχει τίποτα.

Υπάρχουν γκέι μαγαζιά, υπάρχουν μαγαζιά που τα έχουν γκέι που-

Πρώτη φορά πότε και με ποια αφορμή είδατε drag show; Δηλαδή, πότε μάθατε τι είναι το drag[00:25:00];

Κοίταξε, νομίζω ότι το πρώτο drag show που θυμάμαι πρέπει να είμαι πάρα πολύ μικρό παιδί και να είναι στην τηλεόραση το Βέλγιο. Στην γαλλική τηλεόραση υπήρχε ένας Γάλλος ηθοποιός λεγόταν Sim. Νομίζω ότι ζει ακόμα. Αν και νομίζω τελευταία φορά πρέπει να ήταν σε μία ταινία του Αστερίξ, με τον Depardieu που είναι με τους ηθοποιούς, όχι το καρτούν, που παίζει τον παππού, το πολύ παππού του χωριού. Αυτός, λοιπόν, είναι πολύ γνωστός Γάλλος, ηθοποιός -πρέπει να είναι 80 τώρα- ο οποίος σε variété, σε εκπομπές μουσικές με τραγουδιστές με τον Johnny Hallyday, τη Dalida, τον Adamo και τη Sheila και όλους αυτούς τους σταρ της γαλλικής variété μουσικής, έκανε διάφορα σκετς μουσικά και ήτανε πάντα αυτός που θα δινόταν η γυναίκα της υποθέσεως. Δηλαδή, όταν θα κάνανε το "Madame Butterfly" θα έκανε ο παππούς το Sim. Ο οποίος είναι πάρα πολύ άσχημος και κωμικός. Αυτός θα κάνει - τον θυμάμαι να κάνει- Μadame Butterfly σε ένα show. Μετά τον θυμάμαι να κάνει την μπαλαρίνα σε ένα σόου. Τη λιβελούλα σε ένα σόου που έκανε drag και πετούσε. Και αυτά, σαν παιδί, είχα γελάσει πάρα πολύ και μου είχανε μείνει στο μυαλό. Και δεν ξέρω αργότερα, βέβαια, στη δεκαετία του '70 είχε πολύ ντραγκουηνιλίκι. Από Amanda Lear μέχρι πραγματικές γυναίκες. Τη Charo ή τη Ραφαέλα, ακόμα, Καρρά. Που αν δεν έγινα drag queen χάρη σε αυτές! Και παιδικά είδωλα όλα αυτά. Νομίζω εκεί είναι οι πιο παλιές μου αναμνήσεις. Μετά εντάξει, όταν ήρθα στην Ελλάδα.

Κι εσείς με ποια αφορμή ξεκινήσατε να κάνετε drag-

Ξεκίνησα με αφορμή τα πρώτα πάρτυ. Ναι, το πρώτο το πρώτο drag το έκανα όταν πρωτοέφυγα από το σπίτι μου και έμεινα μόνος μου συγκατοικούσα με το φίλο μου τον Σπύρο -με τον οποίο είμαστε φίλοι 37 χρόνια που σας έλεγα-. Έχει γενέθλια ο Σπυράκος και κάνει πάρτυ. Μένει σε ένα μεγάλο σπίτι , πέρα στο Νέο Κόσμο. Και μου λέει: «Θα κάνω πάρτι. Εγώ στα πάρτι καλώ κόσμο, κάνουμε χορευτικά, τραγουδάμε. Μαζί με δύο άλλους φίλους. Εγώ θα είμαι η πρωταγωνίστρια» -αυτός θα ντυνόταν το κορίτσι- «κι εσείς θα κάνετε το μπαλέτο μου». Είμαστε, λοιπόν, ο Σπυράκος ντυμένος πχ Βουγιουκλάκη. Τότε είχε ανεβάσει η Βουγιουκλάκη "Το καμπαρέ΄΄. Στα γενέθλια θα έκανε σόου ως Βουγιουκλάκη στο καμπαρέ. Και εμείς θα κάνουμε τους χορευτές, εγώ και 2 άλλοι φίλοι που ήτανε τότε στην παρέα. Από κει ξεκίνησαν, λοιπόν, τα πρώτα σόου. Εγώ πάντα ως χορευτής. Εγώ ήμουν όλο το αγοράκι που σήκωνε το Σπύρο, την πρωταγωνίστρια, την έφερνε στη σκηνή, την έκανε σβούρες, τη χόρευε. Μιλάμε Μεταξόπουλος Φοντάνα. Τόσο γέλιο. Εντάξει; Και στα πάρτι όπου γίνεται πανικός. Φαντάσου εκείνη την εποχή ότι ο Σπυράκος ήτανε φαντάρος, ναύτης είχε καλέσει το μισό ναυτικό που ήταν στο στρατό μαζί του στο σπίτι. Και εμείς κάναμε drag show το "All that jazz" από το "Σικάγο". Εκεί ξεκίνησε. Και μετά από κάποια στιγμή είπα και εγώ: «Εντάξει, θέλω να κάνω και εγώ. Αλλά εγώ δεν θέλω να κάνω τις όμορφες και τις ωραίες. Θέλω να κάνω την Devine. Τότε είχα φάει το κόλλημα. Είχα ανακαλύψει τις δύο μεγάλες μου αγάπες, τη μία που ήταν η Devine, οι ταινίες του John Waters [Δ.Α.], το σόου με τον Timmy Blitz, όπου ο παπάς του χωριού είναι το βράδυ Frankenstein τραβεστί και φτιάχνει τον γκόμενο για να γυρίσει πίσω στο διάστημα. Άμα, λοιπόν, έχεις αυτό ως μότο. Ναι και ξεκινάμε και μας λένε, λοιπόν, κάποια μαγαζιά τότε, το Graffiti, στην Ομόνοια, να κάνουμε σόου. Και λέω: «Εντάξει, οκ, εγώ θα κάνω Devine». O Σπυράκος μου λέει [Δ.Α.] έκανε και πιο θηλυκά άλλα. Και έτσι ξεκίνησε. Ήταν τα πρώτα, η πρώτη περούκα και τα πρώτα τακούνια, ήταν η Devine, η αφορμή. Από κει και μετά είπα: «Εντάξει, εγώ δεν θέλω να κάνεις ωραίες. Φρικιά άλλες δεν έχει πολλές να κάνω. Κάνω και την Nina Hagen έκανα και τη Hagen, στα γερμανικά». Στο φρικιό "Μy lucky number one" . Κάποια φρικιά που ήταν από τη New Wave του '80, τα έκανα σόου. Αλλά δεν είχανε πλάκα. Οπότε είπα ότι θέλω να κάνουμε πλάκα, να γελάσουμε. Και αρχίσαν τα κοτόπουλα και άρχισαν οι μπαλαρίνες, αρχίσαν όλα τα τρελά αυτά που έχω.

Υπήρχε, κάτι σαν κοινότητα drag; Δηλαδή, όπως αναφέρατε τον Λεν ή άλλες drag queens; Ή με τις Κούκλες; Υπήρχε κάτι σαν δίκτυο;

Όχι. Όχι. Ήταν πολύ λίγοι. Δηλαδή, ήταν ένας Μιχάλης ο οποίος τον έχασα νωρίς, αρχές του '80 -και δεν ξέρω αν έφυγε πίσω Αμερική γιατί πηγαινοερχότανε- ο οποίος χάθηκε. Ήταν ο Κάρολος - ή Καρλότα- που τον έκανε ο Δήμος που ήταν Καρλότα. Ο οποίος αμέσως πήγε και έκανε βυζιά οπότε δεν ήταν drag queen. Ήτανε trans. Ή στις Κούκλες ήταν trans. Εκτός από τον Άκη -Άκης Ιωάννου, αν δεν κάνω λάθος- ο οποίος ήταν το αγόρι στις Κούκλες. Και μετά, αργότερα, μετά από κάποια χρόνια ήρθε ένα άλλο αγόρι που ήταν πάλι στις Κούκλες. Ήταν πολύ λίγοι. Δεν είχαμε, δηλαδή, για... Ειδικ[00:30:00]ά τις 3 χρονιές στο City, τουλάχιστον τις 2 πρώτες χρονιές, κάναμε πάρα πολλές οντισιόν. Ερχόντουσαν πάρα πολλοί πελάτες και λέγανε: «Ξέρεις κάτι; Θα δοκιμάσω και εγώ». Και είχαμε βρει ευκαιρία τις Απόκριες που ήτανε για 2 εβδομάδες, είχαμε πάρτι κάθε Παρασκευή και Σάββατο, να κάνουμε διαγωνισμούς, ώστε να ανακαλύπτουμε μέσα σε αυτούς τους διαγωνισμούς κάποιες καινούργιες, κάποια ταλέντα. Δηλαδή, είχε έρθει, είχαμε κάνει διαγωνισμό Απόκριες πάρτυ, Μαντόνα πάρτυ όπου παίζαμε όλο το βράδυ όλη τη δισκογραφία της Μαντόνα. Και είχαμε κάνει όλοι εμείς που κάνουμε σόου στο μαγαζί κάποιο τραγούδι της Μαντόνα. Φυσικά εγώ είχα κάνει το "Like a virgin" και κυνηγούσα το γαμπρό με το κοτόπουλο στο χέρι και τις κουτάλες. Θα το σκότωνα και αυτό. Εκεί κάναμε, λοιπόν, και ένα διαγωνισμό. Είχαμε πει από πριν, είχαμε βάλει αφίσες να ξέρουν από πολύ καιρό πριν ότι: «Ντυθείτε Μαντόνα και ελάτε να διαγωνιστείτε ποια είναι η καλύτερη Μαντόνα». Εκεί ανακαλύψαμε, λοιπόν, ένα αγοράκι το οποίο ήταν φανατικός τρελός της Μαντόνα. Έκανε κάποια σόου Μαντόνα. Βέβαια, μετά γύρισε πίσω. Από τα Χανιά ήτανε, μπράβο. Είχαμε ανακαλύψει ένα τέλειο Michael Jackson. Είχαμε ανακαλύψει διάφορα άτομα που κάνανε κάποια σόου για την πλάκα τους. Πολύ καλοί. Αλλά κανένας από αυτούς δεν έκατσε, δεν έγινε επαγγελματίας, να συνεχίσει την καριέρα, να το κάνει δουλειά. Εκείνη την εποχή, βέβαια, ήταν και στο απόλυτο ξεκίνημα του αλλά σε άλλη κατηγορία γιατί αυτός ήτανε με ατζέντη και δεν δούλευε σε γκέι club. Ήταν ο Ζαχαράτος. Έκανε τα ξεκινήματα του τότε, αρχές '90 αλλά αυτός είχε ξεκινήσει με τη Ρούλα, είχε ξεκινήσει με τηλεοράσεις, με το Σπύρο το Ρέβη που ήταν ο ατζέντης του και τον πήγαινε σε μπουζουξίδικα και στα σκυλάδικα της Ελλάδος. Και μου είχε είπε και εμένα, να με πάρει και να με πάει. Και του λέω: «Όχι, σόρρυ, εγώ δεν μπορώ να τρέχω να πηγαίνω να κάνω drag show σε στρέιτ κόσμο. Δε γίνεται. Δεν το 'χω».

Άλλα είδη drag artists είχατε; Ας πούμε, για παράδειγμα drag king;

Drag kings στη Μύκονο, ναι. Η Μαρία η Cyber είχε φέρει ολόκληρη ομάδα. Είχε φέρει μία που έκανε τον James Bond με το γνωστό τραγούδι του "Sexbomb, sexbomb". Το είχαμε αλλάξει, το είχαμε κάνει "James Bond, James Bond". Όπου έκανε "James Bond" λιποθυμούσαν όλες οι γυναίκες απάνω της. Ήταν καταπληκτική. Και μια άλλη που έκανε το George Michael ίδια! Ίδια! Με ζωγραφισμένο το μουσάκι, τα πάντα όλα, καταπληκτική. Αλλά δεν υπήρξαν ονόματα που να κάνουν καριέρα ή να πεις ότι το έκαναν επάγγελμα. Και, βέβαια, πάρα πολλοί, ειδικά και το καλοκαίρι και τον χειμώνα είχαμε ξένους. Στη Μύκονο μου ήρθε ένα ζευγαράκι Καναδών, πελάτες που είδανε drag show, τρελαθήκανε, ήρθαν στα καμαρίνια μετά να μας μιλήσουν και λίγες μέρες μετά μας είπαν: «Ελάτε, θέλουμε να έρθουμε και εμείς. Όμως, δεν έχουμε τίποτα μαζί μας. Ντύστε μας, χτενίστε μας, βάψτε μας. Θέλουμε να πάρουμε μέρος στο σόου κι εμείς». Εντάξει, και κάποιοι που ήταν οι ίδιοι ειδικά στο City, το χειμωνιάτικο, Αθήνα όποιος, όποια ξένη drag queen περνούσε από Αθήνα εκεί θα ερχόντουσαν, εκεί θα τις γνωρίζαμε. Θα κάναμε κάποια σόου. Εγώ το άντεξα, ναι, για αρκετά χρόνια. Κι αν δεν υπήρχε το πρόβλημα να χρειαστεί να κατέβω στα Χανιά το '97, νομίζω ότι θα το συνέχιζα ακόμα και τώρα. Δηλαδή, δεν υπήρχε κανένα μαγαζί που να δούλευα και να μην πήγε καλά ή να μην. Έφυγα εγώ από την Αθήνα. Και εποχή που... Ήταν δηλαδή καλύτερες οι εποχές. Δηλαδή, έκανα σόου στο City και ερχόντουσαν από άλλα μαγαζιά πελάτες που είχανε μαγαζάτορες. Έχω καφετέρια.. Θυμάμαι είχε έρθει ένας τύπος που είχε καφετέρια στον Κορυδαλλό, στην πλατεία και την εποχή που εγώ έπαιρνα 8.000 δραχμές το βράδυ στο μαγαζί, μου έδινε 100 για να πάω να κάνω σόου, να κλείσουμε τον Κορυδαλλό. Να μπλοκάρει η πλατεία από τον κόσμο που θα μαζευόταν. Και έγινε. Έκλεισε η πλατεία στον Κορυδαλλό. Για να σκάσουμε εγώ και ο Λεν. Ο Λεν έκανε τη Μαρινέλλα, εγώ έκανα τη Βασιλειάδου και μετά τους πέταξα και ένα κοτόπουλο εκεί πέρα να τρελαθούνε. Και πήραμε 100 χιλιάρικα και φύγαμε. Και το συζήταγε Κορυδαλλός. Ήταν το μαγαζί της χρονιάς με αυτό που έγινε. Να φέρει τα 2 freak show. Γιατί ήταν και λίγο freak show για τους στρέιτ. Τώρα πια, εντάξει, μετά περάσανε τόσα χρόνια. Ήρθε εδώ πέρα ο Ζαχαράτος, το καλοκαίρι στα Χανιά και μαζευτήκανε 2.000 οικογενειάρχες με μαμάδες, γιαγιάδες, παιδιά και ουρλιάζανε. Τον χειροκροτούσαν, τον αποθέωσαν. Είναι θεός, το αξίζει. Έκανε περιοδεία όλη την Ελλάδα στα Χανιά δύο καλοκαίρια με την ίδια παράσταση, 4 βραδιές γέμισε, 2.000 κόσμο που ούρλιαζαν από κάτω. Γιατί βλέπουν... Ξέρουν τι είναι το drag show πια. Πέρασαν τόσα χρόνια!

Αναφέρατε νωρίτερα το Α.Κ.Ο.Ε. Θέλετε να μου μιλήσετε λίγο; Αρχικά, για την κοινότητα των ομοφυλο[00:35:00]φίλων. Πώς τη βιώνατε εσείς πριν το Α.Κ.Ο.Ε. Και στη συνέχεια πώς και πότε ενταχθήκατε; Δηλαδή, λίγα πράγματα.

Κοίταξε, εγώ ήμουνα καταπιεσμένα, όσο ζούσα με την οικογένειά μου ήμουνα πάρα πολύ καταπιεσμένος. Δεν ήξερε κανείς τίποτα. Δεν έκανα απολύτως τίποτα. Και πώς να το κάνω όταν ζεις με την οικογένειά σου και είσαι στο συνεργείο όλη τη βδομάδα; Και βγαίνεις μόνο το Σάββατο το βράδυ; Όπου κάνοντας το "μπαμ", πέφτω με τα μούτρα. Δουλεύω σε γκέι μαγαζί και γνωρίζω τα παιδιά από το Α.Κ.Ο.Ε. Βέβαια, εντάξει, τα γνώρισα στα μέσα του '80 όπου είχαν ήδη μία μεγάλη ιστορία. Ήταν από πολύ πιο πριν. Και εγώ δεν είχα νιώσει, από εκείνη τη στιγμή που μπήκα στο εκεί, μου φαινόταν απόλυτα λογικό για μένα. Δεν ήταν καθόλου παράξενο το να εκφράζομαι και να λέω χύμα ποιος είμαι και γιατί. Και ήμασταν λίγοι, βέβαια, που το κάναμε αυτό. Και με το Αμφί, το περιοδικό και με μία γραμμή τηλεφωνική που υπήρχε, γνώρισα τότε πάρα πολύ κόσμο. Παιδιά που είχαν φτάσει να είναι είκοσι τριών- είκοσι τεσσάρων χρονών φοιτητές και να έχουνε πρόβλημα να μην μπορούν να το ξέρουν οι γονείς τους. Να μην μπορούν να.. Και να καταπιέζονται και να μην μπορούν να την κάνουν και ούτε να έχουν τον τρόπο να μπορούν να φύγουνε, ούτε να μπορούν να κάνουν αλλιώς. Αυτό για μένα είχε τελειώσει αυτό. Είχα πει ότι: «Φτου ξελευθερία. Εγώ δεν καταπιέζομαι από κανέναν και για τίποτα». Και όταν μου είπανε ότι είμαστε μία ομάδα, γνώρισα τον Κίμωνα τον Γιάννη, τον Νένε. Ήταν φίλοι. Και μου λένε: «Πάμε εκεί, μαζευόμαστε τη Τετάρτη, βγάζουμε ένα περιοδικό, προσπαθούμε να βοηθήσουμε κόσμο. Ό,τι μπορούμε». Είπα: «Και βέβαια. Μέσα». Δεν ήμουνα πολιτικά. Δεν είχα καμία, δεν ανακατευόμουν. Ούτε και ακόμα είχα και πολλή ιδέα. Και πιστεύω ότι τσάμπα ανακατεύεσαι εκεί πέρα, anyway. Ασχολήθηκα, σου είπα πιο πολύ με τα πολιτιστικά, με την τέχνη με τη μουσική με όλα αυτά. Και δούλευα κατευθείαν στα γκέι μαγαζιά. Οπότε η επαφή με στρέιτ κόσμο για εκείνη την εποχή ήτανε πολύ ελάχιστη. Και μόνο με ανθρώπους που ξέρανε τι είμαι, ποιο είμαι και δεν είχαν πρόβλημα..

Aυτό. Ήθελα να ρωτήσω αν συμμετείχατε με το ψευδώνυμο ή με το κανονικό σας όνομα σε όλα αυτά;

Όχι, ο Πασκάλ ήμουνα. Και Πασκάλ υπέγραφα και στο Αμφί. Αυτά που είχα γράψει, κάποια άρθρα για ταινίες για τη μουσική, για την Devine, για το [Δ.Α.] τους ανθρώπους που "φεύγανε" τότε με το AIDS. Όχι πάντα επώνυμα γιατί δεν είχα πια κανέναν. Εφόσον είχα τσακωθεί με τους γονείς μου και τους είχα πει χύμα ποιος είμαι και είχα φύγει από το σπίτι. Και δούλευα σε μαγαζιά γκέι που ούτε από τα αφεντικά μου είχα πρόβλημα. Από την άλλη μεριά, στη ζωή μου, στο σπίτι μου ήμουν πάντα κυριλέ. Δεν είχα προβλήματα. Δεν έκανα κάτι σε κανέναν, δεν είχα φέρει ποτέ, δεν χρειάστηκε ποτέ κανείς να μου πει, να μου χτυπήσει την πόρτα και να μου κάνει παράπονο. Μέχρι τώρα δεν έχει συμβεί ποτέ, για την προσωπική μου ζωή. Ναι.

Στο δημόσιο χώρο τι δράσεις κάνατε; Θυμάστε, δηλαδή, να έχετε κάποια εμπειρία από κάποια πορεία, από κάποια άλλη κινητοποίηση;

Κοίταξε τότε ήταν. Ναι, κοίταξε τα χοντρά πολιτικά είχαν συμβεί ήδη. Είχε βγει τότε το ΠΑΣΟΚ και υποτίθεται ότι έκανε. Υποτίθεται ήταν όλα καλά. Όχι, θυμάμαι ότι μία χαζή ταινία που είχε βγάλει ένας σκηνοθέτης για κάτι παιδάκια που βίαζαν σε ένα χωριό και δεν ξέρω τι. Ήταν απαράδεκτη. Δεν θυμάμαι καν τον τίτλο τώρα. Ναι, μαζευτήκαμε έξω από το σινεμά που το έπαιζε στην Αθήνα και κάναμε διαμαρτυρία όλοι και κατέβηκε η ταινία. Δεν παίχτηκε μετά. Νομίζω μία μέρα παίχτηκε. Θα μου πεις είναι χαζό αλλά ναι, το κάναμε. Πήγαμε και φωνάζαμε. Όχι, στα πολιτικά δεν ανακατευόμουν. Και σε δράσεις. Τότε υπήρχανε τεράστια προβλήματα στα νοσοκομεία με τους ανθρώπους που είχαν AIDS. Δεν τους πλησίαζαν ούτε οι γιατροί, ούτε οι νοσοκόμες. Δεν είχανε σεντόνια ούτε στρώματα. Τους είχανε στα ράντζα. Θυμάμαι ότι έτρεχε η Πάολα. Μαζευόμασταν, κάναμε διαμαρτυρίες να γράψουμε, να στείλουμε επιστολές. Να κάνουμε τέτοια. Αλλά στους δρόμους όχι. Εκτός από εκείνο το σινεμά, δεν ήμουνα και πολύ φίλος αυτό. Δεν ήθελα πολύ με τα πολιτικά.

Αναφέρατε μερικά ονόματα ατόμων που συμμετείχαν. Γενικότερα, ο κόσμος που ήταν μέσα στο Α.Κ.Ο.Ε. πώς ήταν; Δηλαδή, σε τι ποσοστό, ας πούμε, ήταν γυναίκες; Είχατε τρανς; Τι ηλικίες; Ταξικά;

Όχι όχι. Όχι, οι τρανς, όχι. Εκτός από την Πάολα που ήταν τρανς στην ώρα της δουλειάς γιατί όταν ερχόταν στο Α.Κ.Ο.Ε. ήταν φρικιό. Όπως ήμασταν όλοι τότε. Η Πάολα, εκτός ώρας εργασίας δεν ήταν τραβεστί. Ήταν φρικιό με μακριά μακριά ξανθά μαλλιά. Και φερόταν σα φρικιό [00:40:00]όπου χρειαζόταν κανονικά. Όταν έβαζε το κόκκινο το βινύλιο και την μπότα, ήταν για να πάει στη δουλειά να πάρει το μεροκάματο. Για να βγάλει το Κράξιμο το περιοδικό, για να χρηματοδοτήσει τα πρώτα γκέι prides που έκανε στο λόφο του Στρέφη και στο Πεδίον του Άρεως. Να μας πει: «Ελάτε να κάνετε σόου». Και πηγαίναμε και κάναμε show. Ερχόντουσαν οι μπάτσοι, μας κλείνανε το ρεύμα. Βάζαμε γεννήτρια, την επομένη το συνεχίζαμε. Δεν καταλαβαίναμε Χριστόφορο Κολόμβο.

Γυναίκες; 

Γυναίκες, ναι. Κορίτσια είχαμε. Βέβαια. Και μάλιστα είχαν και. Νομίζω ότι εμείς μαζευόμασταν τις Τετάρτες για να συζητήσουμε. Και κάποιες άλλες είχαν και κάποιες άλλες μέρες που μαζευόντουσαν μόνο τα κορίτσια για να συζητήσουνε μόνο τα δικά τους. Είχαμε κάποιες μέρες που μαζευόμασταν όλοι μαζί. Όπου, εντάξει, εκεί δεν υπήρχε μεγάλη συνεννόηση στο όλοι μαζί. Γιατί ήταν διαφορετικά τα θέματα και οι απόψεις. Όπως είναι πάντα ναι. Δηλαδή, να μαζευτούμε για να βγάλουμε ή τι ύλη θα μαζέψουμε για το επόμενο περιοδικό, για το επόμενο Αμφί. Έρχονταν οι κοπέλες και μας φέρανε 40, 12 σελίδες για τη Βιρτζίνια Γουλφ. Οκ. Θα κάνουμε. Και στο επόμενο τεύχος θα φέρναμε εμείς σαράντα σελίδες με γκέι χιούμορ και χιουμοριστικά. Τα συζητάγαμε. Πότε έμπαινε στο ένα τεύχος το ένα, πότε στο επόμενο τεύχος μπαίνανε τα άλλα. Αν και διαφωνούσαμε, βέβαια, πάντα καταλήγαμε πάντα να βγαίνει το συμπέρασμα και να βγαίνει το περιοδικό.

Μετά τη διάλυση του Α.Κ.Ο.Ε. εσείς συνεχίσατε σε κάποια άλλη οργάνωση, σε κάποια συλλογικότητα; Ή μέσα από παρέες;

Όχι, όχι. Όχι, είχανε φτάσει να. Όχι, είχαν φτάσει να μαλώνουν πια ο Γιανέλλος με το Βαλλιανάτο. Και μία, δυο, τρεις ψηφοφορίες. Και να σε παίρνουν τηλέφωνο να σου πούνε ότι: «Πάλι κλέψανε στην ψηφοφορία και είναι λάθος και βγήκε άλλος» και πρέπει να έρθεις να ξανά ψηφίσεις. Την τρίτη φορά που μου το είπανε αυτό πήγα και υπέγραψα σε ένα χαρτάκι ότι ξέρεις: «Εγώ παραιτούμαι από τη δωδεκάδα που έχουνε ιδρύσει το καταστατικό και τα υπόλοιπα και σας χαιρετώ γιατί κάθεσαι και μαλώνετε. Εδώ ο κόσμος καίγεται και εσείς μαλώνετε ποιος θα κάνει κουμάντο».

Αυτό, μιλάμε για ποια χρονολογία;

Κι εκεί, ναι, τα παράτησα. To '89; Εκεί πάνω-κάτω.

Και μετά δεν συνεχίσατε κάπου αλλού;

Μετά, όχι. Μετά συνέχισα. Όχι. Μόνο με τα drag show και να δουλεύω βράδυ και να παίζω μουσική σε γκέι μαγαζιά. Ε τότε ψιλοδιαλύθηκε γενικότερα τότε.

Θέλετε να μου μιλήσετε λίγο για τα πρώτα prides; Σε ποια συμμετείχατε; Πότε;

Τα πρώτα pride τα διοργάνωνε το Κράξιμο το περιοδικό, ένα φανζίν που έβγαζε η Πάολα. Τότε εγώ δούλευα βράδυ, φυσικά. Στο πρώτο prides -αν θυμάμαι καλά- δούλευα στο "21" και στο δεύτερο νομίζω ότι πρέπει να ήμουν. Το '94 και το '95. Στα δύο pride αυτά. Το ένα ήταν στο Πεδίον του Άρεως, ναι στο θέατρο της Αλίκης το καλοκαιρινό θέατρο της Βουγιουκλάκης. Όπου το είχε βάλει, διαφημίσει και προγραμματίσει η Πάολα. Η Πάολα έβαλε την ηχητική εγκατάσταση και τις μπύρες. Εμείς βάλαμε το σόου. Και οι Στέρεο Νόβα βάλανε τη μουσική. Την επόμενη χρονιά -αν θυμάμαι- το '95, ήτανε στο στο λόφο του Στρέφη. Εκεί το πρώτο βράδυ ήρθαν οι μπάτσοι και μας κλείσανε το ρεύμα. Δεν πειράζει, πήγαμε την επόμενη ξανά.

Ο κόσμος που ερχόταν πώς ήταν; 

O κόσμος. Ο κόσμος είχε ένα μικρό ποσοστό από γκέι. Και φυσικά οι πιο πολλοί οι ψαγμένοι, οι ανοιχτοί, οι δηλωμένοι, οι ελεύθεροι και που είχαν και μία επαφή με το πολιτικό με το Κράξιμο της Πάολας, με την άποψη αυτή όλη. Και όλα τα Εξάρχεια. Όλα τα φρικιά που όλοι λάτρευαν την Πάολα. Και δεν είχαν και κανένα πρόβλημα ούτε με τους γκέι και ούτε με τους τρανς. Κι ας ήταν στρέιτ αυτοί. Αρκεί να περνάγαμε όλοι καλά. Ήταν rave πάρτι. Δεν ήταν απλώς πάρτι. Μιλάμε για μπίτια και για στη δια πάσα! Με καλή house του '90. Μέχρι και techno.

Θυμάστε την επόμενη μέρα; Δηλαδή, μετά τα prides, άλλαξε κάτι; Πώς διαμορφώθηκε η ζωή σας μετά; Γιατί ήταν μια κινητοποίηση σε δημόσιο χώρο.

Kοίταξε δεν ήτανε. Ναι, αλλά καμία σχέση με τα pride που έγιναν μετά με τις παρελάσεις στην Πατησίων και στο Σύνταγμα. Ήταν, αυτά τα pride ήταν λίγο -πώς να το πω;- τα πρώτα pride ήτανε μόνο αυτοί που το ήξεραν ή αυτοί που το είχαν μάθει διαβάζοντας το φανζίν, το Κράξιμο ή κάποιο περιοδικό. Ή είχαν κάποια επαφή με την γκέ[00:45:00]ι κοινότητα. Δεν υπήρξε πουθενά, δηλαδή να το ακούσεις στις ειδήσεις ή σε κάποια εφημερίδα ή σε κάποιο μέσο άλλον να διαβάσεις ότι εκεί θα γίνει το pride. Δεν υπήρχαν τότε. Κανένα. Ούτε τα κανάλια ούτε. Δεν ασχολήθηκε κανείς. Εκτός από το περιοδικό και από την κοινότητα αυτή και από τον κόσμο που ήξερε. Δεν υπήρχε καμία δημόσια, δημοσιότητα. Μετά όταν έγιναν οι οργανωμένες, οι μεγαλύτερες παρελάσεις, τα γκέι prides τα πρώτα, πέσαν όλα τα κανάλια τα περιοδικά. Γιατί βρήκανε κους-κους και πικάντικο θέμα να συζητήσουμε. Και οι χρυσαυγίτες να φωνάζουνε. Τότε δεν ακούστηκε. Και πιστεύω ότι δεν ενόχλησε και κανέναν.

Στη δεκαετία του '90, πέρα από τα αυτά τα prides, που γινόντουσαν μια φορά στο τόσο. Δηλαδή, το '94, το '95 και τα λοιπά. Άλλου τέτοιου τύπου δημόσιες εκδηλώσεις θυμάστε; Δηλαδή, κάπως να διεκδικούσατε ορατότητα; 

Eκδηλώσεις; Όχι. Ήτανε τότε ο Βαλλιανάτος που είχε μια εκπομπή -7x λεγόταν το κανάλι;- που ήτανε μία φωνή που ακουγόταν. Άλλος τρόπος όχι. Tότε ερχόντουσαν, είχε έρθει το Star και μας είχε κάνει αφιέρωμα την Πρωτοχρονιά, του '95 για τα drag show. Και μας παρουσίασε λες και ήμασταν εξωτικά φρούτα. Η Σεμίνα Διγενή μας είχε βάλει τις Απόκριες στην ίδια εκπομπή, ταυτοχρόνως μαζί με... Ασχολιόταν με το drag show και με τους νεκροθάφτες και με ανθρώπους που έχουνε θαφτεί ενώ ήταν ζωντανοί. Στην ίδια εκπομπή. Όχι, άλλος τρόπος. Όχι και αλλός τρόπος, ούτε και ασχολιόταν, ειλικρινά. Δεν υπήρχε κανείς που να θέλει να ασχοληθεί σοβαρά. Εκτός από το να θέλει να μας παρουσιάσει freak show, ως "ελάτε να δείτε τα τέρατα". Γενικώς το γκεϊλίκι. Δηλαδή, ήταν οι εποχές που οι γκέι στην τηλεόραση ήταν ο Μπέζος στους "Απαράδεκτους". Η κουνιστή, απήδηχτη, λουλού. Δεν εμφανίζει ποτέ γκόμενο, δεν αγαπάει. Δεν υπήρχε κάπου, ούτε κάποιος να ασχοληθεί.

Το AIDS; Το ΑΙDS, πώς σας επηρέασε;

Το AIDS σκάει το '80, Λοιπόν, σκάει το '85,΄84; Γνωρίζω ένα φίλο, γνωρίζω σε ένα απ' τα μπαράκια που βγαίνω το βράδυ, ένα Γερμανό. Περνάμε ωραία, όλα καλά, φεύγει. Το επόμενο καλοκαίρι, το '85, έρχεται και μου λέει: «Δεν σε ακουμπάω, δεν με ακουμπάς. Ο φίλος μου στη Γερμανία έχει AIDS. Κι εγώ δεν ξέρω ακόμα». Δεν υπήρχαν τότε. Για να κάνεις τεστ, μπορεί να πέρναγαν και μήνες μέχρι να πάρεις τα αποτελέσματα. Και μου εξηγεί τι είναι όλο αυτό το πράγμα που συμβαίνει στη Γερμανία. Εδώ δεν το είχαμε ούτε ακουστά. Και αρχίζουν και φεύγουνε οι γνωστοί και φίλοι ο ένας πίσω από τον άλλον. Όπως μπορείς και καταλαβαίνεις. Λοιπόν, ναι, το '84 γνωρίζω το Γερμανό φίλο. Το '85 ξανά έρχεται και μου λέει: «Αυτό και αυτό συμβαίνει στη Γερμανία. Ο φίλος μου». Εν τω μεταξύ δεν είχαμε ιδέα. Δεν ήξερε κανείς τίποτα. Ούτε ποιος ούτε πώς. Και φυσικά η εποχή εκείνη, στον Αλέκο ή στο Alexander ή στα γκέι κλαμπ αν πήγαινες, αν είχε εκατό άτομα, οι πέντε ήταν ξένοι που έκαναν διακοπές στην Αθήνα. Και τότε τα γκέι μαγαζιά της Αθήνας δεν ήταν πολλά. 2-3 ήτανε. Και μέσα εκεί θα τους γνωρίσεις. Εκεί θα γνώριζες, εκεί θα έκανες και σεξ, εκεί θα το κόλλαγες. Και δεν ήξερες και τίποτα. Μέχρι που άρχισαν να περάσουν 2-3 χρόνια, το '87- '88 αρχίσαν να φεύγουν ένας- ένας. Εκεί έχασα πάρα πολλούς φίλους.

Μέχρι τότε ενημέρωση από πού είχατε;

Ενημέρωση; Από πουθενά. Κάποια στο Αμφί, λόγω του ότι είχαμε κάποιες συνεργασίες και με κάποια άλλα ξένα περιοδικά και κάποια άλλα γκρουπ, γκέι γκρουπ που ήταν στο εξωτερικό. Από κει ακούγαμε κάποια πράγματα. Ότι έχει ξεσηκωθεί ACT UP στην Αμερική και τα 'χει βάλει με το Reagan. Από κει μόνο, από το εξωτερικό ό,τι μαθαίναμε και ό,τι ακούγαμε. Και μπορούσαμε να διαδώσουμε και να το γράψουμε με το Αμφί. Δεν ξέραμε. Ο κόσμος στην Ελλάδα. Ποιος να ξέρει και από πού;

Θυμάστε σαν κοινότητα πώς αντιδράσατε; Πώς προσπαθήσατε να προστατευτείτε;

Κοίταξε δεν υπήρχε. Όλοι τότε λέγανε ότι ο μόνος τρόπος ήταν το ασφαλές σεξ. Πάρα πολύς κόσμος δεν του έδωσε πολλή σημασία και ΄'έφυγε". Εγώ -για να καταλάβεις- τότε που του έδωσα σημασία και ψιλοπρόσεχα καλύτερα δεν έπαθα τίποτα τότε. Και το έπαθα μετά, 10 χρόνια μετά όταν ήρθα εδώ στα Χανιά, στην Κρήτη. Στα καλά καθούμενα, εκεί που δεν το περιμένεις και λες: «Είμαι σε ένα χωριό[00:50:00]. Πού θα βρεθεί άνθρωπος εδώ πέρα να μου κολλήσει τέτοιο πράγμα;». Κι όμως βρέθηκε. Οπότε είναι λίγο τυχαίο πια. Δεν μπορεί να. Μπορεί να προσέχεις, να είσαι στην Αθήνα, να ζεις μέσα στο απόλυτο γκέι και να μην κάνεις, να μην πάθεις τίποτα. Και να τα κάνεις όλα και να μην πάθεις τίποτα . Μπορεί και σε μία μικρή πόλη, σε μία εποχή πολύ πιο μετά, που να το πάθεις. Συνέβη. Και ξέραμε τότε. Απλώς όταν την πατάς την πάτησες.

Θυμάστε τι συναισθήματα είχατε τότε; Όταν πρωτομάθατε ότι υπάρχει αυτό και στην πορεία όταν έγινε συνήθεια απλά;

Στην αρχή όταν το πρωτοέμαθα ότι συνέβαινε αυτό στο εξωτερικό πιο πολύ ποτέ ότι είναι, είχα φρικάρει. Και είχα ακριβώς την ίδια αντίδραση που είχα με το covid19. Είπα: «Αυτό είναι χημικό όπλο, έχει βαλθεί ο Reagan να ξεπαστρέψει τους γκέι στην Αμερική και θα εξαπλωθεί παντού και θα γίνει και παγκόσμια η ζημιά». Δηλαδή, το πήρα τελείως έτσι. Ότι «Δεν μας θέλουνε και θα μας ξεπαστρέψουνε ε αυτό. Είναι χημικό όπλο». Αυτό ήταν το κόλλημα μου από τότε -και δε μου έχει περάσει εντελώς η άποψη αυτή.

Θα θέλατε να συμπληρώσετε κάτι εσείς στην κουβέντα μας; Κάτι που να μην είπαμε και να θεωρείτε σημαντικό, για αυτή την εποχή, για τα βιώματά σας; 

Κοίταξε, τι να συμπληρώσω; Ότι εγώ και κάποιοι άλλοι την εποχή εκείνη ήμασταν. Το να είμαστε χύμα, ανοιχτά γκέι, το να πηγαίνεις στο συνεργείο αυτοκινήτων να δουλεύεις και να ξέρει το αφεντικό σου και ο γείτονας και όλοι ότι είσαι γκέι και περπατάς με το αγόρι σου χέρι-χέρι. Και ας τρως και κράξιμο. Ήταν κάτι που το κάναμε για να συνηθίσει ο κόσμος γύρω-γύρω ότι υπάρχουμε. Και έχω φάει και ξύλο, έχω φάει και κράξιμο, έχω απολυθεί και από δουλειά. Για όλα αυτά. Το κάναμε για να υπάρχει τουλάχιστον αυτό που βλέπω τώρα πια -ακόμα και εδώ στα Χανιά- να βλέπω δεκαεφτάχρονα, δεκαοχτάχρονα να περπατάνε στο δρόμο και να είναι ο εαυτός τους και να μην είναι υποχρεωμένοι να παντρευτούν και να κάνουν οικογένεια. Επειδή το θέλει το σόι κι επειδή οι Κρητίκαροι πρέπει να παντρεύονται και να κάνουν οικογένεια. Υπάρχουν, κάποιοι που το έχουν, δυστυχώς, ακόμα, κάποιοι που το τραβάνε αυτό. Αλλά υπάρχουν και κάποιοι που με παράδειγμα παλιότερους -ίσως κι με μένα μέσα- που έχουν πει: «Όχι. Μπορούμε να ζήσουμε όπως θέλουμε. Όταν νιώσουμε κάτι για έναν άνθρωπο να το εκφράσουμε. Και παράλληλα να έχουμε και τις δουλειές μας, να είμαστε μαγαζάτορες, να έχουμε το επάγγελμά μας. Να είμαστε σωστοί και ωραίοι χωρίς να χαλάμε κανενός τη διάθεση». Ήμασταν μία ομάδα τότε, τρελάναμε κόσμο και με τα σόου, τρελάναμε κόσμο και με το άλλο το χύμα, με το να είμαστε γκέι και να το λέμε και να το δείχνουμε. Κάτι ψιλοάλλαξε από τότε. Δεν είναι τόσο χάλια. Δηλαδή, τουλάχιστον εγώ όταν ακούω εικοσάχρονα να είναι γύρω μου και να μιλάνε για κάποιον ή για αυτό το θέμα, λένε: «Είναι γκέι». Έχουνε τουλάχιστον. Αυτή η λέξη μαθεύτηκε. Κι έχει γίνει πια συνήθειο. Και ακούω γύρω-γύρω ανθρώπους να λένε: «Α ναι, είναι γκέι, ο φίλος μου ο τάδε είναι γκέι. Ή εκείνη είναι γκέι» Έχει μαλακώσει αυτό το "πούστης".

Τη δεκαετία του '80 και του '90 ποιον όρο χρησιμοποιούσατε; Για την ταυτότητα και το σεξουαλικό προσανατολισμό; Δηλαδή γενικότερα, τι όρους είχατε;

Τότε ήμασταν εμείς αυτοί που πρωτομάθαμε στον κόσμο τη λέξη γκέι. Και στο Αμφί και στο Κράξιμο. Ή σε εκπομπές ή όπου εμφανιζόμασταν. Λέγαμε για το γκέι, το οποίο αμέσως, βέβαια, ο συνομιλητής μας διευκρίνιζε ότι γκέι είναι "ο ομοφυλόφιλος".

Ο άντρας ομοφυλόφιλος.

Ναι, ήταν αυτό -ξέρεις- για να μπορεί να καταλάβει ο άλλος τι εννοούσα όταν έλεγα ότι εγώ είμαι γκέι. Ήταν άγνωστη λέξη ακόμα τότε. Και προσπαθούσαμε να ξεχωρίσουμε, να σταματήσει να είμαστε απλώς "οι πούστηδες". Και να μπορέσουμε τουλάχιστον να φτάσουμε στο σεβασμό της λέξης. Να μας πουν απλώς "γκέι". Να μην είναι βρισιά πια. Να ξεχωρίσουμε από τη βρισιά. Νομίζω ότι σιγά-σιγά με το χρόνο και με τα κανάλια και τις τηλεόρασης που -εντάξει- το κάνανε σούπα κάποιο διάστημα. Δεν υπήρχε κάτι άλλο να πουλήσουνε. Θα φωνάζανε κάποια τραβεστί, θα φωνάζανε κάποια κορίτσια από τις Κούκλες. Ακόμα και εμάς τότε με το City. Θα υπήρχε κάτι γαργαλιστικό να συζητήσουμε.

Ωραία. Ευχαριστώ πάρα πολύ για αυτή την κουβέντα και τις εμπειρίες που μοιραστήκατε.

Να 'σαι καλά κοπελάρα μου. Εγώ -τ[00:55:00]ι να σου πω- ειλικρινά αν υπάρχει κόσμος που να ενδιαφέρουν αυτά, θα πρότεινα -εκτός από το να ρωτήσει οποιοδήποτε από εμάς που είμαστε ακόμα ζωντανοί- να ψαχτεί, να κοιτάξει να βρει παλιά τεύχη από Αμφί. Ακόμα και Οδός Πανός. Δεν είναι τόσο δύσκολο. Δηλαδή, αφιερώματα από ξένα περιοδικά που έχουν μεταφράσει. Και ναι, τότε ήταν ένα πράγμα που δεν υπήρχε το internet. Να ανοίξεις και να πεις, να μάθεις με οποιοδήποτε τρόπο το τι συμβαίνει έξω. Έπρεπε ή να σου τύχει το περιοδικό στο χέρι ή κάποιος από έξω να έχει έρθει και να σου πει: «Συνέβη αυτό».

Γι' αυτό, είναι πολύ σημαντικό ότι κάνουμε μια τέτοια αφήγηση και ότι ειπώνονται κάποια πράγματα μέσα από βιώματα. Ευχαριστώ πολύ.

Να 'σαι καλά κοπελάρα μου.