Γεια σας. Σήμερα είναι 6/12 του 2023. Βρισκόμαστε στο εντευκτήριο των «Αργοναυτών» και είμαστε εδώ με τον κύριο Παναγιώτη. Γεια σας. 

Γεια σου. 

Ο κύριος Παναγιώτης θα μας μιλήσει... Θα μας πει λίγα λόγια για το γιατί το σύλλογο των «Αργοναυτών». 

Ναι. Βρισκόμαστε συγκεκριμένα στον 3ο όροφο του ιδιόκτητου κτιρίου της Ένωσης Ποντίων νομού Κιλκίς, οι «Αργοναύτες». Είναι παρακαταθήκη της δεύτερης γενιάς που έχουν συλλάβει την ιδέα ότι θα πρέπει να κάνουν κάτι. Γιατί ξέρετε στο Κιλκίς το ποντιακό ήταν αυτονόητο. Μιλιόταν η γλώσσα, τα έθιμα ήτανε αυτονόητα. Όλα λειτουργούσαν σύμφωνα με τις παραδόσεις, αλλά αλλάζοντας περνώντας τα χρόνια, οι νέες γενιές είδανε ότι ίσως χρειαστεί να κάνουμε κάτι για να μπορέσουμε να συγκεντρώσουμε... Να έχουμε έναν πυρήνα όπου από κει θα ξεκινάνε οι εκδηλώσεις για τα... Να υπενθυμίζουμε εν πάση περιπτώσει την καταγωγή μας. Δώσαμε μεγάλο αγώνα. Καταρχήν θέλω να πω ότι συστάθηκε ο σύλλογος που ήταν ιδέα του Συμεών Συμεωνίδη, Φιλιππίδη Αριστείδη του Τριανταφυλλίδη. Η Κική Παπαδοπούλου, η οποία είναι και η νονός του Συλλόγου. Έχει δώσει το όνομα. Και μέλος. Και Κυριάκος Τσιτουρίδης. Αλλά η Επιτροπή που ξεκίνησε, δηλαδή για να δημιουργήσει όλα αυτά, ήτανε Συμεωνίδης Συμεών, Φιλιππίδης, Αριστείδης και Αθανασιάδης Ιωάννης. Και μετά αυτοί κάνανε... Συγκροτήσανε δηλαδή κάνουμε μια άτυπη να το πούμε επιτροπή η οποία κάλεσε μέλη, έγραψε μέλη, και δημιούργησε... Έκανε εκλογές και ξεκίνησε το πρώτο διοικητικό, το οποίο ήταν ας πούμε με τον Πρόεδρο, τον Συμεωνίδη των Σημείων, Φιλιππίδης Αριστείδης, Τριανταφυλλίδης Ιωάννης, Κική Παπαδόπουλου και Κυριάκος Τριαρίδης. Από κει και μετά αλλάξαμε φυσικά πολλά διοικητικά. Γινόταν ανά δύο χρόνια. Με την αλλαγή του καταστατικού μετά το 2000 έγινε ανά τρία χρόνια η εκλογική διαδικασία. Τώρα ερχόμαστε στο αυτό καθαυτό του συλλόγου για την έδρα. Εδώ υπήρχανε... Σ 'αυτό το σημείο που βρίσκεται ο σύλλογος υπήρχαν τρία οικόπεδα, μικρά. Ήταν και το παλιό ταχυδρομείο. Εγώ το θυμάμαι το παλιό το ταχυδρομείο. Ένα κτιριάκι μικρό. Μπορεί να ήταν κάνα 7x5. Κάπου τόσο το θυμάμαι, μικρό. Το διεκδικήσανε. Είχε... Τα άλλα τα οικόπεδα τα αγόρασαν. Και μάλιστα τα αγοράσανε βγαίνοντας στην πόλη του Κιλκίς, στα χωριά. Κάνανε εράνους, κάνανε δραστηριότητες τέτοιες. Μαζέψανε τα λεφτά, αγόρασαν το οικόπεδο και το οικόπεδο του ταχυδρομείου το πήρανε ως ανταλλάξιμο. Γιατί ήτανε πρόσφυγες. Λοιπόν και ξεκινήσανε να... Μετά βρήκανε ανάδοχο. Ποιος θα κάνει το κτίριο; Αυτά ξέρετε τι σημαίνει; Σημαίνει ότι είναι... Βάλανε και τις προσωπικές τους αξίες στην κοινωνία του Κιλκίς για να μπορέσουνε να στηριχτούν από τους φορείς. από δήμους, από νομαρχίες, από... Αλλά το περισσότερο... Η περισσότερη δουλειά έγινε από τον κόσμο. Βρέθηκε η Τράπεζα Κρήτης τότε. Πίστεως νομίζω ήταν πρώτα και μετά έγινε Κρήτης, δεν θυμάμαι. Η οποία έκανε το κτίριο, έκανε τα θεμέλια, έκανε τον πρώτο όροφο. Έκανε και το δεύτερο όροφο. Με την συμφωνία ότι για δέκα χρόνια εννιά, δέκα χρόνια δεν θα πληρώνει ενοίκιο. Και το νοίκιασε η τράπεζα. Λοιπόν έχει δημιουργηθεί ήδη ένα περιουσιακό στοιχείο σοβαρό για το σύλλογο. Ήτανε αυτόνομο. Δεν είχαν ανάγκη γιατί ξέρεις μέχρι τότε περιφερόταν... Περιφερόταν από κτίριο σε κτίριο. Νοικιάζανε τα παιδιά πολλά. Ήτανε ταλαιπωρία για τους ανθρώπους που διοικούσαν το σύλλογο. Δεν ήταν κατευθείαν ότι από το '70 μέχρι και το '82, '83 που άρχισε να χρησιμοποιείται από τα παιδιά το χορευτικό. Για το πρώτο τμήμα που έγινε ήταν το χορευτικό. Πηγαίνανε νοικιάζανε. Μικροί οι χώροι, δεν υπήρχανε. Έπρεπε να βρούνε λεφτά για να πληρώνουν τα ενοίκια και τα έξοδα και αυτά. Ήτανε μεγάλος αγώνας. Με τον καιρό όταν άρχισε κατά το '90-'91 να παίρνουνε κάποιο ενοίκιο, [00:05:00]άρχισε να βελτιώνεται και η κατάσταση, να κάνουνε φορεσιές, να βάζουνε μέσα... Να παίρνουνε τις ενδυμασίες, γενικά ό,τι χρειάζεται, να κάνουνε άλλες εκδηλώσεις. Μετά στην πορεία, δεν σταμάτησε εκεί. Άλλοι πρόεδροι που είχανε, ας πούμε ο Ηλίας ο Χαραλαμπίδης, που έγινε μέλος μετά κατά το 2002, έκανε ενέργειες και έχτισε αυτόν τον όροφο, τον τρίτο όροφο. Επίσης με δικές του ενέργειες και από έναν πρώην Πρόεδρο, τον Κώστα τον Ναθαναηλίδη, που δούλευε στην Περιφερειακή Ενότητα, όχι, στην Περιφερειακή Διοίκηση εδώ, ένα παράρτημα της Νομαρχίας, ας το πούμε κάπως έτσι. Και βοήθησε, κατηύθυνε και κάναμε... πήραμε ένα χώρο 25 στρεμμάτων. Μέσα στον οποίο μετά από το 2010 ας πούμε κατοχυρώθηκε φτιάχνοντας ένα κτίριο και κάναμε και τα πρώτα Αργοναυτικά μέσα στη φύση. Και κάναμε μέσω του προγράμματος LEADER, ένα πολιτιστικό κέντρο. Δεν ξέρω αν σας έχουνε πει οι προηγούμενοι ομιλητές ότι αυτό έγινε με 100% χρηματοδότηση της Anki, της αναπτυξιακής με πρόγραμμα LEADER. Είναι πολιτιστικός χώρος, υπαίθριος, με υπόγειο και χώρους βεστιαρίου και αποδυτηρίων και αποθήκη, με τουαλέτες και γενικά όλα αυτά. Ένα καλό κτήριο το οποίο θα βοηθήσει πολύ στις επιδόσεις του συλλόγου. Γιατί εδώ στην πόλη του Κιλκίς είναι λίγο στενάχωρο με την έννοια ότι δεν έχει χώρο να κάνεις εκδηλώσεις υπαίθριας, εννοούμε έξω για τον κόσμο. Οπότε εκείνος... Θα το αξιοποιήσουμε κατ’ αυτό τον τρόπο. Επειδή τώρα ο σύλλογος ξεκίνησε μεν με τα χορευτικά, αλλά στην πορεία... Και τότε είχαν χορωδία, είχανε κάνει τμήμα χορωδία το οποίο, χορωδίας, το οποίο έχει βραβευτεί από την... σε μια εκδήλωση που κάναμε στην Αθήνα. Πρέπει να είναι γύρω στο '76-'80 κάπου εκεί. Μετά επειδή ήταν αυτό το στερεότυπο που συμβαίνει στους συλλόγους να επαναπαύονται, ας πούμε, με ένα χορευτικό μπήκαμε εμείς μέσα, ας πούμε η νεότερη γενιά τότε, μιλάμε κατά το '91-'92 και είπαμε να δημιουργήσουμε θεατρικό τμήμα. Ένα σαν θεατρικό εργαστήρι, να το πούμε. Εμείς που ήμασταν οι τυχεροί που είχαμε... Τη γλώσσα τι γνωρίζουμε εμείς βιωματικά. Εγώ μπορώ να πω ότι η μητρική μου γλώσσα. Από παιδάκι μικρό του δημοτικού μιλούσαμε άπταιστα τα ποντιακά. Δεν θεώρησα ότι είναι αρκετό το να ασχοληθείς σε ένα σύλλογο μόνο για ένα χορευτικό, γιατί αυτό μπορεί να το φέρει βόλτα που λένε και δύο άτομα και πέντε. Κάναμε λοιπόν τη θεατρική ομάδα, κάναμε κάποια έργα που τα φτιάξαμε μόνοι μας. Σύμφωνα με τα βιώματα που έχουμε. Δηλαδή το χαρακτήρα και τον ήρωα που αποθανάτιζε, δεν είχαμε καμία θεατρική παιδεία ή να έχουμε κάποιες γνώσεις θεατρικές. Απλά μιμούμασταν τους παλαιότερους και κάναμε το θέατρο, είχε απήχηση στον κόσμο. Βασικά εμείς στο θέατρο ασχολούμαστε και εγώ... Εμένα το μαράζι μου και ο καημός μου είναι να παραμείνει η γλώσσα. Γιατί άμα θα μείνει, άμα δεν θα υπάρχει γλώσσα πλέον δεν μπορώ να καταλάβω τι νόημα έχει ας πούμε το να χορεύεις ή να τραγουδάς χωρίς να καταλαβαίνεις τι χορεύεις, τι τραγουδάς. 

Ναι, σωστά, φυσικά. 

Έτσι; Ε, οπότε ξεκινήσαμε με το θέατρο. Ξανασυστήσαμε χορωδία. Το θέατρο όμως, έπαιξε μεγάλο ρόλο. Εδώ φέραμε και μεγάλους σκηνοθέτες όπως ήταν ο Ερμής ο Μουρατίδης που ήτανε κεφάλαιο για το ποντιακό θέατρο. Κάναμε... Ήδη είμαστε σε πορεία παραστάσεων τουλάχιστον δώδεκα, δεκατριών μέσα σε τρία χρόνια. Ναι, και ξέρετε, εδώ συμμετέχουν παιδιά και άνθρωποι, άνδρες μεγάλοι και γυναίκες, οι οποίοι είναι επαγγελματίες, είναι εργαζόμενοι. Δεν είναι αργόσχολοι σαν εμένα που είμαι εγώ τώρα συνταξιούχος. Έχουνε να κάνουνε δουλειές αλλά τους αρέσει. Θέλουμε να μπούνε μέσα νέα παιδιά, σκεφτόμαστε μάλλον να... Σκεφτόμαστε, δεν είναι... Θα πω υλοποιήσουμε. Θα κάνουμε μέρα διδασκαλίας ποντιακής διαλέκτου, βιωματικά, γιατί ακούμε πολλά που γίνονται μαθήματα με γραφή και με τέτοια, αλλά επειδή η γλώ[00:10:00]σσα μας είναι βιωματική αυτή τη γλώσσα δεν μπορείς να τη μάθεις γράφοντας, πρέπει να τη μάθεις μιλώντας. Μόνον άμα θα μιλήσεις. Και εγώ ήθελα έτσι να βάλω παιδάκια και νέους, όπως είστε εσείς τώρα στην ηλικία σας να μάθουν τη γλώσσα να παίξουμε ένα θεατράκι. Έχουμε παιδιά που εδώ δεν έχουν σχέση με το ποντιακό στοιχείο. Καμία σχέση από καμιά ρίζα και συμμετέχουν, μπαίνουν μέσα, μαθαίνουν λέξεις και παίζουν, συμμετέχουν και στο θέατρο. Ο στόχος του συλλόγου είναι αυτός, γιατί εγώ αυτό που λέω πάντοτε και που το πιστεύω είναι σαν Πόντιος δεύτερης και τρίτης γενιάς, αυτό που θέλω, αυτό που ο στόχος μου είναι να διατηρηθεί όσο μπορεί μια γλώσσα τα ήθη τα έθιμα και ο στόχος είναι η αναγέννηση ή η διατήρηση τέλος πάντων του της ποντιακής κουλτούρας. Και το μέσον είναι ο σύλλογος. Μέσα από τους συλλόγους μπορεί να γίνει αυτό. Γιατί πλέον βλέπουμε ότι και στα σπίτια και στις γειτονιές αυτά δεν ακούγονται τα ποντιακά. Μιλάνε μόνο μεταξύ τους, κάποιοι που γνωρίζονται και δεν είναι... Πώς το λένε... Χρηστική γλώσσα σήμερα. Οπότε έχουνε... Οι περισσότεροι γνωρίζουν την νεοελληνική που μπορώ να σας πω ακόμα και άνθρωποι της ηλικίας μου όταν μιλάνε ποντιακά έχουνε μέσα λέξεις και προτάσεις στη νεοελληνική που έχουν ξεχάσει κάποια κομμάτια, κάποιες λέξεις. Τις έχουμε ξεχάσει και τους κάνω παρατηρήσεις και γίνομαι κουραστικός καμιά φορά όταν τους τα λέω. Πολλές φορές μαλώνουμε κιόλας. Αλλά το βασικό στοιχείο είναι αυτό. Θέλουμε να εμπλουτίσουμε τη βιβλιοθήκη μας. Είναι η βιβλιοθήκη καλή αλλά θέλει πολλά, θέλει. Βασικά πρέπει να ξεφύγουμε από την από τη μονοτονία των χορευτικών και να μπούμε σε μια άλλη λογική σε μια άλλη νοοτροπία, δηλαδή να διαβάσει, η πληροφόρηση. Τι είναι ο Πόντος; Γιατί εμείς πρέπει να είμαστε σ' ένα σύλλογο; Γιατί πρέπει να χορεύουμε και γιατί πρέπει να μιλάμε έτσι; Γιατί έχουμε ξεχάσει. Δηλαδή δεν είναι μέρος του προβλήματός μας σήμερα. Άρα η γλώσσα, γιατί ο καθένας ασχολείται με την επιβίωσή του. Θέλει να δουλέψει, θέλει να σπουδάσει τα παιδιά του θέλει την ποιότητα ζωής. Οπότε αυτό και λίγο δεν έχει χρόνο να ασχοληθεί. Εμείς τώρα τους υπενθυμίζουμε και δεν τους το κεντρίζουμε. Έχουμε κάνει πάρα πολλά πράγματα. Έχουμε κάνει εκδηλώσεις για τη γενοκτονία, Έχουμε κάνει μια τεράστια εκδήλωση στο λόφο του Αγίου Γεωργίου με διακόσια άτομα συμμετοχή. Δηλαδή είναι δυναμικές εκδηλώσεις, δεν είναι του ποδαριού που λένε. Τώρα ετοιμάζουμε να κάνουμε τα Μωμοέρια. Τα Μωμοέρια είναι το αρχαίο θέατρο σύμφωνα με τους ιστορικούς, ότι είναι ο δηλαδή από κει ξεκινάει το θέατρο στην Ελλάδα με τις μιμήσεις με τα δρώμενα, με τους δρόμους... Με το θέατρο δρόμου, με τις φορεσιές, με τις παραλλαγές. Και έχουμε μια θεατρική ομάδα την οποία συμμετέχουν και πολλά παιδιά του Συλλόγου, την οποία θα παρουσιάσουμε στις 31 Δεκεμβρίου, το μεσημέρι. Είναι και έχει υποστηριχθεί και έχει χορηγηθεί, έχουμε χορηγία από το Υπουργείο Πολιτισμού. Θέλω να πω ότι ο σύλλογός μας είναι ένας από τους δυναμικότερους συλλόγους. Τώρα αυτό ίσως βοηθάει το ότι έχουμε κτίριο δικό μας. Έχουμε κάποια έσοδα. Βέβαια τα έσοδα... Αλλά έχει και πολλά έξοδα. Ναι. Βέβαια, γιατί χοροδιδάσκαλοι, μουσικοί, που όλοι πληρώνονται σήμερα δυστυχώς. Ενώ κάποτε αυτό το σύλλογος είχε την έννοια του εθελοντισμού. Έπρεπε δηλαδή εθελοντικά έπρεπε να γίνουν, αλλά βλέπεις οι κοινωνίες έχουν αλλάξει τώρα. Άλλαξαν τα πράγματα, είναι διαφορετικά. Διαφορετικά σκέφτονται εν πάση περιπτώσει. Και θέλω να πω, εμείς χρωστάμε πολλά στη δεύτερη γενιά, η οποία μας δημιούργησε αυτό το χώρο. Γιατί τον δημιούργησαν... Εδώ να φανταστείτε αυτό το κτίριο για να βγει και να χτιστεί. Έπρεπε να γίνει κάποιο δάνειο το οποίο μέλη του διοικητικού τότε έχουνε βάλει υποθήκη τα σπίτια τους. Για να μπορέσουν να πάρουν το δάνειο για να τελ[00:15:00]ειώσει το κτίριο. Δηλαδή είναι θυσίες που σήμερα ίσως άλλος να μην το καταλαβαίνει. Να νομίζει ότι αυτό έγινε έτσι. Δεν έγινε καθόλου έτσι. Έγινε με πολύ κόπο και πολύ ιδρώτα και πολύ δάκρυ που λένε, αλλά είμαστε καλά τώρα. Έχουμε πολλά τμήματα. Δηλαδή τα χορευτικά βέβαια έχουν όλοι οι σύλλογοι και οι περισσότεροι περιορίζονται μόνο στο χορευτικό. Εμείς έχουμε τη χορωδία, έχουμε το θέατρο, τη χειροτεχνία. Ευελπιστούμε τώρα σε μετά το νέο έτος να ξεκινήσουμε και τη βιωματική διδασκαλία της γλώσσας, έτσι το λένε, άλλοι γλώσσα, άλλοι διάλεκτο, εν πάση περιπτώσει. Τι άλλο να πούμε. Εδώ το Κιλκίς είναι κατεξοχήν προσφυγικός νομός. Εδώ μπορείς να βρεις οτιδήποτε. Δηλαδή μπορεί να βρεις από Μικρασιάτη, Θρακιώτη, Στενημαχιώτη, Στρωμνιτσιώτη που είναι εδώ από βόρεια Μακεδονία, Πόντιους, Καυκάσιους. Ό,τι θέλεις. Το 80%-85% είναι προσφυγικός ο νομός. Εδώ επίσης θέλω να πω που είπα Καυκάσιους και θυμήθηκα τώρα που κάναμε μια καλή εκδήλωση για την καμπάνα του Καρς. Εγώ από μικρός άκουγα που λέγανε οι μεγαλύτεροι «Η καμπάνα». Λέγανε οι γιαγιάδες «Μώ σε! Ατό η καμπάνα άλλο κι βοά», δηλαδή αυτή η καμπάνα δεν χτυπά, δεν την ακούμε, δεν βουίζει άλλο. Τι έγινε; Και μετά μάθανε ότι η καμπάνα αυτή διαλύθηκε. Τη σπάσανε. Αυτή ήτανε μια καμπάνα που την έκανε ο Τσάρος Νικόλαος δωρεά στην εκκλησία της μεταμόρφωσης του Σωτήρος στο Καρς, όπου συνυπήρχαν οι Ρωμιοί, οι χριστιανοί με τους Ρώσσους. Την οποία έκαναν λειτουργία εκ περιτροπής. Τη μια φορά κάναμε πρωί οι μεν και απόγευμα οι δε και το αντίστροφο. Όταν οπισθοχώρησε κάπου το '18 ο ρωσικός στρατός που φύγανε και οι Ρωμιοί... Το λέω Ρωμιοί για να μπορέσουμε να το διακρίνουμε. Ακολουθήσανε το ρωσικό στρατό, αφού και εκείνοι χριστιανοί, είχανε θέμα. Κατεβάσανε την καμπάνα από το καμπαναριό, που αυτή η καμπάνα ζυγίζει 4.5 τόνους. 4.5 τόνους δεν ήτανε κάτι... Την κατέβασαν με τον τρόπο, την πήγανε στο Βατούμ. Από το Βατούμ τη φόρτωσαν σε καράβι και τη φέραν στην Καλαμαριά. Έμεινε μέχρι το '29 στην Καλαμαριά. Αυτό πρέπει να έγινε γύρω... Ήρθε στην Ελλάδα κατά το '23-'24 κάπου εκεί. Έμεινε στην Καλαμαριά. Από δω οι Καυκάσιοι, οι Καρσλήδες που λέμε του Κιλκίς συνεννοήθηκαν με τους αντίστοιχους Καρσλήδες της Καλαμαριάς και τους δώσανε και κάποια λεφτά για τη συντήρηση, διατήρηση. Τώρα δεν ξέρω για ποιο λόγο. Τους δώσανε κάποια λεφτά για να πάρουνε την καμπάνα και δέχτηκαν. Συμφώνησαν, τη βάλανε στο τραίνο, τη φέραμε μέχρι το Κιλκίς. Εδώ συγκεκριμένος σταθμός στην Κρηστώνα πήγαν να την πάρουνε. Τη βάζανε πάνω σε κάρα και έσπαγαν τα κάρα, δεν την αντέχανε. 

4.5 τόνοι.... 

Ναι και φτιάξανε ειδικές κατασκευές. Κάρα-ειδική κατασκευή και έβαλαν από δύο ζευγάρια δηλαδή τέσσερα και τέσσερα, οκτώ βόδια και βουβάλια και τη μεταφέρανε και την αφήσανε εδώ στην στο πάρκο του Κιλκίς. Είχε ένα πάρκο τότε χωμάτινο με δένδρα και με τέτοια. Αυτό έγινε το '29. Και εμείς κάναμε αυτή την εκδήλωση για να θυμίσουμε, να θυμίσουμε τους μεγαλύτερους γιατί όντως το πετύχαμε αυτό, γιατί έβλεπα ανθρώπους που δεν υπολόγιζα ότι θα με πλησιάσουν και θα με πούνε συγκινημένοι λέω «έχω να κλάψω –λέει ξέρω ‘γω– πενήντα-εξήντα χρόνια. Δεν θυμάμαι έκλαψα τώρα γιατί μου θυμίσατε εκείνη την εποχή που το φέραν, τη μετακινούσαν, την είχαν εδώ, την πήγαν στον Άι Γιώργη», κλπ. Λοιπόν, κάναμε αυτήν την εκδήλωση. Την ξεκινήσαμε από το γήπεδο, στα χέρια κρατούμενη και την αφήσαμε εδώ. Έγινε η ομιλία. Ο κόσμος δηλαδή του τράβηξε την προσοχή. Ήδη άρχισαν να το συζητάνε. «Ναι, καλά λες θυμάμαι τότε που το λέγανε...». Ξέρεις τώρα πώς γίνεται όταν σου θυμίζει κάπως κάτι. Και εγώ τώρα που τα άκουγα από μικρός τώρα που είμαι στο Σύλλογο το είχα βάλει σκοπό. Λέω «θα κάνω μια εκδήλωση για την καμπάνα, γιατί δεν γίνεται. Γιατί η καμπάνα ό,τι και να 'ναι, όσο και φθαρμένη να 'ναι, είναι ένα κειμήλιο». Δηλαδή μπορεί να φανταστεί κάποιος ότι αυτή τη στιγμή θα μπορούσαμε να είχαμε[00:20:00] μια καμπάνα που ήτανε από το 1890. Και να την έχεις εδώ μπροστά σου. Ας έλειπε και κομμάτι ας ήταν και ραγισμένη, ας ήτανε. Γιατί ξέρετε τώρα η αιτία και η δικαιολογία που την κατάστρεψαν ήταν ότι ήταν ραγισμένη και δεν έβγαζε ήχο και πολλοί λέγανε ότι έχει χρυσό μέσα και ξέρεις τότε γινότανε... Ο κόσμος, το μεγαλύτερο ποσοστό ήταν αγρότες ας πούμε, δεν είχανε, δεν είχανε μόρφωση, δεν μπορούσαν να αντιδράσουν, δεν ξέρανε. Κάναμε επτά καμπάνες, έχουμε συγκεκριμένα μια αναφορά και πρέπει να είναι νομίζω του κυρίου Τάσου του Αμανατίδη, που ήταν πρώην δήμαρχος και γιατρός. Σπούδαζε στη Θεσσαλονίκη και είπε έναν συμφοιτητή του ότι η... «Ελάτε», να δείξει μια καμπάνα που έχουμε στο Κιλκίς και όταν ήρθανε δεν τη βρήκαν την καμπάνα. Και λέει «τι έγινε εδώ; Η καμπάνα τι έγινε;» και ρωτήσανε τον Μητροπολίτη τότε και λέει «τη διάλυσε ο προηγούμενος», ο προηγούμενος μητροπολίτης, ένας Πυρνιώτης και έτσι χάθηκε αυτή η καμπάνα γιατί... Τι.... Ποια είναι η ιστορία της καμπάνας; Ότι ήρθε εδώ στο... Έγινε μετά άλλη εκδήλωση, την ανεβάσανε στον Άι Γιώργη. Κατά το '40-'42. Έχει κάποια στοιχεία που είναι συγκεκριμένα. Την κατέβασαν από τον Άι Γιώργη και την αφήσανε στη Μητρόπολη. Έμεινε αυτό μέχρι που τελείωσε ο πόλεμος. Ναι, την... Έμενε εδώ, ήταν στημένη στη μητρόπολη και μετά έκαναν ένα καμπαναριό, αφού σήκωσαν την καμπάνα... Την... Κάποιο τρόπο με βαρούλκα και με τέτοια και μετά χτίσανε το καμπαναριό γιατί ήθελε τεράστιο... Γύρω στα 2 με 2.5 μέτρα διάμετρο. Και την ανέβασαν εκεί για λίγο και εγώ και κατά το '65-'66 κάπου, εκεί είναι πλέον που δεν ακούστηκε άλλο ο ήχος της γιατί ανέφερε κάποιος ότι «βλέπω εργάτες στο καμπαναριό με σφυριά να χτυπάνε και να σπάνε κομμάτι-κομμάτι την καμπάνα να τη ρίξουνε κάτω» γιατί πλέον ας πούμε δεν... Το κόστος για να την κατεβάσουνε ήταν μεγάλο και σου λέει αφού είναι ο σκοπός είναι να τη λιώσουμε, ας τη σπάσουμε και να την κατεβάσουμε. Και έτσι τελείωσε η καμπάνα. Και εγώ ήθελα να αναδείξω και να θυμίσω σε πολλούς ότι το χαρακτηριστικό σε αυτή την ιστορία είναι όλοι... Που όλοι προβληματίζονται και λένε γιατί είναι «Μα να μην υπάρχει ούτε ένας παπάς;». Δεν υπήρχε ούτε ένας παπάς στην υποδοχή της καμπάνας. Σε όλη τη διαδρομή της καμπάνας. Και μέχρι εδώ που ήρθε και στον Άι Γιώργη που κατέβηκε, δεν... Δεν... Δεν υπάρχει πουθενά παπάς και όλοι αναρωτιούνται γιατί, για ποιο λόγο; Μέχρι που ο κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης που ήταν ο κύριος Αμανατίδης, ρώτησε τον σημερινό Δεσπότη και εκείνος τι να σου πει; Δεν ξέρει. Θεώρησε ίσως από αρχεία να ήξερε κάτι. Δεν είχε... Λέω ρε παιδί μου φαίνεται επειδή ήρθε από τη Ρωσία να πούμε, για αυτό. Άλλη εξήγηση... Γιατί ξέρετε είχε κυριλλικά γράμματα. Είχε τρεις εικόνες του Αγίου Γεωργίου, της μεταμόρφωσης του Σωτήρα και την εκκλησία. Και την Παναγία και την Εκκλησία τη μεταμόρφωση του Σωτήρος. Ήτανε χυτή, ήτανε σταμπαριστό, δεν ήτανε πρόσθετο. Όλα αυτά ήτανε Αυτά. Και είχε τους κυριλλικούς χαρακτήρες. Και εκεί τελείωσε η ιστορία της καμπάνας. Συζητήθηκε μέχρι και το '75 ξέρω 'γω κάπου '80 που και που σε καμιά συζήτηση χαλαρή μπορεί κάποιος να θυμόταν. Αλλά έτυχε εγώ να το ακούσω και έτσι δρομολόγησα μια εκδήλωση την οποία για το 2004 σκοπεύουμε να κάνουμε τη δεύτερη φάση. Να την πάρουμε από δω και να την πάμε στον Άι Γιώργη. Να γίνει αυτή η εκδήλωση και μετά να την κατεβάσουμε πάλι στη μητρόπολη. Η πορεία που έκανε η καμπάνα τότε να το ξανακάνουμε. Και μετά θα τη βάλουμε σε κάποιο χώρο δικό μας να είναι μόνιμα εκεί με τα στοιχεία που απαιτείται να... Ναι, αυτές είναι οι βασικές.... 

Πολύ ενδιαφέρον. 

Ναι, δράσεις. Εμάς μας ενδιαφέρει η παράδοση. Η παράδοση δεν είναι απλά μια αφηρημένη έννοια για να λέμε παράδοση. Παράδοση είναι γιατί για έναν κάτοικο που ήτανε στον Κεντρικό Πόντο, για έναν που είναι στο Δυτικό Πόντο, που είναι στο Ανατολικό Πόντο ήταν διαφορετικά, και οι ομιλίες και αυτά όλα διαφέρανε. Εδώ δυστυχώς περισσότερο του Δυτικού Πόντου αφομοιωθήκανε γιατί εδώ μιλούσαν, ας πούμε... έχει δημιουργηθεί μία παμποντιακή γλώσσα που έχει μέσα στοιχεία ματσούκας. Δεν ξέρω άμα γνωρίζεις τις περιοχές του Καρς, Δυτικού Πόντου, Κερασούντας και τέτοια. Γιατί είναι οι περιοχές που οι οποίες όταν μιλούσαν είχαν πολ[00:25:00]ύ το νέο ελληνικό στοιχείο μέσα, Γιατί εκείνες τις περιοχές είχαν πιο πολλή επαφή με τη μητροπολιτική Ελλάδα και ταξιδευτές και αφού και τα τραγούδια τους ήτανε… Δεν ήτανε αυτά τα παραδοσιακά που είχε ο κεντρικός Πόντος. Μιλάμε Τραπεζούντα, Σάντα, Αργυρούπολη και λοιπά. Αυτοί που πήγαν στη Ρωσία έχουνε βάλει μέσα λέξεις ρωσικές. Εγώ είχα μια θεία που ήρθε το '29-'30 και μέχρι που πέθανε μιλούσε τα ρώσικα. Τα ήξερε, τα θυμότανε. Έτσι μπαίνουν μέσα κι άλλες λέξεις, αλλά εμάς μας ενδιαφέρει ότι όταν ήρθαν οι παππούδες μας εδώ τι μιλούσανε. Εμείς αυτό θέλουμε να διατηρήσουμε. Εμείς δεν θα τους κάνουμε παρατήρηση γιατί μιλούσαν έτσι. Δεν είμαστε σε αυτή τη θέση. Εμείς είμαστε ό,τι άκουγα από τον πατέρα μου, από τον παππού μου, από το γείτονα αυτά αφομοίωσα. Έτσι έμαθα να μιλάω για να επικοινωνώ και έτσι πιστεύουμε ότι θα πετύχουμε κάτι. Τουλάχιστον να έχουμε μία γενιά, δύο γενιές. Μπορεί η επόμενη γενιά να έχει ένα καλύτερο επικοινωνιακό τρόπο και να το πετύχει με πολύ πιο εύκολα και πολύ πιο δυναμικά. Τώρα εμείς στην ηλικία που είμαστε, ξέρεις, δεν έχουμε και πολύ χρόνο για να ασχοληθούμε. Δηλαδή θέλει και μια αντοχή. Εδώ χρειάζεται, ας πούμε και σε μια ηλικία των 65, 66. Κάπου κουράζεσαι, κάπου... Είναι και η επικοινωνία, δηλαδή η γενιά η δική μου, η ηλικία μου με έναν εικοσάρι. Ένας τριαντάρης, σαραντάρης θα μπορούσε να επικοινωνήσει καλύτερα με έναν εικοσάρη παρά ένας εξηντάρης. Δηλαδή θέλω να πω ότι οι γενιές έχουν διαφορά. Εμείς είμαστε... Φαινόμαστε στα μάτια των νέων ιδιότροποι ή ξέρω ‘γω μπορεί να είναι και έτσι. Αλλά εμείς επειδή τα θεωρούμε ότι έτσι έπρεπε να γίνουνε, δεν παίρνουμε υπόψη μας ότι σήμερα η νεολαία έχει άλλα στοιχεία. Διαφορετικά πρέπει να την προσεγγίζεις. Αλλά εμείς είμαστε εδώ για να μπορέσουμε να δείξουμε... Γιατί ξέρετε, παιδιά στην ηλικία σου δύσκολα θα θυμούνται τον παππού και τη γιαγιά ας πούμε μαλώνανε στην αυλή μέσα ή με το γείτονα ή πώς χορεύανε ή πώς κάνανε αστεία μεταξύ τους. Γιατί λέγανε και πολλά ευτράπελα τότε. Τα ήθη και τα έθιμα. Πως ήταν η επικοινωνία, οι ονομαστικές γιορτές. Ο σεβασμός που είχε ο ένας προς τον άλλον δηλαδή είναι κάποια πράγματα που η νεολαία δεν τα βίωσε, δεν τα γνωρίζει, δεν μπορεί να τα ξέρει. Πολλοί λένε, η νεολαία σήμερα είναι αυτό, είναι εκείνο, λέω «Η νεολαία δεν φταίει καθόλου, εμείς φταίμε που εμείς έπρεπε να τους διδάξουμε». 

Εντάξει, τώρα τα παιδάκια που είναι 13-14 χρονών εννοείται. Εγώ τώρα ας πούμε που είμαι 30 plus ή οι γιοί σας θυμόμαστε. Τα πιο μικρά εννοείται ότι δεν θυμούνται. Κάποιοι δεν έχουν και χωριά πλέον.

Ναι, εγώ μέχρι που έλεγα ίσως θα πρέπει να δημιουργήσουμε ένα εσωτερικό φορέα ο οποίος να διδάξει τους γονείς. Δηλαδή εγώ πιστεύω ότι όταν ο γονιός αντιληφθεί το τι πρέπει να κάνει και συμμετέχει στις εκδηλώσεις του Συλλόγου και το παιδί θα μιμηθεί τον γονιό. Δηλαδή κάπως έτσι γίνεται. Εμείς γιατί μάθαμε να χορεύουμε; Γιατί διασκεδάζαμε... Και ξέρεις οι Πόντιοι διασκεδάζουνε με έναν τρόπο, ας πούμε έτσι πώς το λένε; Δυναμικό. Τους αρέσει πολύ το τέτοιο... Γιατί βλέπαμε τους γονείς μας.

Εντάξει, τώρα εγώ θα μιλήσω και πιο προσωπικά, επειδή τυγχάνει ας πούμε να σας ξέρω και τους γιους σας. Ε και οι γιοί σας ας πούμε από εσάς πήρανε. 

Ναι. Και να ξέρεις ότι... 

Καλώς ή κακώς είναι πως θα το μεταβιβάσεις και στο παιδί σου. 

Έτσι. Δεν τους είπα ποτέ, γιατί πολλοί το κάνουνε και τους λέω είναι λάθος. Δεν τους είπα ποτέ «Θέλω να μάθεις λύρα, θέλω να μάθεις να τραγουδάς ή θέλω να κάνεις αυτό». Απλά τους έπαιρνα μαζί μου σε όλες τις εκδηλώσεις. 

Ναι. Αυτό είναι το μόνο που χρειάζεται. Το έναυσμα. 

Και από κει. Γιατί… Γιατί λένε βιωματικά. Έτσι, ο Ανέστης, ο γιος μου ο μεσαίος του αρέσει. Μπορεί να σε κάνει κριτική, άμα θα ακούσει μια λύρα να παίζει σωστά, να τραγουδάει κανείς σωστά αλλά δεν είναι και φαν του ποντιακού τραγουδιού. Είναι πιο πολύ στο ρεμπέτικο. Πήγε εκεί. Ενώ ο μεγάλος, ο μικρός, ο Δημήτρης και ο Απόστολος και παίζουν και τραγουδάνε και τους αρέσει. Δηλαδή είναι κάτι που να μην σου πω ότι στις δράσεις τους το ‘χουνε πρώτο το ποντιακό τραγούδι και τη λύρα γιατί τους αρέσει. Τους αρέσει η παρέα, τους αρέσει το καλαμπούρι πάνω στην παρέα. Ο χορός είναι... 

Και την ομιλία. Πολύ συχνά όταν μιλάμε, δηλαδή μιλάνε ποντιακά. Θα πούνε ποντιακές λέξεις και το ξέρω ότι μιλάνε καλά τα ποντιακά. Τους αρέσει. 

Ναι, ναι έτσι. Ναι, ναι, τους αρέσει βέβαια, γιατί αν τη γνωρίσει κάποιος την ποντιακή γλώσσα. Γιατί ξέρεις τη φοβούνται. Την αποφεύγουν ακόμα και Πόντιοι δεύτερης και τρίτης γενιάς, που συνήθως αυτοί που ζήσανε σε πόλεις[00:30:00] και κατ' ανάγκη την έχουν αφήσει λίγο στην άκρη, δεν τη χρησιμοποιούσαν πολύ, τη θεωρούνε μια πολύ δύσκολη. Άμα πάρεις και διαβάσεις μια πρόταση, λέξη… Λέξη θα την κατανοήσεις. Ενώ όταν τη μιλάει κάποιος γιατί μιλάει γρήγορα με την άνεση που τη μιλάει. Λες εσύ «αυτά δεν μπορούμε να μιλήσουμε γιατί αυτό είναι...» και όμως είναι... Γιατί έχουμε γεγονότα από το στρατό που άκουγα ποντιακά και μου έλεγε ένας συνάδελφος από τη Λαμία μου λέει «Καλά τα καταλαβαίνεις;» και όταν του εξηγούσα τι λέει το τραγούδι λέει «Είναι δυνατόν αυτό λέει;» λέω «Ναι». «Άρα –λέει– επειδή τα λένε έτσι γρήγορα ας πούμε και με μια ροή. Εμείς δεν μπορούμε να τα επεξεργαστούμε γρήγορα».

Ναι, ναι, αυτό. 

Έτσι, αυτά είναι τώρα. Τι άλλο να σας πω; Τα είπαμε λίγο έτσι περιληπτικά φαντάζομαι γιατί άμα μπουν με λεπτομέρειες πρέπει να τα πάμε μέχρι το πρωί. 

Μπορούμε να κάνουμε και δεύτερη άλλη φορά. 

Ναι ναι, ναι, ναι, απλά οι στόχοι του συλλόγου εγώ πιστεύω αυτό είναι και μια αναφορά και στους άλλους σύλλογος ότι να μην περιοριστούν μόνο στο χορό. Υπάρχουνε... Η ομοσπονδία η ΠΟΕ έχει πάνω από τετρακόσια πενήντα σωματεία. Που το 95% έχουνε να μην στο πω και το παραπάνω έχουνε μόνο χορευτικά. Ε ναι, λίγο πρέπει να ασχοληθούμε γιατί μετά τους λέω αύριο μεθαύριο θα τραγουδάει κάποιος... Φυσικά και τώρα δεν καταλαβαίνετε εσείς οι μικροί 18, 20 και αυτά, αλλά και οι μεγαλύτεροι θα τα ξεχάσετε. Πρέπει να αναλυ... Να ασχοληθείτε με τη γλώσσα γιατί η γλώσσα είναι βασικά το θεμέλιο. Από εκεί ξεκινάς. Είχαμε μια συζήτηση που έλεγε ότι κάθε πέντε... Με την κυρία Ευθυμίου, που έλεγε ότι κάθε πέντε λεπτά χάνεται μια γλώσσα. Αν σήμερα εγώ τους λέω καμιά φορά ότι πείτε ότι δεν ξέρει κανείς ποντιακά, έχεις κανένα λόγο να χορεύεις; Έχεις κανένα λόγο να παίξει στο θέατρο; Έχεις κάποιο λόγο; Όταν δεν έχεις τη γλώσσα είσαι και σαν οντότητα να πούμε χαμένος, έχεις αφομοιωθεί, έχεις πάει αλλού. 

Ναι, σίγουρα και ειδικά στα ποντιακά και στους χορούς και σε…Το μισό, αν όχι σχεδόν όλα είναι τα λόγια του τραγουδιού. Δηλαδή, πώς θα καταλάβεις εάν τραγούδι; Αν ήταν, ας πούμε για γάμο είτε για αγάπη, αν ήταν στον πόλεμο. 

Βέβαια, είναι σωστό αυτό που είπες τώρα. Ναι, γιατί κάθε τραγούδι ήτανε τα αισθηματικά, ήταν τα πατριωτικά, ήτανε τα... 

Της λησμονιάς, για την πατρίδα. 

Ναι, έτσι αυτό. Γιατί χόρευαν, ας πούμε κάποιο χορό που λέμε ας πούμε το διπάτ, αργός χορός και ωραία μουσική και λέει άλλος «Ρε συ τώρα μισή ώρα κρατάνε να πούμε το διπάτ». Λέω «Ξέρεις γιατί δεν σου αρέσει; Γιατί δεν ακούς τα λόγια, δεν ακούς τα δίστιχα που λένε. Άμα καταλάβεις τα δίστιχα που λένε θα δεις ότι θα σου αρέσει». Γιατί τότε εγώ θυμάμαι τους μεγαλύτερούς τότε και πρώτη και δεύτερη γενιά όταν τραγουδούσαν τα νοσταλγικά τα τραγούδια είχαν μια κατήφεια... Δηλαδή με ένα λυπημένο ύφος, όταν το κάνανε αυθόρμητα, γιατί ερχόταν στο μυαλό τους καταστάσεις για τέτοια πράγματα. Ναι, σήμερα το παιδί δεν μπορεί να τα καταλάβει, δεν φταίει. Δεν φταίει το παιδί. Θα πρέπει να διδαχθεί. 

Όχι φυσικά. Και τα πολεμικά νομίζω. Sorry που σας διακόπτω. Θα— 

Ήταν αυτοί οι πολεμικοί χοροί, οι ρωμαλέοι, έτσι ναι— 

Πιο έντονοι... Πιο... Και το βλέπω. Δηλαδή έχω φίλους που δεν έχουν καμία σχέση με το ποντιακό στοιχείο και λένε «Καλά πώς χορεύουν έτσι; Και σηκώνουν τους ώμους λες και τους έχουν βάλει πέτρες στον ώμο». Ναι, αλλά αυτά τα χορεύανε πριν τον πόλεμο γιατί ήτανε... 

Ναι, βέβαια. Αυτοί είναι οι χοροί οι οποίοι να το πούμε τώρα, έτσι και λίγο με διάθεση καλαμπουριού ότι κάνουν προθέρμανση...

Αυτό ήτανε, ναι. 

Ναι, ήταν ότι ανέβαζαν την αδρεναλίνη τους κάπως. 

Μια καθηγήτρια στο... σε ένα μάθημα της λαογραφίας που είχαμε στο πανεπιστήμιο, μας έλεγε ότι αυτό είναι όντως καταγεγραμμένο. Ότι με αυτό το λόγο κάνανε προθέρμανση και σωματική και ψυχολογική με αυτούς τους χορούς. Αλλά αν δεν καταλαβαίνεις τι λέει, δεν μπορείς να καταλάβεις γιατί χορεύουν έτσι. Λένε ότι είναι τρελοί, απλά χοροπηδάνε. 

Ναι, ναι,. Απλά χοροπηδάνε. Ναι, έτσι έτσι είναι. Τώρα βέβαια αυτά με τους χορούς περισσότερο, ας πούμε και πιο ειδικοί είναι οι χοροδιδάσκαλοι που θα μιλήσουνε. Απλά ήθελα να… Να πω, δηλαδή να κάνω παρατήρηση. Δεν ξέρω. Στις μέρες μας έχει παραγίνει αυτό με τους χορούς. Είναι υπερβολικά πολλοί που δεν είναι όλοι ποντιακοί, απλά εμείς τώρα έχουμε τη μανία ότι ακούγεται και ότι παίζεται με λύρα, το κάνουμε ποντιακό. Εγώ μέχρι και τα 40 μου τα 35 τέλος πάντων ήξερε τους δέκα, δώδεκα χορούς που χόρευαν. Τώρα θα μου πεις ότι μπορεί να μην τους χόρευες και άλλοι να τους χορεύανε. Συμφωνώ. Είναι καταγραμμένες. Οι χοροί όλοι είναι καταγραμμένοι στο Αρχείο του Πόντου. Αυτούς τους χορούς δεν τους αναφέρει πουθενά. Γιατί κοιτάξτε... Μπορεί να ήσουνα σε μια πε[00:35:00]ριοχή γιατί συνήθως οι λαοί ήτανε... Κατοικούσανε, ήταν μικτές οι κοινωνίες. Μπορεί να ήτανε Τούρκοι, μπορεί να ήτανε ξέρω γω Αρμένιοι. Μπορεί να ήταν Έλληνες και όταν σε μία... Ο καθένας χόρευε τους χορούς του και πήγαινε ο ένας στις εκδηλώσεις του άλλου. Επειδή έχει πάρει... Έχει... Έμαθε το χορό και τον έφερε εδώ πέρα δεν σημαίνει πως είναι ποντιακός χορός. Εμάς ήταν οι χοροί ήτανε οι βασικοί, οι κλασικοί, ήτανε γύρω στους εννιά χορούς. Τους οποίους τους έχουμε κάνει γιατί όταν ήρθαν οι δικοί μας, η πρώτη γενιά και πώς το λένε... Είχανε με κλαρίνο βασικά κάποιες μουσικές ας πούμε το τάσι, το σαρίγουζι, αυτά. Είχε και χορό που έλεγε, είναι γκιουρτσίας, δηλαδή είναι Γεωργιανός. Το χαρακτηρίζανε, λέει «γκιουρτσίας», Γεωργίας δηλαδή. Αυτό είναι γκιουρτσίδικο, δηλαδή είναι γεωργιανός ο χορός. Λέγανε δεν είναι ποντιακός ο χόρος, είναι γεωργιανός. Εμείς το χορεύουμε, αλλά είναι γεωργιανός. Είχε έναν άλλο χορό που είναι περίπου όπως το δικό μας το τρομαχτό τέτοιο που το λέγανε το λάζικο. Που τον χόρευαν οι Λαζοί και το έχουν πάρει οι δικοί μας, το χαρακτήριζαν. Σήμερα φέρανε εκατό χορούς και λένε ότι όλοι είναι ποντιακοί. Ε δεν μπορεί ρε παιδιά να είναι όλοι ποντιακοί, γιατί εγώ πιστεύω τον παππού μου ας πούμε. Πιστεύω το γείτονα που χόρευε εκείνο το χορό. 

Ναι. Εννοείται αυτό. Βιωματικά. Το ζήσανε.

Έτσι ναι. Τώρα αν στο Δυτικό Πόντο γιατί και στο Δυτικό Πόντο, γιατί ειδικά ο Δυτικός Πόντος, αυτό που λέμε οι τουρκόφωνοι γιατί είναι στην Πάφρα και σε εκείνη την περιοχή που μιλάνε μόνο... Γιατί οι άνθρωποι φάγανε πολύ μαχαίρι και έχουν υποφέρει πολύ. Ήρθαν, είχαν αυτούς τους χορούς. Ωραία, αλλά δεν μας... Αυτοί δεν μπόρεσαν ενσωματωθούν. Λόγω της γλώσσας. 

Ήταν τουρκόφωνοι; 

Ναι, ήταν τουρκόφωνοι και δεν μπόρεσαν να ενσωματωθούν δηλαδή σε αυτό που λέμε ποντιακός προσφυγισμός. Και ήταν κάπως έτσι παραγκωνισμένοι από μόνοι τους. Και δεν βγάλανε χορό να πει «Εμείς χόρευαν το χορό». Ανακαλύφθηκαν αυτοί οι χοροί γιατί ένας ερευνητής που γυρίζει στα χωριά περνούν είκοσι, τριάντα, σαράντα χρόνια ενδεχομένως και να έλεγε «ξέρετε εμείς χορεύαμε αυτόν το χορό». Ε ωραία. Τώρα άμα θα πας σε μια εκδήλωση Θρακιωτών χορεύουν ποντιακά, έτσι; Άμα θα γίνει μια κατάσταση και φύγουμε, θα πάρει και το χορό και θα πει είναι θρακιώτικος; Κάπως έτσι έγινε και προέκυψαν αυτοί οι χοροί τώρα. Αλλά εν πάση περιπτώσει το θέμα των χορών, γιατί πολλοί λένε «Ε ας είναι και τι πειράζει;». Δεν είναι το θέμα τι πειράζει. Το θέμα είναι ότι πρέπει να γνωρίζουν ποιοι είναι οι χοροί μας, γιατί ο πυρρίχιος δεν μπορεί να πει ότι είναι δάνειο κάποιου άλλου. Ο πυρρίχιος είναι πυρρίχιος. Είναι η σέρρα, έχουν κάποιος αναφορές γιατί λέγεται σέρρα, γιατί λέγεται πυρρίχιος αλλά είναι ο χορός που χορεύεται. Χορευόταν και στο Βυζάντιο, χορευόταν και στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, χορευόταν και στους Μιθριδάτες. Δηλαδή δεν είναι ότι ήρθαν ξαφνικά και έκαναν μια χορογραφία και τη χορεύουνε. Τώρα είναι... Υπάρχουν χοροί οι οποίοι ξέρεις, είναι... Ο χορός είναι... Ταλέντο, είναι να το χεις που λένε. Πολλοί που χόρευαν ένα χορό συγκεκριμένο με συγκεκριμένα βήματα μέσα στο στην ίδια μουσική, βάζανε δικά τους κόλπα, βήματα τέτοια, χωρίς να χαλάσουμε το τέτοιο, και καθιερωνόταν. Αυτοί είναι οι νέοι χοροί. Κάποιος... Ποτέ δεν χορεύουν όλοι τυποποιημένα. Τότε δεν χορεύανε. Τώρα οι σύλλογοι τα διδάσκονται αυτά τυποποιημένα. Δηλαδή θα χορέψεις αυτό το χορό έτσι και εκείνο το χορό, έτσι. Εμείς τι μάθαμε; Που μάθαμε να χορεύουμε; Χορεύοντας στους γάμους, στα πανηγύρια. Μικροί ξέρω 'γω τολμούσαν και πιάναμε κάνα χέρι, έτσι. Εν πάση περιπτώσει με το θέμα του χορού πάντως δεν είναι κακό. Να χορεύουν εντάξει, εμείς δεν λέμε, αλλά να ξέρουμε και γιατί χορεύουμε. Οι σύλλογοι πρέπει να... Δεν πήραν έγκαιρα είδηση το τι γίνεται και έπρεπε οι σύλλογοι να διοικούνται από άτομα που να γνωρίζουνε. Δηλαδή να έχουν μέσα τη συνείδηση αυτήν... Πώς να το πούμε; Αυτό το μικρόβιο. Αλλά να το γνωρίζουνε και να μπορούν να κατευθύνουν τους νεότερους. Αφέθηκαν πολύ εύκολα, πολύ χαλαρά σε νέους ανθρώπους και σε ανθρώπους άσχετους, επειδή είχαν την ικανότητα να κάνουν μια κατάσταση, να βγούνε στο διοικητικό και να κάνουν το δικό τους. [00:40:00]Και τελικά αυτό ήταν εύφορο έδαφος για να μπορέσω να φυτέψω πενήντα, ογδόντα, εκατό χορούς είναι δυνατόν; Δεν υπάρχει φυλή στον πλανήτη που να έχει εκατό χορούς. Είμαστε μοναδικοί. Ναι, εμείς οι Πόντιοι είμαστε μοναδικοί σε πολλά πράγματα, ίσως θετικά, αλλά και σε πολλά αρνητικά. Εν πάση περιπτώσει τώρα αυτό είναι μία κατάσταση που η οποία δεν μπορείς ούτε να τη λύσεις μέσα σε μια συζήτηση, ούτε να την τελειώσεις.

Για να κλείσουμε να σας ρωτήσω εσείς καταρχάς ποια είναι θέση σε… Εδώ στους «Αργοναύτες»; 

Αυτή την στιγμή είμαι Πρόεδρος.

Είστε ο Πρόεδρος, απλά για να ξέρει και ο κόσμος. 

Είμαι Πρόεδρος. Είναι η δεύτερη θητεία. Ναι, η δεύτερη θητεία. Είναι ίσως και το μόνο αξίωμα στο σύλλογο που δεν επιδίωκα ποτέ. Εδώ είμαι, με πιάσαν από το γιακά και με κάναν Πρόεδρο. Εγώ είμαι στο Αργοναύτες από το 92΄ ανελλιπώς. Σε πολλά διοικητικά ήταν αυτό που είχα άνεση να προσφέρω, ήταν σαν έφορος, συντήρηση κτηρίων, δημιουργίας θεατρικών ομάδων και τέτοια πράγματα. Τα διοικητικά... Δεν... Με κουράζανε και με κουράζουν ακόμα. Απλά τώρα προέκυψε σε αυτήν την ηλικία Πρόεδρος. Τα παιδιά καμιά φορά ας πούμε και οι άνθρωποι και η κυρία Λένα ας πούμε γράφει ένα ευχαριστήριο «Ευχαριστούμε τον αυτό γιατί...» λέω «Δεν καταλάβατε κάτι. Εγώ πρέπει...». Εγώ θέλω να τους κεντρίσω να δουλέψει λίγο το μυαλό τους αλλιώς. Λέω «Εγώ σας ευχαριστώ για αυτά που κάνετε για τη ράτσα μου», και με κοιτάνε έτσι λέει «τώρα τι λέει αυτός;». «Ναι, γιατί εγώ θεωρώ αυτά που γίνονται, γίνονται για τη ράτσα μου. Δεν θα μπορούσα να τα κάνω μόνος μου. Και βοηθάτε να γίνουνε. Μη μου λέτε εσείς "ευχαριστώ" εδώ στο Σύλλογο. Γιατί εγώ πρέπει να σας ευχαριστήσω». Γιατί πρέπει να κεντρ... Κάποτε να αντιδράσει κάποιος και να πει «Γιατί εμείς δεν είμαστε ας πούμε;». «Ναι, εγώ θέλω να το αποδείξεις ότι είσαι». Ε και ήμουνα κατά καιρούς εδώ. Ξεκινήσαμε το '92, τότε η θεατρική ομάδα. Έγινε και το διοικητικό. Ήταν το διοικητικό συμβούλιο. Θεατρική ομάδα ήταν ο Πρόεδρος, ήταν ο αντιπρόεδρος. Εγώ ήμουνα ταμίας. Μετά κάναμε το θέατρο μόνοι μας, όπως θα σας προείπα. Και όποτε κάνει θεατρική ομάδα, γιατί εγώ το λέω ας πούμε στα παιδιά εδώ του διοικητικού και τους παλιότερους «Εγώ για να είμαι στο Σύλλογο πρέπει να έχει ένα λόγο, δεν μπορώ να για να είμαι εκεί. Να διαχειριστώ ένα χορευτικό, αυτό είναι απλό πράγμα». Εμείς θέλουμε να κάνουμε κάποια πράγματα τα οποία να έχουν ουσία. Να μείνουνε, να μπορούμε να διδάξουμε ένα άτομο. Το χρόνο ένα άτομο άμα μπορέσω να το προσεγγίσω πάνω στην ποντιακή παράδοση είναι το κέρδος σου. Αυτή είναι η αμοιβή μου. Δηλαδή για να καταλάβουν ότι δεν είναι τότε η τρα λα λα, τρα λα λα. Πήγαμε κάναμε ένα χορό. Μαζεύτηκαν χίλια άτομα, δύο χιλιάδες και τι ωραία τι καλά. Όταν φύγανε όμως πόσοι άρχισαν να σκέφτονται «τι είναι αυτό που έζησα απόψε»; Αυτό με ενδιαφέρει. Εμένα με ενδιαφέρει να είναι κάθε χρόνο πέντε, δέκα, είκοσι άτομα. Να μπορούν να καταλαβαίνουνε για τι πράγμα τους μιλάς. Να σκύψουν, να διαβάσουν βιβλία, να δούνε ιστορίες. Γιατί λέγονται κατά σειρές. Πολλοί είναι που ξέρουν λίγο από την αρχή, λίγο από τη μέση, λίγο από το τέλος και νομίζουν ότι τα γνωρίζουν όλα. Εδώ έγινε μια έκθεση βιβλίου με το Κώστα το Φωτιάδη στην έκθεση Θεσσαλονίκης σε ένα κτίριο και πήγα είδα τα βιβλία που υπάρχουν που ασχολούνται και έχουν θέμα τον Πόντο και τρελάθηκα. Δεν είναι δυνατόν! Πάνω από δύο χιλιάδες βιβλία, τρεις χιλιάδες βιβλία, φοβερό! Με τους λογοτέχνες, με τους ανθρώπους της μουσικής. την ιστορία. Είχαμε αξιόλογους εδώ. Βλέπετε η έκθεση μέσα ας πούμε δηλώνει, της Θεοφύλακτου, δηλώνει τι γινόταν στον Πόντο. Εμείς το θεωρούσαμε ότι εκεί ήτανε οι άνθρωποι... Ήτανε όλη μέρα μες στα χωράφια και δεν είχαν παπούτσια να φοράνε και ξέρω ‘γω και κάπως έτσι τους φανταζόμαστε. Και όμως όταν ήρθαν εδώ εμείς είχαμε μια γιαγιά στη γειτονιά μας, η οποία μου έχει πει την αρχή του Αρχιμήδη που την έμαθε από το φροντιστήριο της Αργυρούπολης. Και εγώ έπαθα πλάκα, γιατί τότε πήγαινα Τεχνική Σχολή και με ρώτησε και μ' έλεγε «Δέβασον πουλί μ', δέβασον. Τα γράμματα. Ό,τι έν τα γράμματα!» και τη λέω «Θεία –γιατί εμείς προσπαθούσαμε τις μεγαλύτερες θεία δεν είχε αυτό– εσύ πήγες σχολείο;». Λέει «Εγώ πήγα στο φροντιστήριο στην Αργυρούπολη και οι κάτοικοι του χωριού μαλώναν τον πατέρα μου γιατί με έστελνε στο σχολείο». Λέει «Τι θέλει τώρα κορίτσι –λέει– το στέλνεις στο σχολείο; Η δουλειά της είναι άλλη». Η προοπτική[00:45:00] για αυτήν δεν υπάρχει σχολείο. Είναι οικογένεια, παιδιά, χωράφια και τέτοια». Και λέω «Τι μαθαίνατε;» και με είπε διάφορα και μου λέει την αρχή του Αρχιμήδη. Και μου την είπε και είναι δυνατόν; Και τη θυμάμαι ακόμα εξαιτίας της. «Παν σώμα βυθιζόμενο εις το υγρό, χάνει τόσο βάρος όσο είναι το βάρος του υγρού, του οποίου εκτοπίζει». Και μετά μου το εξηγούσε. «Τεμέκ παίρουμεν ένα δίλαβον...», είναι το μεγάλο το χάλκινο το σκεύος με τις δύο λαβές, το δίλαβον «γομόνουμεν νερόν ως τα χείλια» δηλαδή το θέτουμε μέχρι πάνω, βάζουμε ένα καρπούζι μέσα και όταν το καρπούζι... Αυτό το νερό που θα έχει το ζυγίσουμε είναι η απώλεια βάρος του καρπουζιού που είναι μες στο νερό. Τη λέω «Είσαι σίγουρη ότι εκεί το διάβασες;». « Μώσε, ψέματα 'α λέγωσε;» λέει η γιαγιά. Και βλέπεις τότε υπήρχε... Είχε πολλά σχολεία. Μα καταρχήν όπου γινότανε οικισμός, χωριό, αυτό, σχολείο, εκκλησία. Ήταν απαραίτητα, Μα δέκα οικογένειες ήτανε, πενήντα ήτανε. είχε εκκλησία και σχολείο. Πολλές φορές πήγαιναν να ζητήσουν κοπέλα από το διπλανό χωριό και αρνιόταν για ποιο λόγο; Ότι στο χωριό τους δεν είχε παπά. Λέει «Εσείς τι άνθρωποι είσαστε; Έναν παπά δεν έχετε στο χωριό σας και να πω εγώ σε αυτό το χωριό;». Δηλαδή ήτανε μεγάλη τιμή ο παπάς σε ένα χωριό. Είχανε πολύ ανεπτυγμένο το αίσθημα της θρησκείας. Και εδώ που ήρθανε τότε. Και αυτά τώρα... Δηλαδή πρέπει κάπως να τα περάσεις. Να τα δει ό άλλος, έτσι με χαλαρό μυαλό ας πούμε για να καταλάβει ότι όχι ξεφυλλίζω ένα φύλλο, διαβάζω, εντάξει, εδώ διαβάζω. Να τα δει. Να τα εμπεδώσει. Να καταλάβει τι γινότανε. Αυτοί οι άνθρωποι τι υποφέρανε. Τι πείνα. Και εκεί καταστροφές, εδώ πείνα. Μέχρι να σταθούν στα πόδια τους Πέρασε μια δεκαετία που να βρουν κατάλυμα, να μείνουν, να κάνουν. Αλλά είχανε την αξιοπρέπεια. Ήτανε φοβερά αξιοπρεπείς. Είχαν την αλληλεγγύη, βοηθούσε ο ένας τον άλλο. Δηλαδή ήταν η συνοχή, υπήρχε μεγάλη συνοχή. Εγώ που μέχρι το πέρασα και σε μένα τώρα φαντάρος πηγαίναμε σε ένα κέντρο που είχε δύο χιλιάδες κόσμο και όταν μιλούσε κάποιος μέσα σε αυτό τον κόσμο κατάλαβα ότι είναι Πόντιος. Το καταλάβαινα μόνο από τη... Νεοελληνικά μιλούσε, αλλά εγώ καταλάβαινα ότι είναι Πόντιος γιατί ήξερα την προφορά.

Τη χροιά. Έτσι λίγο. 

Ναι, από τη χροιά. Ναι, ναι,, Αυτά βέβαια τώρα τα σημερινά παιδιά δεν μπορώ να τα βιώσουνε. Είναι δύσκολο. Αλλά εντάξει, εμείς προσπαθούμε να τουλάχιστον να σκύψουν να διαβάσουνε την ουσία. Γιατί να μην λέμε πάμε χορεύουμε σε έναν ποντιακό σύλλογο και τα βλέπουμε στα φολκλόρ. Χορεύεις γιατί αυτό συμβολίζει εκεί έχει γίνει αυτό το γεγονός. Βγήκε αυτός ο χορός, Αυτό το τραγούδι. Κάπως όλα έχουνε μια αιτία, ένα λόγο που υπάρχουν. Λοιπόν αυτά. 

Εντάξει, σας ευχαριστούμε πάρα πολύ για το χρόνο σας και για αυτά που μας είπατε. 

Εμείς ευχαριστούμε. Για να δούμε άμα θα γίνει κάτι καλύτερο. Θα σας ενημερώσουμε. 

Εννοείται αυτό. Γεια σας. 

Να ΄στε καλά, καλά. Γειά.