Είναι 10 Μαΐου του 2021, βρισκόμαστε στο Μέγα Γιαλό της Σύρου, στο εκτροφείο νησιώτικης πέρδικας κυνηγετικού συλλόγου Σύρου. Είμαι η Αρβανίτη Ζουστίν, ερευνήτρια στο Istorima και βρισκόμαστε εδώ με την κυρία Ρένα Ξαγοράρη. Είναι ένα ιδιαίτερο μέρος, έτσι; Δηλαδή, βρισκόμαστε σε ένα εκτροφείο πτηνών νησιωτικής πέρδικας εδώ στη Σύρο και φαντάζομαι για να φτάσατε εσείς στο σημείο να έρθετε ως εδώ, έγιναν κάποια πράγματα στη ζωή σας. Κάπως φτάσατε μέχρι εδώ. Και, αν θυμάμαι καλά, όλα ξεκίνησαν από ένα τηλεφώνημα μέσα στο αμάξι πηγαίνοντας για τη Θεσσαλονίκη;

Όλα … η απόφαση ότι προσλαμβάνομαι, έτσι, η πρόσληψή μου, ανακοινώθηκε, ενώ ταξίδευα για την έκθεση τουρισμού «Philoxenia» στη Θεσσαλονίκη. Είχαν προηγηθεί κάποια πράγματα, αν θέλετε, να τα αναφέρουμε.

Ναι, από εδώ ξεκινάμε. 

2008, περπατώντας στους δρόμους της Ερμούπολης και αναζητώντας μία πιο σταθερή δουλειά, γιατί εργάζομαι από τα 18 μου, αλλάζοντας βέβαια εργασίες, περισσότερες εποχιακές, έχοντας τελειώσει και κάποια σεμινάρια με τίτλο «Οδηγοί Τουριστικών Ομάδων» και έχοντας ήδη ξεκινήσει εθελοντικά να απασχολούμε σε αυτό το κομμάτι στηριζόμενη από τον Δήμο της Άνω Σύρου, αφού και από αυτόν προήλθαν αυτά τα σεμινάρια. Αυτός τα οργάνωσε, ως Δήμος Άνω Σύρου στο Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης. Πάντα έψαχνα κάτι, έτσι, πιο μόνιμο. Μου δόθηκε λοιπόν, η ευκαιρία και η μεγάλη χαρά θα έλεγα και το λέω τώρα, γιατί τότε μπορεί να μην το σκεφτόμουνα τόσο θετικά. Περνώντας από την οδό Πρωτοπαπαδάκη και σταματώντας στα γραφεία του Κυνηγετικού Συλλόγου, να δω μία ανακοίνωση στα τζάμια του γραφείου, αναζητούσαν να προσλάβουν ιδιωτικό φύλακα θήρας με έδρα τη Σύρο και σε δευτερόλεπτα μέσα, χωρίς να το πολύ σκεφτώ, μπήκα μέσα στα γραφεία του Συλλόγου. Εκεί βρισκόταν ο πρόεδρος τότε, ο κύριος Κώστας Βαμβακούσης, τον οποίο πρώτα ρώτησα αν μία γυναίκα πιστεύει ότι μπορεί να ανταπεξέλθει στις ευθύνες, αν έχει μία γυναίκα τα προσόντα και μπορεί να ανταπεξέλθει στις υποχρεώσεις αυτού του επαγγέλματος. Εκείνος γνωρίζοντάς με, μου απάντησε, «Ναι. Ναι μπορείς, πιστεύω μπορείς, κάνε τα χαρτιά σου». Βέβαια, τα προσόντα ήταν για κάποιο άλλο επάγγελμα σίγουρα θα χρειαζόταν περισσότερα, εδώ είχαμε τι; Απόφοιτος Γενικού Λυκείου, δίπλωμα οδήγησης ΙΧ και για μηχανή έως 125 κυβικά. Αυτά λοιπόν, τα προσόντα τα είχα. Οπότε άμεσα και συζητώντας με τον σύζυγό μου, συμπλήρωσα την αίτηση, την κατέθεσα. Πέρασε αρκετό χρονικό διάστημα.

Πριν περάσουμε στο διάστημα που πέρασε. Πάρα πολύς κόσμος, φαντάζομαι, ψάχνει για κάτι πιο μόνιμο στη ζωή του, δεν θα σταματήσει όμως όλος ο κόσμος σε μία βιτρίνα που να λέει … τη συγκεκριμένη αγγελία. Προφανώς κάτι εσάς σας τράβηξε παραπάνω;

Κοίταξε να δεις, το βουνό δεν με τραβούσε ποτέ. Δεν το αγαπούσα ιδιαίτερα, έτσι; Γιατί είναι μία δουλειά που έχει να κάνει, η έδρα μου είναι το βουνό. Δεν έχω έδρα ένα γραφείο, έτσι, ή μία υπηρεσία, έναν κλειστό χώρο. Ο ρόλος μου είναι, η δουλειά μου είναι πάνω στο βουνό. Η δουλειά του ιδιωτικού φύλακα θήρας είναι η πρόληψη και η καταστολή της λαθροθηρίας. Είναι ξεκάθαρο αυτό. Άλλο το κομμάτι το φιλοθηραματικό, που θα μιλήσουμε λίγο αργότερα και έχει να κάνει με το εκτροφείο. Δεν ξέρω αν κάτι με έσπρωξε, πάντως ήτανε μία απόφαση που πάρθηκε σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα χωρίς ιδιαίτερη σκέψη και προβληματισμό από την πλευρά μου. Το μόνο που με προβλημάτισε ήταν ότι καθυστερούσε και εγώ έπρεπε κάτι να βρω, από κάπου να έχω έσοδα, ώστε να βοηθήσω την οικογένειά μου. Αυτό πιο πολύ με προβλημάτισε.  Και από κει και πέρα, περιμένοντας άρχισα να ρωτώ, να μαθαίνω, να προσπαθώ να έχω επαφή με τα μέλη του Δ.Σ. του Κυνηγετικού Συλλόγου, να ακολουθώ κάποιες φορές, όχι στο κυνήγι, αλλά στο φιλοθηραματικό, αυτό που μπορούσαν εκείνα τα χρόνια να κάνουν. Έτσι; Μη έχοντας άνθρωπο να τους στηρίξει σε όλο αυτό. Και ακολουθούσα κατά διαστήματα. Πήγαινα στο βουνό μαζί, πήγα από μόνη μου, αγόρασα μποτάκια, δεν είχα στολή, περίμενα απ’ την υπηρεσία, γιατί έπρεπε να ορκιστώ πρώτα. Και να λάβω και τις πληροφορίες και τη γραμμή που θα κινούμουν, γιατί δεν γνώριζα ούτε από νομοθεσία, δεν γνώριζα καθόλου τότε, τίποτα-τίποτα.

Οπότε χωρίς, κάπως από ένστικτο είδατε την αγγελία και είπατε «Οκ, πάω να το κάνω».

Δεν νομίζω ότι ήτανε από ένστικτο. Ίσως ακουστεί υπερβολικό, εκ Θεού, λέω εγώ, ήρθε εκ Θεού την κατάλληλη στιγμή που έπρεπε. Και ήταν, ξέρεις, αρχικά η σύμβαση ήταν εξάμηνη. Δεν ήτανε επ’ αορίστου, έπρεπε να περάσω τρία εξάμηνα, να δεχθούν ότι μπορώ να ανταπεξέλθω, να δουν, να δοκιμαστώ και εγώ και μετά να γίνει επ’ αορίστου η σύμβασή μου. Οπότε λοιπόν, ήταν μήνας… αρχές Νοεμβρίου, αν δεν κάνω λάθος, όταν ταξίδευα για τη Θεσσαλονίκη, περιμένοντας την απάντηση από την ομοσπονδία και έχοντας αρκετές φορές επικοινωνήσει. Οι εξετάσεις ήταν μέσω ΑΣΕΠ. Οπότε χτυπάει το κινητό τηλέφωνο μέσα στο αυτοκίνητο που ταξιδεύαμε με την ομάδα τότε, της Ένωσης Ξενοδόχων Σύρου, για να συμμετέχουμε και εμείς και από τη δική μου πλευρά ό,τι μπορούσα και εγώ έχοντας τελειώσει τα σεμινάρια, να δώσω για να στηρίξω τον τόπο μου. Και χτυπάει το τηλέφωνο … Τη στιγμή που χτύπησε το τηλέφωνο, δεν θα το ξεχάσω, γι’ αυτό σου λέω εκ Θεού πιστεύω ότι ήρθε… Περνάει, χτυπάει το τηλέφωνο, λέω: «Παρακαλώ» λέει, «Σας τηλεφωνούμε από την Κυνηγετική Ομοσπονδία Στερεάς Ελλάδος και Νήσων» που ανήκει και ο Κυνηγετικός Σύλλογος Σύρου και περνάει αριστερά μου το υπηρεσιακό όχημα της ομοσπονδιακής θηροφυλακής της Λάρισας, βρισκόμαστε έξω απ’ τη Λάρισα εκείνη την ώρα. Και μου λέει: «Θέλουμε να σας ενημερώσουμε ότι εάν το αποδέχεστε, ήρθατε πρώτη σε μόρια και πρέπει να έχουμε κάποια επαφή για να γίνουν οι υγειονομικές εξετάσεις …» Εντάξει, δεν μπορείτε … δεν μπορεί, όταν κάποιος εργάζεται απ’ τα 18, έχει φτάσει στα 38 και έρχεται ένα εξάμηνο σερί δουλειάς με ασφάλεια, γνωρίζοντας ότι από εκεί οι αμοιβές δεν χάνονται και όλα αυτά, για μένα ήταν πάρα πολύ σημαντικό όλα αυτό. Ήταν πολύ σπουδαίο. Δούλευα είκοσι χρόνια χωρίς να ξέρω τι γίνεται. Δούλευα τρεις μήνες, στοπ. Τρεις μήνες, στοπ. Γιατί για τη Σύρο η τουριστική περίοδο τόση ήταν. Πήγα στη Philoxenia-

Η αντίδραση πoια ήτανε στο αμάξι μέσα;-

Η αντίδραση μες στο αυτοκίνητο! Γιατί ήταν κι άλλοι τρεις κύριοι από το συμβούλιο της Ένωσης Ξενοδόχων Σύρου, δεν ήξεραν γιατί στρίγγλιζα. Στρίγγλιζα, βούρκωσαν τα μάτια μου, ήταν πολύ σημαντικό. Βέβαια, αμέσως πήρα τον σύζυγό μου και το ανακοίνωσα. Πήγα στη Philoxenia, έκανα, προσπάθησα να βοηθήσω αυτούς τους ανθρώπους που συνέχεια βοηθούσαν και εκείνοι απ’ την πλευρά τους εμένα στο κομμάτι των ξεναγήσεων. Επιστρέψαμε με το καλό, οργανωθήκαμε και με την οικογένειά μου, μου όρισαν την ημερομηνία ορκωμοσίας. 18 Ιουνίου ορκίστηκα, το 2008. Ανεβήκαμε και οι τέσσερις πάνω, ο σύζυγός μου και οι κόρες μου και ορκίστηκα κανονικότατα, δηλαδή -και αυτό ήταν πολύ συγκινητικό- με άλλους δύο συναδέλφους, οι οποίοι δεν είναι πια στο Σώμα. Ο ένας επέλεξε να φύγει και ο άλλος -θα το δούμε αυτό και συνέχεια- ο άλλος κρίθηκε ότι δεν μπορεί να ανταπεξέλθει, οπότε η υπηρεσία αναγκάστηκε να τον βγάλει εκτός ομάδος. Ήταν πολύ … πολύ, πολύ συγκινητικό, γιατί ξέρεις τι; Όσα χρόνια κάνω, είχα κάνει κάποιες άλλες δουλειές, ποτέ δεν είχα βάλει το χέρι στο ευαγγέλιο, να ορκιστώ ότι από εδώ και πέρα, στο Σώμα το οποίο ανήκω, θα κάνω τη δουλειά μου υπερασπίζοντας ό,τι προβλέπει η νομοθεσία και έχει σχέση με τη θήρα, ντάξει; Και επέστρεψα. 20 του μηνός βγήκα στο βουνό, μόνη μου γύρισα στη Σύρο. Η οικογένεια συνέχισε για το χωριό του άντρα μου, που κάθε χρόνο πάμε διακοπές. Γύρισα πίσω, 18, 19 στη Σύρο 20 το πρωί 06.00 η ώρα ήμουνα μέσα στο υπηρεσιακό όχημα και ανέβηκα πάνω στο βουνό. Από εκεί και πέρα, ξεκινάει όλη αυτή η πορεία μέσα από αυτή τη δουλειά που μ’ έκανε η ίδια η δουλειά να την αγαπήσω. Δεν θα πω «οι ίδιοι οι άνθρωποι να την αγαπήσω». Η ίδια η δουλειά με έκανε να την αγαπήσω. Και πραγματικά είμαι πάρα πολύ ευχαριστημένη. Είμαι πάρα πολύ ευχαριστημένη και έτσι όπως τα σκέφτομαι τώρα, πολύ γρήγορα, ξέρεις, καμιά φορά περνάνε φωτογραφίες πάρα πολλές, ναι. Πιστεύω ότι οι χαρές είναι περισσότερες από όχι τις λύπες, την πικρία που μπορεί να έχεις απ’ τις συμπεριφορές ανθρώπων. Όπως σε όλες τις δουλειές, αλλά ένας λόγος παραπάνω, γιατί αυτή η δουλειά με το αντικείμενο που έχει, είναι λίγο πιο δύσκολη, γιατί έχει μεγαλύτερο βαθμό επικινδυνότητας. Και στη Σύρο είναι πιο ήπιοι τόνοι. Σε άλλα σημεία της χώρας μας από τη Στερεά και πάνω είναι ακόμη πιο δύσκολο. Γι’ αυτό εκεί βλέπεις τους ομοσπονδιακούς θηροφύλακες, όπως χαρακτηριστικά αναφέρω, μας γνωρίζουν οι περισσότεροι με αυτό τον τίτλο, βλέπεις ότι θα βγαίνουν δύο-δύο. Ποτέ ένας.

Η πρώτη μέρα στη δουλειά πώς ήτανε;

Η πρώτη μέρα στη δουλειά …

Πάνω στο βουνό, δηλαδή μόνη σας, φαντάζομαι.

Ναι, η πρώτη και θα έλεγα και ο πρώτος μήνας, γιατί ήταν μήνας ο οπ[00:10:00]οίος είχε κυνήγι. Συναντούσες κυνηγό στο βουνό, δεν ήταν περίοδος που το κυνήγι ήταν κλειστό. Δεν ήμουν αποδεκτή από όλους. Έτσι; Δηλαδή …

Επειδή ήσασταν γυναίκα;

Επειδή ήμουν γυναίκα, ναι. Κυρίως οι κυνηγοί σε μεγαλύτερη ηλικία και οι λαθροθήρες ήταν αυτοί που -πιστεύω οι λαθροθήρες μέχρι και σήμερα δεν μ’ έχουν αποδεχτεί. Οι μεγάλοι σε ηλικία όμως, βλέποντας στη συνέχεια τη συμπεριφορά μου απέναντί τους, πιστεύω ότι το μεγαλύτερο ποσοστό το έχω κερδίσει. Έχω ωραίες μνήμες απ’ τους παλιούς κυνηγούς. Έχω λάβει πολλή αγάπη, πολλή συμπάθεια, πολλή αγκαλιά. Αγκαλιά νοητά, δεν εννοώ ότι ο καθένας απλώνει τα χέρια του και αγκαλιάζει. Μια γυναίκα για ένα νησί που είχε το μεγαλύτερο αριθμό κυνηγών και μέχρι και σήμερα τον έχει σε έκδοση αδειών, δεν ήταν εύκολο να δεχθούν μία γυναίκα … πάνω στο βουνό, δηλαδή, χαρακτηριστικά -ο άνθρωπος αυτός έχει φύγει απ’ τη ζωή- θυμάμαι έναν κύριο, ο οποίος κόντευε να σκοτωθεί με τη μηχανή του. Ανέβαινα με το υπηρεσιακό όχημα, ήταν λίγο κατηφορικός ο δρόμος, ανοίγω το παράθυρο, πάντα στον πληθυντικό «Καλημέρα σας κύριε Σπύρο, θα σας παρακαλούσα λίγο να σταματήσετε δεξιά τη μηχανή». Τον πιάνει ένας πανικός, ένας τρόμος και φώναζε «Εμένα γυναίκα θα μου κάνει έλεγχο που ‘μαι 65 χρόνια στο βουνό; Και δεν ήρθε ποτέ να με ελέγξει κάνεις! Γυναίκα εμένα έλεγχο;». Τέλος πάντων, ο άνθρωπος, γίναμε οι καλύτεροι «φίλοι» -σε εισαγωγικά- γιατί πάνω στο βουνό δεν μπορείς να έχεις φίλους. Τον φίλο θα τον κάνεις εκτός άσκησεης θήρας. Είναι αυτός ο άνθρωπος που θα σε δει, όχι με τη στολή και υποχρεωτικά θα σου πει «καλημέρα», είναι αυτός που θα σε δει κάτω στην πόλη και θα σου πει «καλημέρα Ρένα» χωρίς να είναι αυτός με το όπλο και χωρίς … Αυτός είναι ο φίλος είτε είναι σωστός είτε είναι λάθος, αυτός όμως θεωρώ ότι είναι ο φίλος. Ο άνθρωπος που εκτιμάει τη δουλειά σου και σέβεται τη δουλειά σου. Έχω κι άλλες, έτσι, αναμνήσεις από ηλικιωμένους ανθρώπους. Το 65 τώρα, είπα «65 χρόνια κυνήγι», έτσι; Μην ξεχνάς ότι παλαιότερα δεν υπήρχαν πάντα θηροφύλακες και για να μάθει κάποιος να κυνηγάει, δεν ξεκινάει πάντα στα 18, κάθεται δίπλα στον μπαμπά του, οπότε μετράνε και αυτά τα χρόνια. Μη νομίζουν ότι βγάζουμε λαθροθήρες από μόνοι μας στην επιφάνεια. Έχω κι άλλες αναμνήσεις και αναμνήσεις με ηλικιωμένους, που έλεγαν, θυμάμαι τον κύριο Κώστα. Και τώρα τον έχω απέναντι στη φωτογραφία και τον κοιτάζω και το έργο του πίσω μου. Και έλεγε, είναι ο μόνος όταν ανέβαινα στο βουνό, ο μόνος θηροφύλακας, ο οποίος τον έχω συναντήσει πάνω στο βουνό. Γιατί συνηθίζουμε, όταν δεν γνωρίζουμε πού ακριβώς κυνηγούν, καθόμαστε στο σημείο που βλέπουμε τα αυτοκίνητά τους σταθμευμένα και περιμένουμε την επιστροφή τους. Όταν όμως έχουμε υπόνοια για διάπραξη λαθροθηρίας, τότε ανεβαίνουμε πάνω να το ψάξουμε, έτσι; Και το έλεγε πάντα. Και το αγαπημένο μου ήταν όταν κατέβαιναν πάλι ηλικιωμένοι και ξεκινούσαν να λένε διάφορες ιστορίες απ’ τα παλιά, απ’ το κυνήγι στη Σύρο.

Τι λέγανε; Θυμάστε τίποτα που σας έχει μείνει στο μυαλό ή σας έχει στιγματίσει;

Ναι. Θυμάμαι μία εκδήλωση που είχα κάνει εδώ, πριν το εκτροφείο ανεβάσει πολύ την παραγωγή της νησιώτικης πέρδικας και πριν μπούνε τα πολλά και πρέπει στοπ. Με την έννοια ότι δεν δεχόμαστε επισκέψεις σε αναπαραγωγική περίοδο. Το πρόσεχα βέβαια, από τότε και σε κλειστή, σε περίοδο που δεν είχαμε αναπαραγωγή, κάναμε ένα κάλεσμα σε συνεργασία με τον Σύλλογο μετά από μία πρόταση που έγινε και ήρθαν εδώ οι πιο παλιοί κυνηγοί. Ήταν περίπου τα δεκαπέντε-είκοσι άτομα, καθόμαστε εδώ απ’ έξω, χωρίς μουσική να ενοχλούμε τα πουλιά και λέγανε, έτσι, ιστορίες απ’ τα παλιά και έβλεπα, λέω βρε παιδί μου, 70 χρονών, 75 χρονών, τον ενθουσιασμό στα μάτια τους. Και μου ‘κανε εντύπωση, ότι τότε δεν μετρούσαν τον αριθμό των θηραμάτων. Με την έννοια ότι παν, λέγοντάς το αυτό, ένα θήραμα έχει ένα συγκεκριμένο αριθμό που μπορείς να σκοτώσεις. Δεν μπορείς να τα κατακρεουργήσεις. 

Και τους έβλεπες κι έλεγε: «Έκανα μία πέρδικα, αλλά ήταν δική μου η πέρδικα» δηλαδή «την κυνήγησα». Κι έμεναν στο ένα. Μου ‘κανε … αυτός ο σεβασμός που είχαν προς το περιβάλλον, προς το πουλί, στο θήραμα, να το πούμε πιο σωστά, στο θήραμα. Όλο αυτό εμένα με μάγευε και συνεχίζει να με μαγεύει και γι’ αυτό, όσοι είναι ακόμη εν ζωή, τους ευχαριστώ πάρα πολύ. Τους ευχαριστώ, γιατί υπήρξε το κυνήγι και αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να έχω και εγώ δεκατρία χρόνια δουλειά αυτή τη στιγμή.

Αλλά έχει ενδιαφέρον αυτό που λέτε, την διάφορα του πώς το βλέπαν οι παλιοί.

Ναι. Ναι, έχει ενδιαφέρον. Κοίταξε να δεις, ένας νέος όταν περάσει κάποια ηλικία, θα το δει και εκείνος έτσι. Και το λένε, δηλαδή, τώρα δεκατρία χρόνια, αν συναντήσω έναν κυνηγό, που τον πρωτοσυνάντησα πριν δεκατρία χρόνια, να δεις πόσο διαφορετική είναι η συμπεριφορά του. Γιατί έχει κάνει, έχει δει, έχει ένα μέτρο σύγκρισης, μπορεί να ξεχωρίσει το λάθος από το σωστό. Ότι αυτό που έκανα τότε που ήμουνα 19-20, δεν ήταν σωστό. Όπως ένας κυνηγός, τι βλέπω εγώ; Ότι όταν δει, του δείξεις, γιατί μπορεί να μην είχε δίπλα του τον σωστό δάσκαλο. Οπότε τι έχουμε; Δεν έχουμε συνείδηση, δεν έχουμε παιδεία, άρα θα το κάνει λάθος επί δύο, επί τρεις φορές, αφού λάθος του το δείχνεις. Ενώ καμαρώνω για τους γονείς, τους μπαμπάδες, που βλέπεις πόσο προσεκτικά θα ανεβάσουν το παιδί τους, γιατί κάπως πρέπει να μάθει. Και αυτό είναι αποδεκτό. Θα κάτσει δίπλα στον πατέρα. Πώς εμείς παίρνουμε το παιδί μας απ’ το χέρι, για να του δείξουμε οτιδήποτε είναι αυτό σαν μαμάδες και ο μπαμπάς από την πλευρά του, έτσι; Το παίρνει, κάθεται δίπλα του στο καρτέρι, σηκώνεται, θα μαζέψει τα φυσίγγια, δεν θα έχει δικό του όπλο, αλλά με τον μπαμπά του, θα του δείξει πώς θα το κάνει, θα σηκωθεί, θα έχει τη σακούλα, θα μαζέψει τα φυσίγγια ο μπαμπάς, θα το κάνει και το παιδί. Θα βάλει το όπλο στη θήκη. Θα το λύσει πριν το βάλει στη θήκη. Γι’ αυτούς τους μπαμπάδες κυνηγούς, για αυτούς τους ανθρώπους, καμαρώνω. Και καμαρώνω γενικότερα και σε κάθε γενική συνέλευση του Συλλόγου, κλείνω συνήθως, όταν μου δοθεί ο λόγος ότι «Και ευχαριστώ τους κυνηγούς που βοηθούν το έργο της θηροφυλακής, στην πάταξη της λαθροθηρίας, που βοηθούν στο φιλοθηραματικό». Έχει μεγάλη σημασία. Δεν είναι και οι εξακόσιοι, οι οποίοι είναι λάθος, είναι μία μερίδα ανθρώπων που είναι λάθος. Και να ξέρεις ότι ο μοναδικός που μπορεί αυτό να το σταματήσει είναι ο ίδιος ο κυνηγός. Ένας θηροφύλακας με εξακόσιους κυνηγούς όπως και οι συνάδελφοί μου σε όλα τα μέρη της Ελλάδος σε όποια ομοσπονδία και αν ανήκουν. Ένας-δύο θηροφύλακες δεν μπορούν. Πρέπει να συνεργαστούν οι νόμιμοι κυνηγοί με τον θηροφύλακα. 

Γυναίκες κυνηγοί υπάρχουν;

Υπάρχουν γυναίκες κυνηγοί. Εδώ στη Σύρο βεβαίως, αυτή τη στιγμή, δεν έχουμε πολλές άδειες και όταν πρωτομπήκα, ήτανε τρεις, αν θυμάμαι καλά, ή τρεις ή τέσσερις. Κι εγώ βγάζω άδεια, δεν κυνηγάω όμως. Το κάνω για ενίσχυση του Συλλόγου μου. Υπάρχουν κάποιες χρονιές που έχω βγάλει άδεια και προγραμματίζω και φέτος δηλαδή, τη νέα κυνηγετική περίοδο, που θα ξεκινήσει, πρώτα ο Θεός, 20 Αυγούστου, καλώς εχόντων των πραγμάτων, πάλι να κάνω έκδοση. Είναι στήριξη για τους συλλόγους, είναι στήριξη για την ομοσπονδία μας και για την κυνηγετική συνομοσπονδία αυτό.

Επειδή μιλήσαμε και για λάθος συμπεριφορές, το παίρνω σαν πάτημα, για να ρωτήσω αν έχετε αισθανθεί ποτέ σοβαρό κίνδυνο πάνω στο βουνό.

Κοίτα, θεωρώ ότι σοβαρός είναι πάντοτε ο κίνδυνος απ’ τη στιγμή που ο άλλος οπλοφορεί. Και όχι επειδή εμείς δεν οπλοφορούμε. Έτσι; Υπάρχουν συνάδελφοι που έχουν άδεια οπλοκατοχής και οπλοφορίας, διότι είναι και αυτό αναγκαίο. Σου είπα ότι πάνω από ένα σημείο, πολλές φορές μάλλον, για να μην το προσδιορίζω γεωγραφικά, ότι πολλές φορές έχουμε βρεθεί σε δύσκολη θέση. Τώρα, το θέμα είναι πώς θα λειτουργήσει ο καθένας. Γιατί να ξέρεις, ότι μπορεί να έχουμε τον νόμο στα χέρια μας και ως προανακριτικοί υπάλληλοι αυτό να μας καλύπτει σε κάθε μας κίνηση, μήνυση, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι αν έχουμε όπλο, θα πρέπει να το χρησιμοποιήσουμε πάντοτε. Έτσι; Ο άλλος λοιπόν, που έχουμε απέναντί μας κρατάει ένα δίκαννο μια καραμπίνα. Ή τρία φυσίγγια ή δύο. Στο βουνό αυτά, τα όπλα αυτά, είναι πάντα γεμάτα. Αυτό σημαίνει λοιπόν, ότι ό,τι ώρα θέλει -όχι θελήσει- ό,τι ώρα το μυαλό δεν λειτουργήσει σωστά, το όπλο γυρίζει. Άρα επικινδυνότητα υπάρχει.

Εννοώ, έχετε αισθανθεί ποτέ όντως τρόμο;

Φόβο, ναι. Φόβο, ναι. Έχω αισθανθεί φόβο αρκετές φορές και νομίζω ότι αυτός ο οποίος συνάδελφος θα πει ότι δεν το έχει αισθανθεί, δεν ξέρω! Δεν μπορώ να το φανταστώ ότι κανείς δεν το έχει αισθανθεί. Είτε δύο, είτε τρεις, είτε πέντε είμαστε μαζί. Κατάλαβες; Γιατί όταν ο άλλος του λες: «Καλημέρα σας, την άδειά σας» γιατί από εκεί ξεκινάμε πάντα και αυτός αντί να ακουμπήσει, να αδειάσει το όπλο του και να το ακουμπήσει στο καρτέρι του ή όταν επιστρέψει στ’ αμάξι, πρώτα να τ’ αδειάσει -γιατί αυτό είναι το σωστό να κάνει- γυρίσει με το όπλο και λέει… Σου πει-ας πούμε- «Μισό λεπτό να στο δώσω», τελείωσες εκείνη την ώρα! Όμως επειδή οι υπηρεσίες που έχουμε ε[00:20:00]μείς, οι βάρδιες μας, είναι 06:00-14:00 η πρωινή, 14:00-22:00 η απογευματινή μας και 22.00-06.00 η βραδινή μας, αυτό σημαίνει ότι οι υπηρεσίες που κάνουμε τη νύχτα, δεν είναι παίρνω το αμάξι και γυρίζω γύρω-γύρω. Και στο βουνό θα περπατήσεις, άρα πάλι αυξάνεται τη επικινδυνότητα. Αναλόγως ο κάθε ένας από εμάς στην περιοχή του τι παραβάσεις βεβαιώνει. Εντάξει; Τώρα, ότι σίγουρα και τα πόδια έχουν λυγίσει και η καρδιά χτυπάει σε πιο γρήγορους ρυθμούς και νοιώθεις και κατά διαστήματα μία ανατριχίλα, αυτό θεωρώ ότι είναι … σίγουρο ότι το ‘χουμε νοιώσει όλοι μας. Εδώ στη Σύρο είναι πιο περιορισμένο ίσως, αλλά δεν παύει να το έχω νοιώσει και εγώ, ναι το έχω νοιώσει.  Σε βεβαίωση παράβασης στο βόρειο τμήμα του νησιού, την ώρα που πιάνω, πιάνω; Την ώρα που βλέπω τον άνθρωπο αυτό να κάνει την παράβαση τη συγκεκριμένη και του λέω, γιατί δεν με έχει δει ο άνθρωπος, ότι «Οκ, ως εδώ. Στοπ, τελειώσαμε. Άδειασε το όπλο σου, δώσε μου την ηχομιμητική συσκευή» έτσι. Και ο άνθρωπος με το «στοπ» γυρίζει. Εγώ δεν μπορώ εκείνη τη στιγμή, πρόσεξέ με, δεν μπορώ να ξέρω τι έχει μες στο μυαλό του εκείνη τη στιγμή. Εγώ βλέπω ένα όπλο γεμάτο πάνω μου. Ε, τα πόδια θα κοπούν εκείνη τη στιγμή, γιατί είσαι στο πουθενά. Εσύ, εκείνος και ένα όπλο. Ό,τι θέλει, μπορεί να κάνει. Άλλο τις συνέπειες μετά. Εκεί λυγίζουν τα πόδια. Όπως θυμάμαι τότε με τις… όταν είχε κλείσει το Ναυπηγείο, όταν ήταν πολύ δύσκολα οικονομικά για όλους, που είχαμε και πάρα πολλές απολύσεις, θυμάμαι μέρα-μεσημέρι ήτανε και ανεβαίνω στο βουνό -είχα 14.00-22.00 βάρδια- και ανεβαίνω στο βουνό και πλησιάζω έναν κυνηγό «Καλησπέρα σας, την άδειά σας παρακαλώ» η απάντησή του δεν ήταν αυτή που περίμενα. Δηλαδή, να βγάλει την άδειά του, να μου τη δώσει ευγενικά. Ο άνθρωπος, ήταν η μέρα που είχε απολυθεί από τη δουλειά του, οπότε η απάντησή του ήταν -γυρίζει το όπλο πάνω μου και μου λέει: «Το καλό που σου θέλω, φύγε, γιατί σήμερα με απολύσανε και δεν είμαι καλά, δεν είμαι σε καλή ψυχολογική κατάσταση». Οπότε εκείνη τη στιγμή, τι θα κάνεις; Ή θα σηκωθείς θα φύγεις ή θα μείνεις εκεί και … δεν ξέρω, θα χτυπήσει; Δεν θα χτυπήσει; Δεν ξέρω. Και πάλι είσαι εσύ και εκείνος. Γιατί ο κυνηγός, σύμφωνα με τη νομοθεσία, δεν θα πάει μες στα σπίτια, θα πάει πάνω στο βουνό. Θα απομακρυνθεί για να κυνηγήσει, έτσι; Υπάρχουν συγκεκριμένες αποστάσεις που μπορούμε να κυνηγήσουμε μέσα από τα σπίτια. Και άλλα πολλά. Και πολλές φορές-ας πούμε- έχουν πει … ξέρεις, τα λόγια, ο προφορικός ο λόγος φεύγει, τον παίρνει ο αέρας. Δεν μένω εκεί. Όπως δεν μένω στην ψυχολογική κατάσταση του άλλου, γιατί αυτό είναι ένα … κάτι το οποίο εμείς πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι. Εμείς, πώς αντιμετωπίζουμε; Με τον λόγο μας. Μόνο με το λόγο. Δεν έχουμε άλλο όπλο. Άσε τον νόμο, ότι μας καλύπτει η νομοθεσία, ότι είμαστε προανακριτικοί υπάλληλοι. Μιλάς με αυτό τον άνθρωπο, το θέμα είναι πώς θα τον διαχειριστείς αυτόν τον άνθρωπο. Δεν θα ξεχάσω πόσο πολύ, όχι είχα λυπηθεί, πόσο πολύ είχα σκεφτεί να φύγω από το σώμα, όταν έμαθα για την απώλεια του συναδέλφου 30 ετών, που τον σκότωσε κυνηγός λαθροθήρας το βράδυ, δύο συνάδελφοι εκεί. Εκεί, δύο συνάδελφοι. Γυρίζει το όπλο, παράνομος ο κυνηγός, «μπαμ» κάτω. Μία γυναίκα, ένα παιδί … οι άνθρωποι αυτοί δεν συνέχισαν τη ζωή τους. Το παλικάρι 30 χρονών. Καταδικάστηκε ο άνθρωπος αυτός ο κυνηγός, ο οποίος είχε ψυχολογικά προβλήματα όμως, έτσι; Έχουμε χάσει ή δύο ή τρεις συναδέλφους.

Εδώ στη Σύρο έγιναν αυτά;

Όχι εδώ στη Σύρο, Αμαλιάδα ήταν αυτό το τελευταίο. Αλλά έχουμε χάσει ή δύο ή τρεις συναδέλφους για σύλληψη παράνομων. Οπότε πρέπει πολύ καλά, πιστεύω, σε πολλές εργασίες, όχι μόνο εδώ, απλά επειδή εδώ έχουμε το όπλο ενδιάμεσά μας, πρέπει να σκεφτόμαστε ότι και αυτοί είναι άνθρωποι, που δεν ξέρεις τι έχουνε μέσα στο μυαλό τους, στο κεφάλι τους. Οι οποίοι άνθρωποι, σε πληροφορώ, δεν έχουν καμία σχέση … δεν έχει καμία σχέση ούτε οι γνώσεις τους, ούτε το επίπεδό τους, ούτε …. Πάνω στο βουνό είναι τελείως διαφορετικοί απ’ ό,τι κάτω απ’ το βουνό. Δηλαδή, όταν κρατάνε όπλο στο χέρι τους και όταν δεν κρατάνε όπλο στο χέρι τους. 

Το έχετε αισθανθεί αυτό δηλαδή.

Ε, ναι, έχει διαφορά. Και, βεβαίως, όλα αυτά τα λέω χωρίς κατάκριση. Είναι ο κόσμος μου πλέον, είναι η οικογένειά μου πλέον, είναι αυτοί που θα υποστηρίξω, όταν υπάρχει κάποιο πρόβλημα, το οποίο θέλει στήριξη ο Σύλλογος, τα μέλη του. Και, βεβαίως, εννοείται ότι το νόμιμο θα το στηρίξω πάντα. Δεν κάνω κάτι το οποίο … ξέρεις τι; Όταν έχεις ήσυχη τη συνείδησή σου, μπορείς να λειτουργήσεις και καλύτερα. Και αυτό που έχω από αυτά τα λίγα δεκατρία χρόνια, γιατί το σώμα ιδρύθηκε το 2001, οπότε καταλαβαίνεις ότι είναι συνάδελφοι που έχουν περισσότερα χρόνια και παλαιότερα μπορεί να ήταν ως εποχιακοί υπάλληλοι κυνηγετικών συλλόγων, άρα υπάρχει μεγαλύτερη εμπειρία. Απλά πιστεύω ότι σε αυτή τη δουλειά, τη συγκεκριμένη, πρέπει να είμαστε ίσοι προς όλους. Χωρίς διάκριση, είναι ο θείος μου, είναι ο μπαμπάς μου, είναι ο ξάδερφός μου. Όχι. Ίσοι προς όλους. Μόνο έτσι μπορούμε να ξαπλώσουμε, πιστεύω, στο μαξιλάρι και να κοιμηθούμε ήσυχα. Μόνο έτσι. Και μόνο με την αλήθεια πάντα, γιατί ερχόμαστε πάλι στο δικαστήριο. Όταν βεβαιώσουμε μία μήνυση και την καταθέσουμε στη διεύθυνση δασών ή αν είναι αυτόφωρο, πάμε στην αστυνομία, πιστεύω ότι η αλήθεια και βάζοντας το χέρι στο ευαγγέλιο, λέγοντας την αλήθεια μόνο τότε έχουμε αποτέλεσμα. Και εξάλλου, εμείς δεν δικάζουμε. Εμείς βεβαιώνουμε την παράβαση. Το δικαστήριο, ο δικαστής είναι αυτός ο οποίος σύμφωνα με τη νομοθεσία πρέπει να βγάλει την απόφαση.

Πάντως εγώ αυτό που παρατηρώ, παρόλο που το αναφέρατε έτσι μια φορά στην αρχή, σαν να μην έχετε μείνει ιδιαίτερα στο κομμάτι της διάκρισης επειδή είστε γυναίκα.

Έγινα γρήγορα αποδεκτή θέλεις να πεις;

Όχι, σαν-

Προχώρησα.-

Σαν για σας να είναι πολύ πιο σημαντικό όλοι οι άνθρωποι να είναι ίσοι παρά το κομμάτι το έμφυλο, που κάπως το θεωρείτε δεδομένο. Όχι σαν να μην σας ενόχλησε. 

Δεν θα πρότεινα τη δουλειά αυτή για μια κοπέλα. Πρόσεξέ με. Δηλαδή, αν η κόρη μου ερχόταν και μου έλεγε: «Μαμά, αυτό θα ήθελα να κάνω αυτό το επάγγελμα» όχι. Η απάντηση η δική μου θα ήταν «όχι». Πρόσεξέ με, ως υπηρεσία είναι πολύ τυπική. Είναι πάντα πλάι μας και στο οικονομικό, που τους περισσότερους τους απασχολεί πλέον, είναι πάρα πολύ τυπική. Από εκεί και πέρα, η επικινδυνότητα είναι αυτή που παίζει, πιστεύω, τον βασικό ρόλο. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχουμε… η νεότερη θηροφύλακας που έχουμε αυτή τη στιγμή, είναι 23 χρονών και είναι στη Νάξο. Η Νάξος είναι ένα νησί με κυνηγούς, οι οποίοι είναι πολύ δύσκολοι στη διαχείρισή τους, γιατί έχουν μάθει τελείως αλλιώς. Έχουν περάσει ένας-δύο, δύο άντρες και δύο γυναίκες. Οι τρεις φύγανε και τώρα έχουμε ένα κορίτσι 23 χρονών, που μας έχει έρθει από τη Δράμα, πέρασε στις εξετάσεις και είναι εκεί και το παλεύει μια χαρά. Δεν θα την πρότεινα. Δηλαδή, όταν πρωτοσυναντηθήκαμε, της λέω: «Θέλω να το σκεφτείς καλά» ορκίστηκε η κοπέλα, όλα καλά, πήγε στη Νάξο, μιλήσαμε «Να το σκεφτείς». Τρεις γυναίκες είμαστε στην ομοσπονδία τη δική μας, υπάρχουν και άλλες γυναίκες στο Σώμα σε άλλες περιοχές είτε έχουν απορροφηθεί από υπηρεσίες όπως είναι η δασών είτε είναι στο βουνό. Αν δεν κάνω λάθος, τα Δωδεκάνησα έχουν εν ενεργεία θηροφύλακα γυναίκα έξω, δεν θυμάμαι όμως σε ποιο νησί της Δωδεκανήσου. Δεν θα το πρότεινα. Αντιμετώπισα αυτή την … τον τρόπο συμπεριφοράς από τους κυνηγούς και το περίμενα, δεν ήταν κάτι το οποίο δεν το περίμενα. Είναι ένα ανδροκρατούμενο … μια ανδροκρατούμενη δραστηριότητα. Δεν θα ήταν και ανοιχτές οι αγκάλες.

Αν είχατε γιο και σας έλεγε: «Θέλω να γίνω θηροφύλακας»;

Ε …

Πάλι δεν θα το προτείνατε;

Όχι, θα το …. όχι δεν θα το πρότεινα, αν ήθελε να γίνει, ναι οκ να γίνει. Θα μου πεις: «κάνεις διάκριση». Κοίταξε να δεις, είναι το πώς συμπεριφέρονται, πώς μιλάνε, πρόσεξέ με, πρέπει να είσαι γυναίκα άνθρωπος, ο οποίος να μπορείς να αντιμετωπίσεις τη συμπεριφορά. Και να ρισκάρεις και να βγεις μόνη σου τη νύχτα, γιατί δεν έχεις κανέναν άλλον, είσαι εσύ. Εδώ στη Σύρο, στην Τήνο, στη Μύκονο, στη Σαντορίνη, στη Μήλο, στην … πού αλλού έχουμε εδώ στις Κυκλάδες μας; Στην Πάρο, είσαι εσύ. Είσαι ένας, είσαι μονάδα. Είσαι μονάδα. Και μην νομίζεις ότι σε αυτούς οι οποίοι, στους οποίους κάνουμε μήνυση, λένε: «Καλώς την! Μου ‘κανες μήνυση; Σε ευχαριστώ πάρα πολύ». Και ας είναι λάθος. Δεν θα σου πει: «ευχαριστώ πολύ» υπάρχει ένα τίμημα σε όλο αυτό. Αν είσαι έτοιμη να δεχτείς το τίμημα, τη λογοκρισία, τον «πόλεμο» -σε εισαγωγικά- ακόμη και με την αφαίρεση του επαγγέλματός σου, τις απε[00:30:00]ιλές, όλα αυτά, δεν είναι άντε στο ‘κανα. Δεν κάνεις δώρο στον άλλονε.

Πάντως, δεν μασάτε, ε; Μου φαίνεστε … Έχετε αντέξει πολλά, ας πούμε.

Έχω περάσει και δύσκολες, έτσι, στιγμές και έχω κάποιες πικρίες, αλλά σου λέω ότι είναι πιο πολλές οι χαρές. Είναι πιο πολλές οι χαρές που έχω λάβει από αυτήν τη δουλειά.

Επειδή αναφέρατε ότι υπάρχει νυχτερινή βάρδια.

Ναι.

Το έχετε αναφέρει αρκετά αυτό το πράγμα, τη νύχτα πάνω στο βουνό. Θέλετε να μου πείτε λίγο την επαφή σας με τη φύση; Προσπαθώ να φανταστώ τώρα εσάς μες στη μαύρη νύχτα στην Απάνω Μεριά της Σύρου.

Θεοσκότεινα.

Θεοσκότεινα.

Και να βγαίνεις απ’ το τζιπ στον Κάμπο και να πηγαίνεις στο Διαπόρι, γιατί παίζει εκεί ηχομιμητική συσκευή.

Εκεί, πέρα από τον κίνδυνο ή το φόβο ή τον όποιο φόβο μπορεί να αισθανθείτε -το περνάμε αυτό το κομμάτι- ποια είναι τα συναισθήματά σας εκείνη τη στιγμή;

Είναι όμορφα. Είναι όμορφα τη νύχτα στο βουνό. Καταρχήν είναι ήρεμα. Εδώ είναι ήρεμα και το διευκρινίζω, μιλάω για τη Σύρο, έτσι; Εδώ είναι ήρεμα. Αυτός που μπορεί να φυλάει την ηχομιμητική συσκευή, μπορεί να στο χαλάσει λίγο. Το βήμα είναι γοργό. Δεν βγαίνεις στο βουνό να απολαύσεις το φεγγάρι, γιατί συνήθως όταν έχουμε βάρδιες νυχτερινές, έχει φεγγάρι. Μας διευκολύνει, γιατί οι φακοί που κρατάμε είναι πολύ αμυδρό το φως, δεν χρειάζεται να δίνουμε στίγμα. Προχωράς γρήγορα, ο στόχος σου είναι συγκεκριμένος. Πίσω-μπρος κοιτάζεις, ελέγχεις. Έχεις ακούσει ότι μπορεί να σε περιμένουνε ή οτιδήποτε άλλο. Από τη δική μου πλευρά αυτό που κάνω είναι να ενημερώνω την Ασφάλεια. Η Ασφάλεια ξέρει ότι το βράδυ είμαι πάνω. Στα νυχτερινά μου, επειδή δεν έχω άλλο συνάδελφο, ενημερώνω την Ασφάλεια, «Κύριοι, σήμερα το βράδυ έχω υπηρεσία, θα κινηθώ σε αυτές τις περιοχές». Εντάξει, μπορεί και να μην γίνει τίποτα, αλλά μπορεί και κάτι να γίνει. Όπως ένα βράδυ, θυμάμαι, στο Δελφίνι, φτάνω εκεί με το αυτοκίνητο, ακούω την ηχομιμητική συσκευή, προκειμένου να προλάβω, γιατί ο χρόνος σ’ αυτά τα μηχανάκια, όπως τα λέμε εμείς, έχουν συγκεκριμένη διάρκεια που τραγουδάνε. Και συνεχίζω με το όχημα, το οποίο όμως έχει μία γλίστρα και μπατέρνει το όχημα. Και εκεί που έβλεπα μπροστά μου το φεγγάρι, το ‘δα ανάποδα το φεγγάρι, στο πλάι, κατάφερα βγήκα απ’ το αυτοκίνητο, ενημερώνω αμέσως τον προϊστάμενό μου στην Αθήνα, γιατί από εκεί ξεκινάμε πάντα. Απλά κάνω ένα τηλέφωνο, του λέω: «Έχω ντελαπάρει, έχω πέσει στο πλάι» δηλώνω ότι είμαι υγιής και ξεκινάω να παίρνω μέλη του Δ.Σ. μήπως κάποιος μπορέσει και έρθει να με πάρει, ενημερώνω την ασφάλεια, παίρνω την Πυροσβεστική. Τους πήρα όλους, γιατί κανείς δεν μπορούσε να με βγάλει από εκεί, έπρεπε να έχει ειδικό όχημα. Να ‘ναι καλά, ήρθε ένα πρώην μέλος του Δ.Σ. και βάλαμε πέτρες αρκετές, προσπάθησε τέλος πάντων, το σηκώσαμε το αμάξι και δόξα τω Θεώ. Εντάξει, έχουμε τέτοια. Όπως σε μία πρωινή βάρδια -φεύγω απ’ το βράδυ- κάποια στιγμή είχε κάνει πολλές βροχές μαζί στην περιοχή του Κινίου πάλι, βιολογικός, ένα σκαλί είχε ανεβεί η στάθμη του νερού κάπου εκεί στον βιολογικό, λασπουριά παντού, προσπαθούσα να προσεγγίσω κάποιον -τέλος πάντων, εκείνη την ώρα δεν έβρεχε- που κυνηγούσε. Κατεβαίνει το σκαλί το τζιπ, μένει κάθετα το τζιπ, ήρθε και μ’ έβγαλε πάλι ένα όχημα. Άλλο. Εντάξει, τέτοιες εμπειρίες έχουμε, αλλά το βράδυ -γενικά. Γενικά. Πρωί, μεσημέρι, βράδυ είναι πολύ όμορφα. Το πρωί με την ανατολή και το βράδυ έστω και άγρια στην Απάνω Μεριά -εσύ που προσδιόρισες περιοχή- είναι η πιο άγρια της Σύρου αυτή, γιατί δεν έχει καθόλου φως. Είναι όμορφα. Ηρεμεί το μυαλό σου, θέτεις τον στόχο σου, κινείσαι γρήγορα, πας, παίρνεις, γυρίζεις. Κοιτάς μπροστά, πίσω, δεξιά, αριστερά να ελέγχεις έως εκεί που μπορείς. Μην τυχόν.

Και οι μυρωδιές, φαντάζομαι, είναι διαφορετικές. Οι μυρωδιές.

Τα πάντα είναι διαφορετικά τη νύχτα. Σε όλους, σε όλους τους τόπους, σε όλους τους χώρους είναι διαφορετικά τη νύχτα. Αλλά το βουνό, ένας λόγος παραπάνω. Είναι όμορφα. Και οι μυρωδιές και ό,τι βλέπεις. Τα ποντικάκια, τα φίδια, τα πετροκούναβα … οι νυφίτσες «πετροκούναβα» είναι η πιο σωστή ονομασία. Ναι.

Δεν έχει υπάρξει μια φορά, δηλαδή, που να περπατάτε, να πηγαίνετε κάπου να πιάσετε μια ηχομιμητική μηχανή και να σταματήσετε λίγο, γιατί μπορεί να έχει φεγγάρι και να πείτε: «Πω, τι ωραία».

Ε … ναι, έχει τύχει, αλλά δεν μπαίνω πολύ σε αυτή τη διαδικασία. Τη νύχτα, πρέπει η βάρδια να είναι συγκεκριμένη. Είναι οι ώρες τέτοιες, που παίζουν οι ηχομιμητικές συσκευές οπότε πρέπει να καλύψεις όσο το δυνατόν περισσότερες περιοχές, που πιθανότατα να παίζουν ηχομιμητικές συσκευές, οπότε πρέπει να το προλάβεις.

Ναι, εντάξει, τώρα, δεν λέω για όλο το βράδυ. 

Ναι, έχει γίνει αυτό.

Για μερικά δεύτερα, δηλαδή.

Ε, σίγουρα και έχεις κάτσει και κάτω, γιατί έχεις φουσκώσει και κρατάς την ηχομιμητική συσκευή στα χέρια σου και κοιτάζεις-ας πούμε- τον έναστρο ουρανό ή το φεγγάρι. 

Ναι, γιατί, φαντάζομαι, γι’ αυτά τα δευτερόλεπτα συνειδητοποίησης. Γιατί δεν είναι εικόνες που τις έχουμε όλοι.

Όχι.

Δηλαδή, ένα επάγγελμα, το οποιοδήποτε επάγγελμα, δεν το έχει αυτό το πράγμα. Το να είσαι όμως και να εκτίθεσαι τόσο συχνά σε μια άγρια πλευρά του νησιού σου, κάτω από τη νύχτα, που είναι άλλες οι μυρωδιές και άλλα, δεν ξέρω, ίσως κάπως μέσα σου σκέφτεσαι πράγματα πιο … διαφορετικά.

Πρόσεξε να δεις, δεν είναι η στιγμή. Δεν είναι η στιγμή. Εκείνη τη στιγμή η αδρεναλίνη έχει ανέβει, δεν είναι η στιγμή που θα κάτσεις να το απολαύσεις με αυτό τον τρόπο. Να μην έχεις βρει κάτι ή στη διαδρομή απ’ τη μία περιοχή, παραδείγματος χάρη, απ’ την Απάνω Μεριά να πάω στο Χαρασσώνα, εκεί, ναι. Γιατί, θα σου φέρω ένα παράδειγμα, μπορεί να παίζει κράχτης τώρα στον Άγιο Στέφανο, στον Χαρασσώνα, να ‘χω ανέβει το Χαρασσώνα, να ακούω να έχει αέρα και να ‘μαι μόνη μου μες στη νύχτα με το σακίδιο στην πλάτη. Τον ακούω και φεύγω και πάω στη φρεγάδα αριστερά, στον επόμενο λόφο. Ο αέρας όμως, μου τον έφερε προς τα εκεί, ενώ παίζει στον Άγιο Στέφανο. Εγώ κατεβαίνω μες στην άγρια νύχτα, το κινητό δεν έχει καθόλου σήμα, κατεβαίνω τη φρεγάδα κάθετα για να τον προλάβω να μη σταματήσει να παίζει, γιατί είναι τέσσερις παρά και αυτοί τότε τους κλείνανε, γύρω στις τέσσερις και. Δηλαδή, ο χρονοδιακόπτης τέσσερις και… και τι γίνεται; Διαπιστώνω ότι όταν ακούω το κράχτη, παίζει στην κορυφή και αρχίζω και σκαρφαλώνω χωρίς όμως, γι’ αυτό σου λέω η αδρεναλίνη ανεβαίνει, δεν συνειδητοποιώ ότι από πίσω μου είναι … εάν μου φύγουνε τα χέρια, έχω πέσει, έχω τσακιστεί, σήμα δεν υπάρχει, γεια σας. Και κάποια στιγμή, όπως ανεβαίνω, πώς μου ‘ρχεται και κάνω μία έτσι. Με το που συνειδητοποιώ τι γίνεται, ποιο φεγγάρι να δω εκείνη την ώρα; Προσπαθούσα να γαντζωθώ όσο το περισσότερο μπορούσα στον βράχο, να βγω πάνω, να πάρω τον κράχτη και να γυρίσω. Όπως επίσης, πολλές φορές μπορεί να βγω σε ένα σημείο… γι’ αυτό σου λέω εκείνη τη στιγμή. Έχει τύχει φορά να μπω από το Σύριγγα και να βγω στα Γράμματα. Ο Σύριγγας -εσύ συνειδητοποιείς τώρα- είναι νύχτα, παίζει ο κράχτης, τονε φέρνει πολύ εδώ ο αέρας, ενώ η Λία μέχρι τα Γράμματα είναι καταφύγιο, εγώ ακούω τον κράχτη, με μπερδεύει όλο αυτό που γίνεται με τον αέρα και φεύγω και βγαίνω στον Κάμπο και το υπηρεσιακό όχημα είναι στον Σύριγγα.

Τι κάνατε;

Έκατσα, πήρα μία ανάσα, το φεγγάρι όμως δεν το κοίταξα και έφυγα πάλι από τον Κάμπο και γύρισα με τα πόδια στο Σύριγγα. Βέβαια, από τον δρόμο μετά, έτσι; Αφού δεν άκουγα, δεν είχε κάτι άλλο. Άρα εκείνη τη στιγμή που η αδρεναλίνη ανεβαίνει, δεν θα δεις το φεγγάρι. Το θυμάρι θα μυρίσεις που θα το πατήσεις και το φασκόμηλο, το φίδι που θα το σπρώξεις να πάει στην άκρια, γιατί δεν είμαι υπέρ του «σκοτώνω», τον αρουραίο που θα του πεις στην τελική «Άντε και πιο εκεί, άνοιξέ μου το μονοπάτι, πρέπει να περάσω». Θέλω να πω ότι δεν θα τα πειράξω.  Αν δεις το βήμα μου, είναι πάρα πολύ γρήγορο. Πάρα πολύ γρήγορο, γιατί τον έχω ήδη ακούσει, οπότε πρέπει να φτάσω. Το πρωί όμως, που θα ξυπνήσω πιο νωρίς απ’ τους κυνηγούς, για να βρεθώ και θα δω την υπέροχη ανατολή και λέω ότι αν φύγω απ’ τη δουλειά, κάποια από τα πράγματα που θα … οι εικόνες που θα μου λείψουν, είναι και αυτή. Είναι η ανατολή. Η ανατολή, ο ήλιος που θα βγει από τη Μύκονο, που όταν είσαι στην Απάνω Μεριά, είναι μια ζωγραφιά. Οι φωτογραφίες που θα βγάλω, εκατοντάδες! Πριν-ας πούμε- ακόμη εμφανιστούνε ή κατεβούν απ’ τα καρτέρια τους, για να στείλω στους γνωστούς και φίλους. Και λέω … όλοι μου λένε: «Είσαι πολύ τυχερή». Ναι, αυτό το πρωινό, το περπάτημα πάνω στο βουνό στη διάρκεια της ημέρας, να κατέβω «στου Ψυχάρη κυνηγάνε» ή στην κάτω πλευρά να κατέβω πάλι προς τον Άγιο Στέφανο ή να πάω έστω και στη Γαλανή, στη Παρακοπή, όλο αυτό το πεύκο, η μυρωδιά …

Θυμάστε καθόλου μία, έτσι, ανατολή που σας έχει μείνει στο μυαλό;

Ναι, οι τελευταίες, πριν ξεκινήσει η αναπαραγωγική περίοδο, η τελευταία ανατολή -όχι της ζωής μου- η τελευταία ανατολή που είδα από την Απάνω Μεριά και ήταν απίστευτη. Απίστευτη! Ένας ουρανός -όπως και η δύση είναι ωραία- ένας ουρανός, όσο έβγαινε από τη Μύκονο ο ήλιος μέσα από τη θάλασσα, μέσα απ’ τη θάλασσα. Πιστεύεις, δηλαδή ότι ναι βγαίνει μέσα απ’ τη θάλασσα ο ήλιος.[00:40:00] Χρώματα…

Τι χρώματα είχε;

Πανέμορφα ήτανε. Ε, το κλασικό αυτό που ξέρουμε ότι είναι το πορτοκαλί. Πορτοκαλί, κίτρινο, οι ακτίδες που πέφτουνε μέσα στη θάλασσα εκείνη την ώρα, ασημίζει … χρυσίζει. Πανέμορφη. Δηλαδή, μέχρι να ‘ρθει επάνω από εμάς να αρχίσει να μας αγκαλιάζει, αυτό το απέναντι, ο χρωματισμός, οι χρωματισμοί που κάνει απέναντι, είναι υπέροχοι. Αυτό θα μου λείψει, ναι. Η ανατολή και η δύση. Και η δύση είναι υπέροχη. Στις βάρδιες, δηλαδή, αυτές τις 14.00-22.00 που είμαστε οι τελευταίοι λογικά που κατεβαίνουν απ’ το βουνό, πρώτα οι κυνηγοί και μετά εμείς, είναι… Είναι απίστευτο. Λέω: «Σ’ ευχαριστώ Θεέ μου, που μέσα από αυτήν τη δουλειά» -γιατί δεν θα ξυπνούσα ποτέ πρωί για να το δω, δεν στο κρύβω, δεν θα ξυπνούσα 05.00 η ώρα, ούτε θα πήγαινα βόλτα … να πήγαινα στο Κίνι να δω τη δύση, ε; Θεωρώ ότι έχω δει τις πιο ωραίες ανατολές και την πιο ωραία δύση, τις πιο πολλές όμορφες, ναι, δύσεις ηλίου.

Αυτή η δουλειά, σας έχει … έχετε μάθει και το νησί σας διαφορετικά, φαντάζομαι.

Ναι. Πρώτα το έμαθα το νησί μέσα από τις ξεναγήσεις, τα βασικά σημεία που δεν το ήξερα. Τη Σύρο δεν την ήξερα, την έμαθα μέσα απ’ τα σεμινάρια και τις ξεναγήσεις που ακολούθησαν, εντάξει; Τούτη εδώ όμως η δουλειά, το βλέπεις από άλλη οπτική γωνία. Καμία σχέση. Δεν θα πας μ’ αυτόν τον οποίον θα τον ξεναγήσεις, σπάνια να πας στην Απάνω Μεριά, να πας στο Καστρί νύχτα … και ν’ ανέβεις τώρα πάνω στο Κάστρο μες στη νύχτα. Αποκλείεται να πας. Αποκλείεται να πας στο Ατσιγγανόκαστρο να δείξεις στον άλλο … ο άλλος δεν θα πάει στο Ατσιγγανόκαστρο. Να καθίσει, να περπατήσει, να φύγει απ’ το Ατσιγγανόκαστρο, δεν θα περπατούσε αυτά τα μονοπάτια. Αν και σαν παιδί, έτσι, οι μνήμες μου από τους γονείς μου, πηγαίναμε για ψάρεμα, θα πηγαίναμε σε κάποια σημεία της Σύρου, αλλά όχι έτσι. Πηγαίναμε στα Χοντρά, αλλά τα Χοντρά τώρα σαν πρόσβαση είναι πάρα πολύ εύκολο μπροστά στα άλλα, τα οποία …

Οπότε τελικά θάλασσα ή βουνό;

Θάλασσα και πάλι. Θάλασσα και πάλι, όχι βουνό. Θάλασσα και πάλι. Μ’ αρέσει πιο πολύ από το βουνό η θάλασσα εμένα. Αλλά το βουνό μου δίνει τη δυνατότητα να βλέπω και τη θάλασσα. Μπορεί να μην μπορώ να την αγγίξω, γιατί είμαι άνθρωπος που μ’ αρέσει η επαφή με τον συνάνθρωπό μου, γενικά με όλα, ό,τι αγαπάω, θέλω και να τ’ αγγίζω. Και τη θάλασσα θέλω να την αγγίζω. Είμαι πολύ δεμένη με τη θάλασσα. Νιώθω την ανάγκη δηλαδή, να την αγγίξω, να την… να πιάσω τη θάλασσα. Όχι το νερό, τη θάλασσα. Να τη δω έχω ανάγκη. Και αυτό μου βγήκε πιο πολύ όταν, επειδή ο άντρας μου είναι από ένα μέρος της Ελλάδος που δεν έχει θάλασσα και δεν άντεχα. Δεν άντεχα, μετά τις 15 μέρες είχα την ανάγκη να δω θάλασσα και έπαιρνα το αυτοκίνητο και πήγαινα σε παραθαλάσσιες περιοχές, να τη δω και να την αγγίξω. Για εμένα η θάλασσα είναι διέξοδος, με κάνει και νιώθω ελεύθερη. Όχι το βουνό, η θάλασσα. Οι δρόμοι μπορεί να ανοίγονται μίλια –«μίλια» βλέπεις; Χρησιμοποίησα το «μίλια» που έχει να κάνει με τη θάλασσα. Μπορεί να ανοίγονται χιλιόμετρα μπροστά μου και να ξέρω ότι μπορώ να πάρω τ’ αμάξι και να φτάσω στην άλλη άκρη αλλά θεωρώ ότι είμαι εγκλωβισμένη. Όταν έχω γύρω-γύρω βουνά θεωρώ ότι είναι εγκλωβισμένη. Όταν έχω όμως θάλασσα, νιώθω ελεύθερη. Γι’ αυτό και στη Σύρο δεν ένιωσα ποτέ περιορισμένη. Και καμιά φορά μου λένε: «Καλά, μα μια σταλιά νησάκι, δεν νιώθεις εγκλωβισμένη; Δεν μπορείς να φύγεις». Όχι, είμαι ελεύθερη εδώ. Θεωρώ τον εαυτό μου ελεύθερο. Στο χωριό, στη Λαμία, θεωρώ τον εαυτό μου εγκλωβισμένο, που ανά πάσα ώρα και στιγμή μπορείς να πας όπου θες.

Έχει πολύ ενδιαφέρον αυτό που λέτε, ιδίως άμα σκεφτείτε ότι ζείτε ουσιαστικά πάνω στο βουνό με τη δουλειά σας. 

Ναι, βλέπω όμως τη θάλασσα.

Είναι έτσι μια συνύπαρξη, έτσι, ενδιαφέρουσα. 

Είναι.

Οπότε πώς καταλήξαμε στο να βρισκόμαστε τώρα σε ένα εκτροφείο;

Εδώ, στο εκτροφείο. Μετά τον πρώτο χρόνο στη δουλειά, μου έγινε μία πρόταση από τον Κυνηγετικό Σύλλογο να βοηθήσω στο φιλοθηραματικό έργο. Ούτως ή άλλως η σύμβαση την οποία έχουμε υπογράψει, είμαστε υποχρεωμένοι να συμβάλλουμε στο φιλοθηραματικό έργο. Όχι να αναλάβουμε εξ’ ολοκλήρου την εκτροφή. Παρόλα αυτά, εμένα όλο αυτό μου άρεσε, ήταν κάτι καινούργιο και πάνω απ’ όλα ήταν ζωή. Οπότε όταν έγινε η πρόταση και μου είπαν ότι θα με βοηθήσουν και θα με στηρίξουν και με έφεραν εδώ στον χώρο, λίγο ο χώρος με απογοήτευσε, με την έννοια ότι δεν ήταν σε πολύ καλή κατάσταση, διότι οι άνθρωποι δεν είχαν τον χρόνο τους. Είχανε υπάλληλο κάτι λίγες ώρες την ημέρα, δεν ήταν οργανωμένο, γιατί ήταν ο Σύλλογος ο οποίος το συντηρούσε. Εκεί πιστεύω ότι είναι η βασική διαφορά. Ενώ τώρα, συντηρεί η Κυνηγετική Ομοσπονδία Στερεάς Ελλάδος και Νήσων, εκείνη αναλαμβάνει την κάλυψη την οικονομική στις ανάγκες που έχει για να φιλοξενεί και να γίνεται η αναπαραγωγή της νησιώτικης πέρδικας, του αριθμού αυτού που βγάζουμε. Οπότε έγινε η πρόταση-

Οπότε όταν έγινε η πρόταση, να πούμε ότι εδώ είναι ο Μέγας Γιαλός, είναι το νότιο μέρος του νησιού. Όταν έγινε πρόταση, εδώ βρήκατε-

Εδώ ήτανε. 

Ερείπια, ας πούμε;

Οι εγκαταστάσεις -όχι- ήταν εδώ. Υπήρχε παντού τσαΐλι, υπήρχαν ελάχιστα πουλιά, πέρδικα, ορτύκι και φασιανοί. Αυτά τα λίγα μπορούσαν οι άνθρωποι να συντηρήσουν. Μία κλωσσομηχανή, η οποία μέχρι και σήμερα υπάρχει και λειτουργεί πολύ καλά και ανήκει στον Σύλλογο και τίποτε άλλο. Οι χώροι υπήρχαν, έτσι; Οι χώροι υπήρχαν. Όταν λοιπόν, μ’ έφεραν εμένα εδώ χωρίς να έχω γνώσεις, είπα: «Εντάξει, να βοηθήσω. Τι μπορώ να κάνω;» Στην αρχή ήταν όλα, ξέρεις… «Ναι, μπορείς, θα το συζητήσουμε, εφόσον το αποδέχεσαι». Μίλησα πάνω με τον προϊστάμενο και την υπηρεσία, μου είπαν ότι θα μου μάθουν κάποια πράγματα, για να μπορώ και εγώ δειλά-δειλά να ξεκινήσω. Με έστειλαν δύο μέρες για εκπαίδευση στο κεντρικό της ομοσπονδίας, το οποίο είναι και το πιο σύγχρονο. Βρίσκεται στην Εύβοια. Με έστειλαν εκεί, παρέμεινα δύο μέρες. Ξέρεις, ήτανε πάρα πολλές γνώσεις που έλεγα: «Δεν θα μπορέσω να ανταπεξέλθω» σε δύο μέρες έπρεπε όλα να μπουν μέσα στο κεφαλάκι μου! Δεν είχα, δεν ήξερα τίποτα. Ήμουνα, δηλαδή, πιο κάτω και απ’ το μηδέν σε γνώσεις.  Οπότε όταν έφυγα από εκεί, είπα: «Δεν θα τα καταφέρω». Έφυγα και έλεγα μέσα μου «Ρένα, δεν θα τα καταφέρεις. Δεν μπορείς να τα καταφέρεις, είναι πάρα πολύ δύσκολο». Παρόλα αυτά, δεν είπα «όχι». Κατέβηκα εδώ, έκανα μία λίστα με όσα ήθελα και πίστευα ότι μπορούν να γίνουν σύμφωνα με αυτά που μου έμαθε πάνω ο συνάδελφος, που μου μεταλαμπάδευσε ο συνάδελφος. Και ζήτησα ακρόαση. Πήγα πάνω. Δεκαπέντε είχα, δεκαπέντε πέρασα. Με ρώτησαν αν πιστεύω ότι μπορώ να τα καταφέρω και είπα ότι θα το προσπαθήσω. Οκ. Και ξεκίνησε η όλη διαδικασία αυτή, είχα πάντα τους επιστήμονες της ομοσπονδίας για κάθε μου κίνηση, δεν έκανα τίποτα τυχαία, δεν έκανα τίποτα χωρίς να ρωτήσω. Έδωσαν ένα ποσό στον Σύλλογο και ξεκίνησαν οι εργασίες. Και φτάσαμε στο αποτέλεσμα που έχουμε τα τελευταία -είμαι στο Σώμα δεκατρία χρόνια, είμαι στο εκτροφείο δώδεκα. Είναι η χαρά της ζωής εδώ. Όταν τα πουλιά βγαίνουν, είναι μία αλυσίδα πραγμάτων. Καταρχήν για να λειτουργήσει ένα εκτροφείο θέλει προγραμματισμό … οργάνωση, προγραμματισμό και μία σειρά. Ο προγραμματισμός, όχι το «προγραμματίζω, αλλά δεν το κάνω» και έχω μία σειρά. Από τη στιγμή που οι γονείς, αρσενικά με θηλυκά πουλιά φιλοξενούνται εδώ και όλα τα πάντα τα οποία γίνονται στηρίζονται στην υγιεινή, εντάξει; Το διαπίστωσες και εσύ, εδώ υπάρχει μεγάλη κατανάλωση Dettol. To αντιβακτηριακό το οποίο χρησιμοποιούμε λόγω κορωνοϊού, εδώ υπήρχε και τα δώδεκα χρόνια. Τα πάντα, τα πάντα όλα, μέχρι χαλί στην είσοδο. Λοιπόν, να τα πάρουμε με τη σειρά.  Πώς λειτουργούμε; Υπάρχουν οι γεννήτορες, οι γονείς, που λέω εγώ, γιατί αυτά τα άτομα … άτομα, πουλιά, δεν είναι πουλιά για μένα, είναι άνθρωποι. Και έχουν απ’ την πλευρά μου, τους δύο εθελοντές που υπάρχουν μέσα στο εκτροφείο και έναν υπάλληλο κάθε χρόνο για τέσσερις μήνες, που προσλαμβάνει η ομοσπονδία. Θέλω να τα βλέπουμε ανθρώπους. Έχουν λοιπόν, την ανάλογη συμπεριφορά από εμάς σε ό,τι αφορά το φαγητό τους, την καθαριότητά τους πάνω απ’ όλα και το νερό τους. Ακόμη και το νερό που πίνουν, δηλαδή, στον χώρο τον οποίο φιλοξενείται, καθημερινά απολυμαίνεται με Dettol. Έτσι λοιπόν, οι γονείς αυτή την περίοδο, κάνουν αυγουλάκια. Τα αυγουλάκια μπαίνουν στις κλωσσομηχανές. Όταν πρωτοήρθα εδώ, σας είπα, ότι είχε μία. Αυτή τη στιγμή έχουμε πέντε και περιμένουμε άλλη μία εκκολαπτική μες στη βδομάδα που θα γίνουν, δηλαδή, έξι.  Έχουμε χώρους, που τα πουλιά μόλις βγούνε, φιλοξενούνται με την ανάλογη θερμοκρασία. Υπάρχει εξαερισμός στον χώρο, υπάρχει air condition και αφυγραντήρας, για να έχουν μία σταθερή θερμοκρασία και μία σταθερή υγρασία. Αυτά τα οποία πρέπει να έχουμε, έτσι «σε αριθμούς»-σε εισαγωγικά-και από ‘κει και πέρα, σκάνε τα αυγουλάκια, βγαίνουν τα πουλάκια, ακολουθούν μία σειρά από αγωγές, φιλοξενούνται στο πρώτο στάδιο. Στη συνέχεια, θα μπούνε στους εξωτερικούς χώρους φιλοξενίας με τις λάμπες τους, τη θερμοκρασία τους, την καθημερινή τους κ[00:50:00]αθαριότητα, τον πολύ ασβέστη και την ανάλογη, όχι μόνο αγωγή στο νερό τους ή στο φαγητό τους, αλλά και στον τρόπο που θα γίνει η απολύμανση για να φιλοξενηθεί η μία παρτίδα, η μία ομάδα πουλιών, φεύγοντας για να μπει η επόμενη, υπάρχει μία σειρά πραγμάτων που πρέπει να γίνει. Και από τις κλούβες στα διχτυοστάσια, που είναι χώροι με χώμα κάτω με πιο πολύ … μεγαλύτεροι χώροι, για να μπορούν να πετάξουν και να φτάσουν στο στάδιο της απελευθέρωσης σε κλωβούς προσαρμογής και πάλι πάνω στο βουνό. Οι απελευθερώσεις γίνονται σε περίοδο που είναι κλειστό το κυνήγι εννοείται, έτσι; Γιατί ο σκοπός και ο στόχος, η ύπαρξη των εκτροφείων, ο πραγματικός και ο αρχικός των συλλόγων και της ομοσπονδίας είναι φιλοθηραματικό. Είναι ο εμπλουτισμός των βιοτόπων. Είναι ενδημικό το θήραμα το συγκεκριμένο. Και όλη αυτή η διαδικασία ξεκίνησε πριν δωδεκα χρόνια με μένα, προϋπήρχε, αλλά με μικρό αριθμό πουλιών αναπαραγωγής. Είπαμε, δεν είχαν χρόνο, δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα. Για να λειτουργήσει αυτό χρειάζονται 35.000 με κάποιες φορές ξεπερνάμε και τις 35.000. Είναι η τροφή τους, ανά ηλικία, είναι η αγωγή τους, είναι οι χώροι που φιλοξενούνται, η θερμοκρασία, λέγοντάς το και οι μηχανές που λειτουργούν, άρα έχουμε μεγάλη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας εδώ, μεγάλη κατανάλωση νερού, γιατί τα πάντα πλένονται και απολυμαίνονται. Οπότε καταλαβαίνετε ότι φτάνουμε ένα ποσό, έτσι, πολύ σημαντικό.

Από την ώρα που είναι αυγουλάκι η νησιώτικη πέρδικα, που είπαμε και πριν, μόνο νησιώτικη πέρδικα έχει το εκτροφείο.

Ναι, ναι, ναι, δεν έχουμε πια. Όταν πρωτομπήκα είχε λίγα ορτύκια, λίγους φασιανούς. Επειδή όμως ο χώρος είναι μικρός και νομίμως, γιατί διότι λειτουργεί με νόμιμη άδεια το εκτροφείο εδώ, έτσι; Ακόμη και ο χώρος που φιλοξενούνται οι ακαθαρσίες των πουλιών, είναι με άδεια και κάθε χρόνο ανανεώνεται. Και ανά πάσα ώρα και στιγμή όποιος και να ‘ρθει εδώ, υπάρχει και τεχνικός ασφαλείας. Γιατί και εγώ ως υπάλληλος της ομοσπονδίας, αλλά και ο υπάλληλος που έρχεται εδώ για τέσσερις μήνες, αλλά και οι δύο εθελοντές, που καλή τη θέληση έρχονται εδώ και να ξέρεις ότι δεν είναι κυνηγοί … οι εθελοντές οι οποίοι έχουμε εδώ. Πρέπει να τηρούν κάποια μέτρα προστασίας, μάσκες όταν ξύνουν και σκουπίζουν τις κλούβες, καπελάκια για προστασία εδώ στο κεφάλι μας, γάντια. 

Οπότε, η νησιώτικη πέρδικα που αλλιώς λέγεται και;

Τσούκαρ.

Και τσούκαρ. Από τη στιγμή που είναι αυγουλάκι, σε όλα αυτά τα στάδια που μου περιγράψετε, πόσο καιρό μένει σε κάθε στάδιο;

Για επώαση, καταρχήν τα αυγά για να μπούνε στις μηχανές, θα απολυμανθούν. Έτσι; Λοιπόν, θα μπουν είκοσι μία μέρες στην επωαστική μηχανή, αυτό σημαίνει ότι γυρίζουνε, έτσι; Είναι σαν την κοιλιά. Πρέπει να βρέχονται, πρέπει να έχει υγρό μέσα, σαν τα μωράκια. Στη συνέχεια θα μπούνε τέσσερις μέρες στην εκκόλαψη, άρα είναι είκοσι πέντε μέρες. Είκοσι πέντε μέρες έχουμε τα καινούργια πουλάκια. Γύρω στις δώδεκα μέρες θα μείνουνε στον χώρο τον πρώτο, φιλοξενίας, στις κλωβοστοιχίες και από εκεί θα βγούνε στις κλούβες, θα σαραντίσουνε, θα αλλάξουνε τροφή σιγά-σιγά σταδιακά, όλα αυτά γίνονται σταδιακά, στη συνέχεια στο δίχτυ. Τα πουλιά αυτά μπορούν να απελευθερωθούνε μετά απ’ τις εξήντα πρώτες μέρες. Κάνουν φτερό, πετάνε κανονικά αλλά επειδή έχουν να αντιμετωπίσουν πάρα πολλούς εχθρούς, όπως όλα τα είδη, τον αετό, τους αρουραίους, τις γάτες, τα κρατάμε να μεγαλώσουνε για περισσότερη προστασία. Και το ίδιο κάνουν και οι συνάδελφοι στα υπόλοιπα νησιά που θα πάνε τα πουλιά και στα υπόλοιπα μέρη που ευδοκιμεί το συγκεκριμένο θήραμα. Δεν θα στείλουμε το συγκεκριμένο θήραμα σε μία περιοχή που δεν ευδοκιμεί, δεν υπάρχει λόγος. Φιλοξενούνται για αρκετό χρονικό διάστημα και τρεις και τεσσάρων μηνών μέχρι να ολοκληρωθεί το φτέρωμά τους και να μπορούν να απελευθερωθούν.

Οπότε από τη κλούβα στο δίχτυ, στο δίχτυ πόσο καιρό μένουν;

Στο δίχτυ, ανάλογα. Ανάλογα. Αν είναι να φύγουνε για φιλοξενία σε άλλον τόπο, τότε θα φύγουνε νωρίς, πενήντα-εξήντα ημερών. Και θα φιλοξενηθούν το υπόλοιπο χρονικό διάστημα εκεί. Διαφορετικά, αυτά που κρατάμε εμείς, για να απελευθερώσουμε σε κλειστή κυνηγετική περίοδο, παραμένουν εδώ, ο αριθμός ο συγκεκριμένος. 

Πάντως, προμηθεύετε σχεδόν όλη την Ελλάδα, έτσι;

Προμηθεύουμε ως εκεί που ευδοκιμεί και επίσης, στα όρια της ομοσπονδίας μας. Είναι «Στερεάς Ελλάδας και Νήσων». Θα πάρουν πρώτα τα νησιά μας, εδώ οι Κυκλάδες μας, όσοι σύλλογοι αιτηθούν και στη συνέχεια απλωνόμαστε, θα πάρουνε και οι υπόλοιποι. Απ’ τη στιγμή που η ομοσπονδία στηρίζει το εκτροφείο, η συμφωνία που έχει κάνει είναι σε ποσοστό 70-30. Οπότε το 70% το παίρνει η ομοσπονδία, όχι δικό της, το μοιράζει και το 30% μένει στη Σύρο.

Αυτή τη στιγμή, πόσες βρίσκονται εδώ;

Δυόμιση χιλιάδες.

Και σήμερα γεννήθηκε κανένα;

Όχι. Αύριο Τρίτη θα κατεβούνε τα αυγουλάκια για εκκόλαψη και θα μπούνε καινούργια αυγουλάκια για επώαση. Οπότε αυτά που θα γεννηθούν, θα γεννηθούν το Σάββατο.

Έχει γεννηθεί ποτέ κανένα στο χέρι σας;

Όχι. Όχι στο χέρι μου, όχι δεν έχει γεννηθεί. Απλά είμαι η πρώτη που βλέπουνε, η πρώτη που έχουνε επαφή, γιατί με τα χέρια μου τα πιάνω τα πουλάκια, για να τα μεταφέρω. Δεν τα πάω βέβαια πέντε-πέντε, υπάρχει χώρος που φιλοξενούνται, μαζεύω έναν αριθμό και πάνε σε κλωβοστοιχίες. Ναι. Είμαι η μαμά! Η μαμά πολλών, πολλών περδικών. Είναι πολύ χαριτωμένα, όταν γεννηθούν και όταν μπουν στην κλωβοστοιχία, τις τρεις πρώτες μέρες είναι και πολύ κοινωνικά. Με την έννοια ότι αν βάλεις το χέρι σου μέσα, έρχονται όλα πάνω στο χέρι σου, τσιμπάνε όπως θέλοντας προφανώς να αναγνωρίσουν; Να δουν τι είναι αυτό; Όπως τα μωρά που προσπαθούνε με το στόμα ό,τι πιάσουν, στο στόμα να το βάλουνε, για να το αναγνωρίσουν; Πάντως είναι πολύ χαριτωμένα, πάρα πολύ χαριτωμένα. Είναι σαν μικρά τρουφάκια. Είναι πολύ χαριτωμένα.

Και μετά απομακρύνονται; Μετά από μέρες;

Ναι, ναι, ναι, μετά τη … μέχρι και την τρίτη μέρα, μετά από εκεί και πέρα, έχουνε, αναπτύσσεται –φαίνεται- το αίσθημα της προστασίας, πρέπει να προστατευτούν. Βεβαίως, θα πω και σε αυτό το σημείο κάτι, ότι ας μην ξεχνάμε ότι αυτές οι πέρδικες είναι πέρδικες εκτροφείου. Αυτό σημαίνει ότι έχουν επαφή με ανθρώπους. Και βεβαίως, για να γίνει στη συνέχεια απελευθέρωσή τους και εκεί υπάρχει μία σειρά και μία οργάνωση, που πρέπει να ακολουθηθεί, όσο το δυνατόν γίνεται. Αυτή λοιπόν, η σειρά λέει ότι πριν απελευθερώσω πουλιά στο βουνό, καταρχήν τα φιλοξενώ σε κλωβούς προσαρμογής. Εντάξει. Βάζω μέσα δέκα θηλυκά, δέκα αρσενικά. Πριν τα απελευθερώσω, έχω φροντίσει να είναι σε σημείο που θα έχει νερό και θα έχει τροφή. Είτε έχω κάνει σπορά, είτε έχω ανοίξει πηγή, έχω κάνει διάνοιξη πηγής, είτε εγώ έχω φροντίσει σαν φορέας, όποιος είναι αυτός που την κάνει την απελευθέρωση, να έχει νεράκι.  Οπότε βγαίνοντας τα πουλιά, πρώτα τα αρσενικά, μένουν τα θηλυκά μέσα για να τα καλούν να ‘ναι κοντά, προσαρμόζονται τα αρσενικά, αφήνουμε και τα θηλυκά και μπορούν και να ζευγαρώσουν και να είναι όλα μαζί. Βεβαίως, τονίζω και πάλι ότι οι απελευθερώσεις γίνονται σε περίοδο που είναι κλειστό το κυνήγι. Και επίσης, σε χώρους που να μπορούν να είναι … οι βιότοποι να είναι κατάλληλοι για το συγκεκριμένο, για το κάθε θήραμα. Τώρα μιλάμε για τη νησιώτικη πέρδικα. Πρέπει να έχει γίνει μελέτη, που να είναι σε κατάλληλους βιότοπους. Και όλα τα υπόλοιπα τα οποία … γιατί βγαίνοντας έξω, το πιο εύκολο είναι το γεράκι να το αρπάξει, το πετροκούναβο να το σκοτώσει, ο αρουραίος το ίδιο, το γατί το ίδιο. Το «γατί» το ‘πα και συριανά. Λοιπόν, και αυτή είναι η φυσιολογική ροή των πραγμάτων στη φύση όσο και αν μας ακούγεται άσχημο. Εγώ αυτά δεν θέλω να τα σκέφτομαι και δεν θέλω και να το … Σταματάω στην ανατροφή της πέρδικας. Αναπαραγωγή, ανατροφή μέχρι κάποια ηλικία. Από εκεί και πέρα δεν θέλω να το σκέφτομαι.

Εγώ, εδώ θα ήθελα να σταθούμε λίγο, γιατί επειδή και απ’ την προηγούμενη φορά που μιλήσαμε και από κάτι κάδρα που είδα εδώ πέρα στον τοίχο, που σας έχουνε κάνει δώρο οι κυνηγοί και λέει: «Προς τη μάνα» επειδή υπάρχει αυτό το συναίσθημα που έχει αναπτυχθεί ανάμεσα σε εσάς και σε αυτό το ζώο, είναι κάτι που δύσκολα κάποιος μπορεί να το αισθανθεί αν δεν το έχει βιώσει.

Σίγουρα. Γι’ αυτό και πολλοί άνθρωποι όταν φτάσουν εδώ στο εκτροφείο, από τους κυνηγούς εννοώ, και καμιά φορά ο υπάλληλος που προσλαμβάνουμε, μπορεί να είναι κυνηγός … και δεν γνωρίζει. Όπως περάσανε, πέρυσι ο υπάλληλος ο οποίος είχε έρθει, λέει: «Δεν ήξερα ότι υπάρχει όλη αυτή η διαδικασία». Και τα τρία άλλα άτομα, εκ των οποίων τα δύο είναι κυνηγοί, δεν σκοτώνουν. Δεν κυνηγάνε πια πέρδικα. Αυτό νομίζω ότι λέει πάρα πολλά. Γιατί ρωτώντας εμένα, εγώ δεν είμαι κυνηγός και την άδεια που βγάζω, σου εξήγησα τον λόγο που τη βγάζω και ούτε θα ήθελα ποτέ να πιάσω όπλο. Όχι ότι το κρίνω, κρίνοντάς το αρνητικά, απλά δεν θα ήθελα. Δεν είναι κάτι το οποίο με γεμίζει, μου αρέσει. Όμως αυτοί οι άνθρωποι δεν κυνηγάνε πλέον πέρδικα.

Ε[01:00:00]σείς, πώς αισθάνεστε για αυτό το ζώο; Δηλαδή, αυτή τη στιγμή πώς θα μπορούσατε να το περιγράψετε;

Δεν θα μπορούσα να φανταστώ τη ζωή μου χωρίς αυτό! Όχι τη ζωή μου, ψέματα. Κάτσε να το πούμε σωστά. Δεν θα μπορούσα να φανταστώ στη δουλειά αυτή, τη συγκεκριμένη, ότι θα μπορούσα να κάνω κάτι άλλο, πιο σπουδαίο. Θεωρώ ότι αυτό είναι ό,τι σπουδαιότερο έχω κάνει μέσα από τη δουλειά μου. Το φιλοθηραματικό, δηλαδή, η αναπαραγωγή. Είναι λίγο περίεργα τα … Σηκώνομαι το πρωί να έρθω εδώ και το θέλω, αγωνιώ. Ζούνε; Είναι καλά; Δηλαδή, δεν θα μπω εδώ μέσα και θα κάτσω να πιώ τον καφέ μου. Θα ανοίξω πρώτα τις κλούβες, να δω τα παιδιά … τα παιδιά. Να, βλέπεις; Είναι καλά τα πουλιά; Είναι καλά τα μωρά που βγήκανε χτες; Δεν σου κρύβω ότι υπάρχουν πάρα πολλές νύχτες που είμαι εδώ. Όταν πέσει η θερμοκρασία, όταν ψιλοβρέξει, όταν έχει πάρα πολύ δυνατό αέρα, που ξέρω ότι μπορεί να κλείσει κανένα πορτάκι, να τα ζορίσει, να τα … ενώ μπορεί να τα έχω κάνει όλα αυτά απ’ το απόγευμα, είμαι εδώ. Είμαι εδώ. Αν βρέξει και ξέρω ότι μία κλούβα θα βάλει νερό, είμαι εδώ να τη βγάλω. Δεν θέλω να είναι μες στις λάσπες, δεν θέλω να πεθάνουν από κάποιον τέτοιον λόγο που θα ευθύνομαι εγώ. Ίσως θέλω να είμαι εδώ, για να ξέρουν ότι είμαι εδώ. Δηλαδή, θα μπω και θα πω, -δεν έχει κανέναν μέσα- «Καλημέρα». Τώρα θα φύγω και θα πω: «Καληνύχτα σας, θα τα πούμε αύριο». Είναι κομμάτι από … κομμάτι μου, είναι παιδιά μου, είναι κάτι που ‘χει βγει από μένα. Και με πονά όταν βγαίνουνε και λέω: «Πόσο θα ‘θελαν και αυτά να έχουν μια μαμά» και πολλές φορές σκύβω και τα φιλάω. Μπορεί να κρατάω πέντε στο χέρι μου και να τα φιλάω, ας πούμε. Και τις μεγάλες και τους, δηλαδή, μπορεί να … επειδή είναι σε περίοδο αναπαραγωγής, κάποια στιγμή μπορεί κάποιο θηλυκό ή κάποιο αρσενικό να μην αντέξει, γιατί έχουν ένα σκοπό αυτά τώρα, έχουνε… Το μυαλό τους είναι πώς θα ζευγαρώσουν. Οπότε κάποιες φορές μπορεί να μην αντέξουν. Πριν αυτό το πουλί, όταν το πιάσω στα χέρια μου και είναι νεκρό, έτσι; Αυτό το πουλί δεν θα πέσει στη σακούλα με τα σκουπίδια. Θα μπει σε σακούλα, θα του πω και όταν είναι θηλυκό λέω: «Σε ευχαριστώ πάρα πολύ για τα αυγουλάκια που μου έκανες». Και μετά θα το βάλω. Και εντάξει, είναι μία σχέση λίγο περίεργη. Είναι … έχει και πόνο, έχει και κλάμα, έχω κλάψει πάρα πολύ, πάρα πολύ εδώ μέσα. Δηλαδή, όταν έχω απώλειες και δεν μπορώ να τα βοηθήσω, έχω φτάσει σε σημείο και έχω πει ότι είναι άνιση η μάχη. Δηλαδή, παίρνω τον επιστήμονα πάνω της ομοσπονδίας και του λέω: «Είναι άνιση η μάχη, θέλω να βοηθήσω και δεν μπορώ» δεν μπορούν να μου μιλήσουν να μου πούνε τι έχουν, προσπαθώ να καταλάβω τι έχουν να τα βοηθήσω. Όταν σε μία κλούβα παρουσιαστεί κάποιο-ας πούμε- πρόβλημα, μπαίνω με την καρέκλα μέσα! Κάθομαι κι εγώ και κάθομαι και τα κοιτάζω και λέω: «Δώστε μου έναν τρόπο να καταλάβω πώς μπορώ να σας βοηθήσω, δείξτε μου κάτι». Και βέβαια, μου δείχνουν, έτσι; Από την κουτσουλιά. Καταλαβαίνεις. Σίγουρα είναι κάτι φυσιολογικό, εγώ εκείνη τη στιγμή το βλέπω, λέω: «Εντάξει, έχουμε αυτό το χρώμα, κάνουμε αυτό» ξέρουμε ότι … αυτό μου το δείχνεις, καταλαβαίνω. Απ’ τη συμπεριφορά σου καταλαβαίνω τι μπορεί να έχεις. 

Έχετε όμως αναπτύξει-

Αν κουτσαίνεις, αν… Ναι.-

Έναν τρόπο επικοινωνίας μέσω της παρατήρησης.

Ναι, απλά δεν τον θέλω πάρα πολύ, πρόσεξέ με, επειδή δένομαι πάρα πολύ εύκολα και είμαι λίγο παραπάνω συναισθηματική και με τους ανθρώπους, γι’ αυτό δεν θέλω και ζώα. Δηλαδή, σπίτι μου δεν έχω ζώα και δεν θα ήθελα, γιατί είμαι πάρα πολύ ευαίσθητη. Και δεν έχω και χρόνο να ασχοληθώ με άλλα ζώα. Ασχολούμαι με τούτα εδώ.

Υπήρχε ένα πουλί, το οποίο βγήκε υβρίδιο, άρχισε και γινόταν λευκό. Γεννήθηκε φυσιολογικά, αλλά γινόταν λευκό. Αυτό λοιπόν, το έβγαλα «Ρένο» και δέθηκα μαζί του. Δεν ήταν ένα πουλί το οποίο θα του ‘λεγα: «Έλα εδώ» και θα ερχότανε. Ήταν όμως ένα πουλί, που ήταν διαφορετικό από τα άλλα, ήξερα ότι αν τ’ αφήσω στη φύση, σίγουρα θα σκοτωθεί την ίδια μέρα, γιατί θα το φάει κάποιο γεράκι. Εντάξει, αυτό το ήξερα. Οπότε έπρεπε να μείνει εδώ. Αυτό λοιπόν, που έπρεπε να μείνει εδώ το πουλάκι, κάποια στιγμή, μπήκε μέσα στο δίχτυ που το είχα, δεν το είχα απροστάτευτο, στο διχτυοστάσειο όπως μπαίνουν όλα τα πουλιά. Μπήκε λοιπόν, το πετροκούναβο; Γατάκι; Και του όρμηξε, το δάγκασε και το βρήκα εγώ την άλλη μέρα. Ήμουνα δεν ξέρω πόσο καιρό άρρωστη, χώρια τα κλάματα. Αυτό το πουλί έχει έναν τάφο λοιπόν. Το έθαψα κανονικά. Κανονικά, δηλαδή, με τον πόνο του χάνω έναν δικό μου άνθρωπο. Και δεν ξανά… ούτε προσπάθησα και μπήκα στη διαδικασία να δεθώ με κανένα πουλάκι, με κανένα, τίποτα. Τίποτα. Τα αγαπάω όλα το ίδιο, απλά δεν θέλω να δεθώ με κανένα. Και όλοι μου λένε: «Θα μπορούσες να έχεις …» Δεν υπάρχει λόγος, δεν υπάρχει λόγος.

Αισθάνεστε, δηλαδή, ότι μπορείτε να το ελέγξετε το δέσιμο ότι «ώπα, εδώ παραπάει» και κάπως να συγκρατήσετε τον εαυτό σας;

Μέχρι εκεί. Μέχρι εκεί μπορώ να το ελέγξω. Ότι θα κλάψω, έστω και ένα να φύγει, θα τρέξει το δάκρυ απ’ τα μάτια μου.

Πάντως ο τάφος του Ρένου είδα, είναι καθαρός.

Πάντα είναι καθαρός. Πάντα είναι καθαρός. Γιατί … έπρεπε να ‘ναι λευκός σαν κι εκείνονε. Ναι. Εντάξει, είναι η δουλειά μου. Δεν κατάφερα ποτέ να το δω έτσι. Όλοι μου λένε ότι «Πρέπει να το δεις έτσι. Είναι η δουλειά σου». Αυτό. Τα πρώτα χρόνια ήταν πάρα πολύ δύσκολο για μένα. Πάρα πολύ δύσκολο. Έφτασα μέχρι την πόρτα του ψυχολόγου. Δεν μπορούσα να το διαχειριστώ, δεν μπορούσα να το διαχειριστώ. Μετά όμως, σιγά-σιγά, με το πέρασμα των χρόνων, σταματάω σ’ αυτή τη διαδικασία της αναπαραγωγής. Θεωρώ ότι είναι πάρα πολύ σημαντικό αυτό που γίνεται, πάρα πολύ σημαντικό για τον εμπλουτισμό των βιοτόπων. Θεωρώ ότι μπορούμε να κάνουμε πάρα πολλά πράγματα για τα πουλιά, τα οποία απελευθερώνουμε.

Φτάνει να υπάρχει θέληση και αγάπη. Και για να υπάρχει αγάπη, πρέπει να γνωρίσεις αυτό και να το αγαπήσεις. Αυτός ο οποίος δεν το γνωρίζει, δεν το αγαπά, οπότε του συμπεριφέρεται ανάλογα. Και είναι … για μία σχέση που ο ένας είναι ο κυνηγός και ο άλλος είναι το θήραμα. Και όμως αυτό ισχύει σε όλες τις σχέσεις και τις ανθρώπινες και ανάμεσα στον άνθρωπο και σ’ ένα ζώο το οποιοδήποτε ζώο είναι αυτό. Αν δεν το γνωρίσεις, δεν μπορείς να το αγαπήσεις, οτιδήποτε είναι αυτό. Γι’ αυτό και εγώ δεν αγαπούσα το βουνό. Γι’ αυτό και εγώ δεν αγαπούσα τη συγκεκριμένη δουλειά, αφού δεν τη γνώριζα. Και μπορεί να έχουν περάσει δεκατρία χρόνια, αλλά ακόμη έχω όνειρα, έχω … δηλαδή, θέλω να γίνουν πράγματα. Πάντα με σκοπό τη βελτίωση. Όχι μόνο για το φιλοθηραματικό, γενικότερα, τη βελτίωση. Και πιστεύω ότι μπορούμε να βελτιωθούμε ακόμη. Και μπορεί το λάθος να γίνει σωστό. Και για να γίνει το λάθος, σωστό, πρέπει να ξεκινήσει από πολύ μικρή ηλικία σε αυτό που λέγεται «κυνήγι». Θυμάμαι κάποιες … στα πρώτα χρόνια, έχουν γίνει διάφορες δράσεις, μία δράση που πήρα άδεια και έκανα ήταν έγραψα ένα παραμύθι για την πέρδικα, από την στιγμή που ξεκινάει η αναπαραγωγική περίοδο -αυτό το ‘χα ξεχάσει-και κάλεσα όλα τα νηπιαγωγεία της Σύρου εδώ και ήρθαν και ανταποκρίθηκαν. Έφταναν εδώ με το teamwork, με το πουλμανάκι το μικρό και υπήρχε εδώ ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα. Δίπλα που είναι η αίθουσα αναπαραγωγής, υπήρχε προβολή slides. Και υπήρχαν καθίσματα, έφταναν εδώ τα παιδιά με τους γονείς τους και το πρωινό τους. Όχι σε αναπαραγωγική περίοδο -δεν ξέρω αν το είπα πριν- τέλος πάντων, δεν ήταν αναπαραγωγή περίοδο, γιατί απαγορεύονται επισκέψεις σ’ αυτήν την περίοδο. Εσύ είσαι εκλεκτή, γι’ αυτό κλειστήκαμε κιόλας, για να μην έχουμε επαφή. Λοιπόν, έφταναν εδώ τα παιδιά και ακολουθούσαν τη διαδικασία. Σκούπιζαν τα ποδαράκια τους στο χαλί, απολυμαίναν τα χεράκια τους, δεν πλησίαζαν τις κλούβες, μπαίνανε κατευθείαν μέσα στην αίθουσα και ήτανε η Ρένα, η οποία τους μιλούσε για το κυνήγι αρχικά, γιατί έπρεπε … πρέπει σ’ αυτή την ηλικία, να πάρουν όλα τα θετικά και έτσι να μεγαλώσουν. Και ξέρω ότι ήταν και παιδιά από κυνηγετικές οικογένειες, που ήρθαν εδώ και το μυαλό τους -γιατί ο μπαμπάς τους το ‘χε περάσει έτσι- η πέρδικα είναι μόνο θήραμα. Έφυγαν από εδώ με τελείως διαφορετική ιδέα. Όπως και μαμάδες, που οι σύζυγοί τους τούς είχαν περάσει αυτό το μήνυμα. Μπαίνανε μέσα, βλέπανε τα slides, βλέπαν το πουλί. Είχα τραβήξει φωτογραφίες πώς είναι η πέρδικα, τον χρωματισμό της, πώς κυνηγάει κάποιος, πώς πρέπει να είναι νόμιμος, γιατί ο ρόλος ο δικός μου είναι αυτός, μιλούσα για τη θηροφυλακή, σαν πολύ απλά στα παιδάκια, έτσι; Με πολλή κίνηση, για να μπορώ να τραβώ την προσοχή τους, γιατί ήταν νηπιάκια.  Στη συνέχεια, βγαίναμε έξω και κάναμε έναν -αναλόγως πόσα παιδιά ήτανε- είχα γράψει τραγουδάκια σε CD, που είχαν τραγουδάκια δυο-τρία για την πέρδικα. «Πέρδικα μικρή, πέρδικά μου παινεμένη». Πριν βγούμε, ξέχασα να πω, ότι έπιανα ένα πουλί το οποίο τους έδειχνα, τους άνοιγα -το πουλί συνεργαζόταν, δεν ξέρω για ποιο λόγο. Πάντα τα πουλιά-το είδες και εσύ προχτές- όταν τα πάρω εδώ στην αγκαλιά μου, σαν τη μαμά που όταν πάρει το μωρό, και βάζουν, ακουμπούν και το κεφαλάκι τους, ηρεμούν. Δεν ξέρω γιατί γίνεται αυτό. Δεν ξέρω αν είναι καλό για μένα ή όχι. Ηρεμούν, τέλος πάντων. Το έπιανα το πουλί, τους έδειχνα το κολιέ που έχουν στο λαιμό τους, τα χρώματά τους, την ανάπτυξή τους, αν είναι αρσενικό ή θηλυκό. Δεν ήτανε μία… γιατί πολλές φορές λέμε: «Το τυραννάς». Όχι δεν το τυραννούσαμε. Για ένα λεπτάκι το κρατούσα, έδειχνα, έπρεπε να αγαπήσει, το παιδί έπρεπε να το αγαπήσει, να μην το δει θήραμα και για να το αγαπήσει έπρεπε να το δει, όχι να τ’ αγγίξει, δεν το αγγίζα[01:10:00]νε, αλλά έπρεπε να το δει. Οπότε μετά βγαίναμε απ’ έξω, έβαζα στο CD το τραγουδάκι, πιάναμε χεράκια όλοι μαζί, κάναμε έναν μεγάλο κύκλο σε απόσταση από την κεντρική κλούβα και της τραγουδούσαμε το τραγούδι της. Γιατί είχε επανάληψη. Το ακούγαμε μία φορά, το κάναμε, τις το τραγουδούσαμε. Και μετά καθόμαστε εδώ απ’ έξω, παίρνανε τα παιδιά το πρωινό τους και φεύγοντας από το εκτροφείο παίρναμε δύο πουλάκια και πηγαίναμε να κάνουμε απελευθέρωση. Τα βάζαμε σε κλούβα, όλα αυτά που λέω στον πληθυντικό, εννοείται ότι τα ‘κανα εγώ, έτσι; Και πηγαίναμε σε χώρο, πάνω στη Μαύρη Ράχη, στην Απάνω Μεριά και αφήναμε, ανοίγαμε την κλούβα και περιμέναμε υπομονετικά πότε τα πουλάκια θα βγαίνανε και χειροκροτούσαμε, όταν τα πουλιά βγαίνανε, όλοι μαζί, και έκλεινε αυτό το πρόγραμμα.

Τα παιδιά πώς αντιδρούσανε σε αυτό; Όταν βλέπανε, π.χ., την πέρδικα να απελευθερώνεται. 

Πολύ χαρά! Στριγγλίζανε, χτυπούσανε, σου λέω, παλαμάκια, τη χαιρετούσανε, τραβούσανε φωτογραφίες. Ναι, ήταν ένα πρόγραμμα το οποίο έτρεξε, αν δεν κάνω λάθος, έναν σίγουρα χρόνο, νομίζω δύο χρόνια, δεν είμαι σίγουρη, έχω τα DVD. Γιατί κάθε φορά που ερχόντουσαν, τραβούσανε και ένα νέο DVD, το κάθε νηπιαγωγείο που ερχόταν.

Και το παραμύθι;

Το παραμύθι ήτανε η πέρδικα, που ήτανε στο βουνό, που τη συνάντησε ο Κοτσάτος. «Κοτσάτος» λέγεται ο αρσενικός. Που συναντήθηκαν, που τα βρήκανε, που κάνανε αυγουλάκια, που αλλάζανε, πότε καθόταν η θηλυκιά, πότε ο αρσενικός, πήγαινε έφερνε τροφή να ταΐσει και όταν βγήκαν τα πουλάκια, τα μεγάλωσαν με πολλή στοργή και φροντίδα. Εάν τους έδινα να … γιατί έτσι συμβαίνει. Όταν -τώρα στο λέω εν συντομία- όταν έβγαινε για … κάποιος κυνηγός ή κάποιος ο οποίος ήταν κίνδυνος για αυτό, φρόντιζε ο αρσενικός να τον απομακρύνει και αν δεν μπορούσαν, βγαίνανε μπροστά οι γονείς και τα πουλιά τα μικρά πίσω, ώστε να τα προστατεύσουν. Και φτάναμε μέχρι το σημείο, που μεγάλωναν πια τα παιδιά και ‘κάναν τις δικές τους οικογένειες όπως εμείς. «Όπως οι γονείς σας. Και αυτό που θα κάνετε και εσείς αύριο και πάντα θα προστατεύετε τα παιδιά σας, γι’ αυτό πρέπει να προστατεύουμε και τα πουλάκια. Και δεν πρέπει να τα έχουμε αιχμάλωτα». Και και και, βγαίναν πάρα πολλά μηνύματα και υπήρχαν και πάρα πολλές ερωτήσεις. Ναι. Το κάναμε κι αυτό. Και άλλη μία δράση που έκανε δυο χρονιές ο κυνηγετικός, είναι ότι εδώ γινόταν η αναπαράσταση της γέννησης για τα παιδιά των κυνηγών. Και έβγαινε και ο Άγιος Βασίλης. Ερχόντανε, απ’ τη θάλασσα αυτός. Ναι, το κάναμε κι αυτό, γιατί μαζί με αυτά με τη δουλειά θα έχω κάποιες άλλες δράσεις, που είναι κατηχητικές ομάδες, οπότε αυτό ήταν έτοιμο σαν θεατρικό, οπότε οι ίδιοι οι κυνηγοί μέλη του Δ.Σ. έφτιαχναν εδώ μια φάτνη, απ’ έξω, και ερχόταν όλο έτοιμο.  Ερχόταν ο γαϊδουράκος, η Παναγία, όλο-όλο το σκηνικό και στο τέλος, που δεν επιτρεπόταν να μπούνε μέσα, ήτανε και σκοτάδι, για να μην τα ταράξουμε τα πουλιά, εμφανιζόταν και ο Άγιος Βασίλης και μοίραζε και δώρα στα παιδάκια και ήταν πάρα πολύ όμορφα, γιατί ο χώρος απ’ έξω και με την κατάλληλη μουσική και τον φωτισμό ήταν πολύ όμορφο για τα παιδιά των κυνηγών και ήταν και η πρώτη επαφή σε έναν χώρο, που ανήκει στους ίδιους τους κυνηγούς. Εκείνοι τον αγόραζαν, εκείνοι τον έχτισαν και πρέπει να το πούμε αυτό, ότι για να βρούμε εμείς οι νεότεροι, πρέπει να ‘χουν δημιουργήσει οι παλαιότεροι. Και θεωρώ ότι εμείς οι νεότεροι, πρέπει να κάνουμε κάτι συν, για να το βρει η επόμενη γενιά. Εντάξει; Αυτοί λοιπόν, οι άνθρωποι δημιούργησαν έναν χώρο, όπως είπα πριν, για τους κυνηγούς, ότι λόγω του κυνηγιού έχω εγώ σήμερα δουλειά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι παραβλέπω ό,τι είναι λάθος. Δεν το παραβλέπω και προσπαθώ να το διορθώσω. Το ίδιο πρέπει να γίνει και εδώ και σε ό,τι είναι αυτό που έχει να κάνει με το κυνήγι. Ένα λιθαράκι κι η επόμενη γενιά ένα λιθαράκι. Μόνο έτσι μπορούμε, δηλαδή, να επιβιώσουμε και σεβασμός.

Εσείς, όταν τα απελευθερώνετε τα πουλιά, δεν ξέρω τι μπορεί να αισθάνεστε.

Παλαιότερα συμμετείχα στις απελευθερώσεις, το τι αισθάνομαι είναι ακριβώς γραμμένο μέσα. Και φαίνεται όταν … πολλοί κυνηγοί λένε… όταν κάνουμε απελευθερώσεις, πηγαίναμε στη Λία στα πρώτα χρόνια, μεταφέραμε τα πουλιά με σκάφος εκεί, σε κλούβες μέσα, και πηγαίναμε μετά από μία εβδομάδα να δούμε αν είναι εκεί, γιατί τα δαχτυλιδώναμε, να ρίξουμε φαγητό και να τα φροντίσουμε, αν χρειάζονταν κάτι όταν είχαν πια απελευθερωθεί. Και φώναζα «Κοπέλες! Κοτσάτοι, πού είστε;» και κακαρίζαν τα πουλιά. Και θυμάμαι έναν φίλο, έχει φύγει κι αυτός απ’ τη ζωή, κυνηγός και έλεγε: «Αυτό το πράγμα δεν το ‘χω ξαναδεί. Παιδί μου, τους μιλάει και της απαντάνε». Ναι. Κοίταξε να δεις, αυτός είναι ο προορισμός τους. Είναι να είναι ελεύθερα. Δεν είναι να είναι εδώ. Είναι να είναι ελεύθερα, τα πουλιά. Και ξαναεπανέρχομαι, πουλιά εκτροφείου σημαίνει πιο ήρεμα πουλιά, ε; Γι’ αυτό υπάρχει, τόνισα ότι υπάρχει μία διαδικασία, για να αγριέψουν λίγο, να -

Οπότε γλυκόπικρη αυτή τη διαδικασία κάπως.

Της απελευθέρωσης. Μένω στην απελευθέρωση, στο ‘πα και πριν, ως εκεί φτάνω εγώ. Αυτός είναι … αυτός το βουνό είναι η γη τους, είναι ο χώρος τους. Δεν είναι οι κλούβες του εκτροφείου. Αυτός είναι. Εμένα η χαρά μου είναι να βγω στο βουνό και να δω τα πουλιά. Να δω οικογένειες πουλιών. Δηλαδή, να δω κοτσάτο με θηλυκιά και να έχει κάνει φωλιά και τα περδικάκια από πίσω. Αυτή είναι η χαρά μου και δεν θα το πω και σε κανέναν. Γιατί να τους το πω ότι υπάρχει; Όχι, δεν υπάρχει. Και να σου πω και κάτι; Στην προκειμένη περίπτωση είναι νησιώτικη πέρδικα, θα μπορούσε να ‘ταν λαγός, να ήταν κουνέλι, η εκτροφή να ήταν φασιανός, να ήταν ορτύκι. Πιστεύω, την ίδια σχέση θα είχα αναπτύξει. Θα είχα το δέσιμο, δηλαδή, αλλά αυτή είναι και όμορφη… Τα ορτυκάκια είναι πιο μικρό, είναι πιο … και ο φασιανός είναι όμορφος, είναι λίγο πιο επιθετικός, αλλά τούτη είναι όμορφη. Αυτό μου έδωσαν, αυτό προσπαθώ να βελτιώσω.

Γιατί, φαντάζομαι, δεν πρέπει να είναι εύκολο να αναπτύσσεις αυτή τη σχέση με τα πουλιά-

Όχι.-

Ξαφνικά να έρχεται η στιγμή να τα απελευθερώσεις, όπως είπαμε και προχθές, η μάνα που βλέπει τα παιδιά της που φεύγουν.

Όχι, δεν είναι εύκολο. Αυτός είναι όμως, λες ότι εκεί είναι και το λέω τώρα, τώρα στα δώδεκα χρόνια που είμαι εδώ μέσα, τώρα το λέω. Δηλαδή, είναι κάτι που έχει βγει από την … από μένανε ελάχιστες φορές, αν είναι μία-δύο φορές και αυτή να ‘ναι η τρίτη.

Απλά είναι πολύ ιδιαίτερο το να- για μένα τουλάχιστον, έτσι όπως το βλέπω- να είσαι η μάνα αυτών των ατόμων και να τα αφήνεις ελεύθερα και παρόλα αυτά, να μιλάς με τέτοιον σεβασμό για τον κυνηγό όπως μιλήσατε εσείς προηγουμένως-

Ναι.

Που ουσιαστικά, θα το κυνηγήσει το παιδί σου.

Το παιδί σου θα το κυνηγήσει, γιατί αυτή είναι η δραστηριότητα η συγκεκριμένη. Το ξέρεις εξ’ αρχής. Το ξέρεις και γι’ αυτό σταματώ και δεν θέλω να… ούτε το σκέφτομαι, ούτε μπαίνω σε αυτή τη διαδικασία. Ό,τι θήραμα και να γινότανε εκτροφή. Δεν σημαίνει όμως ότι θα σκοτωθούν όλα. Και, βεβαίως, πρόσεξέ με, στην περίοδο που επιτρέπεται, έτσι; Και όσα επιτρέπεται. Εφόσον πέσει στην αντίληψή μου και το διαπιστώσω, γιατί δεν είσαι και Θεός, δεν μπορείς να ξέρεις ούτε να βρίσκεις τα πάντα. Αν ήμουνα Θεός, δεν θα υπήρχε παρανομία. Τώρα θα μου πεις: «Πώς το επιτρέπει εκείνος;» Θα ‘χει τους λόγους του. Σε κάποιους τομείς θα υπάρχει.

Υπάρχει πάντως και ένας-

Θέλω να ξέρεις -θα σε διακόψω- ότι τα πουλιά τα οποία φεύγουν από εδώ με προορισμό τον Πειραιά, συνοδεύονται.

Από ποιόν;

Από μένα. Η παράδοση στο λιμάνι του Πειραιά γίνεται από μένα. Δεν με νοιάζει αν τα έξοδα θα μου τα καλύψει η ομοσπονδία ή όχι. Εγώ θέλω να δω ότι τα πουλιά φτάνουνε. Θα μπουν από εδώ με φορτωτική κανονικά, έξω-έξω, με κάτω από εξαερισμό μέσα στο πλοίο, αυτά όλα πρέπει να τα ελέγξω. Πρέπει τα πουλιά να φθάσουν ζωντανά στον προορισμό τους. Λοιπόν, έχω επαφή με όλους τους συλλόγους που θα παραλάβουν πουλιά. Υπάρχει φάκελος, ο οποίος παραδίδεται με αγωγές με τα πάντα, με την κάρτα μου μέσα. Με τα πάντα όλα. Και ξέρουνε κάθε χρόνο, τώρα έχουν περάσει αρκετά χρόνια, ξέρουν ότι θα ‘ναι η Ρένα στο λιμάνι, που θα μας δώσει τα πουλιά και θα ανοίξει το φορτηγό και θα ‘μαι εκεί. Θα ανέβω πάνω στο φορτηγό και θα πω: «Αυτό είναι στον Κ.Σ. Αμαρουσίου, αυτό είναι στον Κ.Σ. Λαυρίου» παραδείγματος χάρη, λέω τώρα εγώ. Θα τα παραλάβουνε, θα ‘χουμε επικοινωνία, θα ξέρουνε πώς πρέπει να τα διαχειριστούν τις πρώτες μέρες, τι τροφή πρέπει να φάνε, εάν πρέπει να γίνει αγωγή, τα πάντα όλα.

Και στο πλοίο της επιστροφής που η Ρένα πλέον γυρνάει μόνη της, αισθάνεται-

Ε, ναι-

Ανακουφισμένη;

Αισθάνομαι … Ω, ναι. Θεωρώ ότι έφερα κάποια πουλιά στη ζωή χωρίς απώλειες μέχρι αυτό εδώ το σημείο και ότι σε λίγες μέρες θα απελευθερωθούν και υπάρχει πιθανότητα, κάποια στιγμή, να πάω στον Σχιστό ή να πάω στη λίμνη της Βουλιαγμένης και να ‘ναι τα δικά μου τα πουλιά αυτά τα οποία θα πετάνε και θα είναι ζωντανά και θα έχουν γλιτώσει από κινδύνους. Κατάλαβες; Αυτή είναι η χαρά μου. Και η λύπη μου είναι όταν μέσα στο πλοίο-ας πούμε- υπάρξει κάποια απώλεια. Εκεί είναι το δάκρυ μου κορόμηλο. Εκεί στεναχωριέμαι πάρα πολύ. Ή εάν με πάρει κάποιος και μου πει, αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα και δεν με πάρει τη στιγμή, την πρώτη μέρα, γιατί πάντα είμαι «Την πρώτη μέρα που θα το δείτε, θα με πάρετε». Κατάλαβες; Όχι μετά από μια εβδομάδα και θα μου πείτε «τα πουλιά». Ποια πουλιά; Μια βδομάδα τα ‘χεις έτσι. Ή να δω μέρος που δεν είναι κατάλληλο για πουλιά; Φρίκη. Εξοργίζομαι! Ό[01:20:00]χι, όχι, πρέπει … γι’ αυτό φέτος οι σύλλογοι, έχει γίνει ήδη η προετοιμασία, έχει γίνει, ξέρω και μου ‘χουν στείλει φωτογραφίες, χωρίς να είμαι εγώ υπεύθυνη για όλο αυτό. Απλά, επειδή κάποιοι άνθρωποι έχουν δείξει ότι με εκτιμούν και σέβονται, γιατί προσπαθώ να τους βοηθήσω, όχι τόσο εκείνους, τα πουλιά να βοηθήσω. Και με έχουν πάρει ήδη τηλέφωνο «Ρένα, ασπρίσαμε, απολυμάναμε και περιμένουμε. Ρένα, πότε θα μας στείλεις πουλιά; Οι κλωβοί είναι έτοιμοι, κόψαμε τα χόρτα, κάναμε απεντόμωση, κάναμε μία διαδικασία για τα ποντικάκια» όχι να τα σκοτώνουμε, να απομακρύνονται. Δεν είναι ζω εγώ, πεθαίνεις εσύ, γιατί αυτό θα ήτανε ενάντια και σε όσα λέω, έτσι;

Πάντως υπάρχουν εδώ πέρα δύο πουλιά, τα οποία σίγουρα θα μείνουν εδώ.

Εδώ θα μείνουν, εδώ. Είναι ένα το οποίο, καταρχήν εγώ δεν σκοτώνω. Δηλαδή, μπορεί να γεννηθεί κάποιο το οποίο να έχει λίγο στραβό το ποδαράκι του, παραδείγματος χάρη, αλλά δεν θα μπω στη διαδικασία να το τελειώσω. Θα ζήσει εδώ, θα το φροντίσω εδώ. Δεν θα το πάρω σπίτι μου, θα το φροντίσω εδώ, δεν μου ανήκει τίποτα από εδώ μέσα εμένα. Και υπάρχει και ένα άλλο, το οποίο δεν βλέπει και ο οποίος έχει μεγαλώσει, τον είδες και εσύ, σε ανάπτυξη είναι πάρα πολύ, άριστος. Άριστος! Το σώμα του είναι, το φτέρωμα του, τα χρώματά του. Ξέρει όμως, υπάρχει ο χώρος του που ξέρει ότι εκεί είναι το φαΐ μου και εκεί είναι το νερό μου και εκεί θα μείνει. Δεν υπάρχει πιθανότητα να βγει έξω, θα είναι σαν να το στέλνω στο θάνατο. Θα μείνει εδώ. Θα παραμείνει στον χώρο του εκτροφείου. Εξάλλου εγώ και τον Αύγουστο, που σταματάει η αναπαραγωγή και ξεκινάει το κυνήγι και πάω στο βουνό, πάλι ελέγχω το εκτροφείο, που έχει ελάχιστα πουλιά μέσα, αλλά πάλι υπάρχει ο έλεγχος από μένα για οτιδήποτε-ας πούμε-συμβεί.

Και θα συνεχίζετε να το φωνάζετε το «τυφλό» ή θα πάρει κάποιο όνομα;

Όχι, αυτό δεν θα πάρει όνομα, γιατί πάλι θα δεθώ και δεν γίνεται, όχι. Δεν το λέω «τυφλό», του λέω: «Γεια σου, τι κάνεις;» Δεν έχει, απλά λέω ότι δεν βλέπει, είδες; Δεν το ‘πα «τυφλό» Λέω: «Το πουλάκι αυτό δεν βλέπει». Το άλλο έχει πρόβλημα στα ποδαράκια του, δεν σημαίνει ότι πρέπει να βγει έξω, αφού ξέρω πάλι ότι όταν θα βγει, πού θα βρει να φάει; Και το πρώτο άλλο ζωάκι που θα το βρει, θα το θανατώσει για να φάει, για να επιβιώσει. Με αυτή την έννοια το λέω. Ναι, είναι λίγο … είναι λίγο!

Το έχετε σκεφτεί όταν θα ‘ρθει η ώρα που θα-

Θα σταματήσω;

Θα σταματήσετε, ναι.

Δεν θα ‘μαι αιώνια θηροφύλακας. Αυτό που θέλω και θα ήθελα μάλλον να γίνει πριν φύγω από εδώ, να υπάρξει αυτός που θα αναλάβει και να αξιωθώ να του μεταδώσω την αγάπη για το συγκεκριμένο θήραμα, το σεβασμό για το συγκεκριμένο θήραμα. Μιλάμε για το κομμάτι το φιλοθηραματικό. Για τη θηροφύλαξη δεν το πιάνω τώρα. Για αυτό το εδώ το κομμάτι. Θα ‘θελα ο επόμενος που θα έρθει, να μου δώσει την ευκαιρία να του μάθω εμπειρικά όλα αυτά τα οποία γνωρίζω και μακάρι να αξιωθεί, να βγάζει πουλιά υγιή και χωρίς απώλειες. Για μένα αυτό έχει αξία. Υγιή χωρίς απώλειες. Αν αυτό το καταφέρει, πιστεύω, ότι είναι και η μεγαλύτερη επιτυχία. Όχι συναισθηματικά, για να μην στεναχωριέται, επειδή πεθαίνουν. Για εκείνα. Για εκείνα. Οπότε λοιπόν, αυτό εύχομαι στο κομμάτι το συγκεκριμένο και να συνεχίσει αυτό το έργο το οποίο γίνεται. Όπως επίσης, εύχομαι ως θηροφύλακας, να συνεχίσει, είναι πολύ σπουδαίο το έργο της θηροφυλακής. Πάρα πολύ σπουδαίο το έργο της θηροφυλακής σε ό,τι αφορά την πρόληψη και την καταστολή της λαθροθηρίας και όχι μόνο, έτσι; Ο θηροφύλακας δεν είναι … Είναι συνεργάτης του κυνηγού.  Αν οι κυνηγοί αυτό μπορέσουν και το κατανοήσουν, τότε θα καταφέρουμε να περιορίσουμε και τη λαθροθηρία και την καταστροφή σε ό,τι έχει να κάνει με το περιβάλλον, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι ίδιοι οι κυνηγοί το προκαλούν. Γιατί οι κυνηγοί όταν τους δώσεις το έναυσμα, θα συνεργαστούν, αυτό έχω δει. Δηλαδή, δυο χρόνια που έτρεξε ένα πρόγραμμα από την πλευρά μου στην καθαριότητα στα καρτέρια… αυτό τι σημαίνει; Αυτό σαν, όχι σαν πρόγραμμα, σαν ιδέα είχε πέσει παλαιότερα από μέλη του Δ.Σ. πολλά χρόνια πριν, με αποτέλεσμα να ‘χουμε βγει και να καθαρίσουμε καρτέρια εμείς οι ίδιοι. Αναρτήθηκε και βγήκαμε με μαύρες σακούλες στο βουνό και καθαρίσαμε. Δυο χρόνια, πέρυσι και πρόπερσι, έτρεξε ένα άλλο πρόγραμμα. Σακούλες, τους τις έδινα, όποιος έφερνε τα πιο πολλά φυσίγγια, χρησιμοποιημένα από το βουνό, καθάριζε το καρτέρι του, τα έφερνε ή έβρισκε στην πορεία του προς το αυτοκίνητό του, έπαιρνε ένα κουτί φυσίγγια γεμάτα. Έτσι.  Και παλαιότερα, πολύ παλαιότερα, πάλι ο Σύλλογος είχε κάνει τέτοιες προσπάθειες. Άρα λοιπόν, τι βλέπουμε; Ότι όταν δοθεί το έναυσμα, θα μου πεις χρειάζεται αντίδωρο ο άλλος; Όχι, αν έχει συνείδηση και παιδεία, όχι. Και αν αυτό μπορεί να το μεταδώσει στο παιδί του, όχι. Επειδή όμως σε όλες τις ομάδες υπάρχουν και οι άνθρωποι οι οποίοι δεν σκέφτονται; Θα μείνω εκεί. Δεν σκέφτομαι, δεν έχω μάθει σωστά. Υπάρχουν ακόμη περιθώρια να μάθουν σωστά. Απλά θέλει πολύ χρόνο. Αυτό θέλει πολύ χρόνο, για να τρέξει και ο άλλος να το επεξεργαστεί και να πει, να βάλει στην άκρη τον εγωισμό του και να πει: «Έχει δίκιο. Έχει δίκιο. Άρα πρέπει να συνεργαστώ». Θεωρώ ότι όλα φτιάχνουν. Όλα φτιάχνουν, αλλά θέλουν χρόνο και, ξέρεις, αυτό το διάστημα του χρόνου το χάνεις λίγο. Δηλαδή, περνάνε πολλά χρόνια για να γίνει κάτι, να γίνει ένα βήμα μπροστά. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να κάνουμε την προσπάθειά μας, για όλα. Πόσο μάλλον για το κυνήγι, ε;

Ερχόμενη εδώ προχθές και ακούγοντας και τη δική σας ιστορία, πλέον και δεύτερη φορά, αντιλαμβάνομαι πώς άλλαξαν τα πράγματα μες στη διάρκεια του χρόνου, μες στη διάρκεια αυτών των δώδεκα τουλάχιστον χρόνων, γιατί έχοντας δει φωτογραφίες-

Μιλάς για το εκτροφείο, ε; Ναι.

Το εκτροφείο. Έχοντας δει φωτογραφίες του πώς ήτανε ο χώρος που μου είπατε κιόλας με το τσαΐλι και με αυτά, αντιλήφθηκα ότι εδώ πέρα υπάρχει τρομερή αγάπη και, αυτό που είπατε, μέσα από τον χρόνο και την εμπειρία μαθαίνεις να το αγαπάς αυτό το πράγμα.

Σίγουρα.

Γιατί εγώ ήρθα, πέρασα εδώ την πόρτα και αυτό που αντιλήφθηκα ήταν το εξής: χαρούμενα πουλάκια παντού, χαρούμενη μαμά ανάμεσά τους, μια χαλαρωτική μουσική που έπαιζε υπόκωφα από πίσω και παντού ήλιους. Ήλιους παντού, γιγάντιους, λαμπερούς, καλοθρεμμένους ήλιους. Δηλαδή, μου ‘κανε τρομερή εντύπωση η ενέργεια του χώρου και η ηρεμία όταν θεωρητικά έχεις κλουβιά με χιλιάδες πουλιά μέσα, έτσι; Δηλαδή, εγώ αισθάνθηκα ότι παρόλο που η συνθήκη φαίνεται να είναι συνθήκη εγκλεισμού -και είναι και αρκετά επίκαιρο με τη συνθήκη εγκλεισμού λόγω Covid που ζούμε εμείς σαν άνθρωποι μες στα σπίτια μας- αισθάνθηκα ότι είναι ελεύθερα, εδώ. 

Αυτό, έτσι όπως μου το μεταφέρεις, σ’ ευχαριστώ πάρα πολύ για τα καλά σου λόγια. Είναι ο χώρος που περνάω αρκετές ώρες. Υπάρχουν μέρες που δεν φεύγω το μεσημέρι για φαγητό, λόγω της αυξημένης δουλειάς. Είναι ο χώρος που είμαι και εγώ και πρέπει να είναι ωραίος και πάνω από όλα, καθαρός. Δεν πρέπει να είναι όμορφος ο χώρος που δουλεύεις, ο εργασιακός σου χώρος; Όποιος και να ‘ναι αυτός. Είμαι εδώ από την 1η Απριλίου μέχρι αρχές Αυγούστου, είμαι κάθε μέρα εδώ. Πρωί, απόγευμα και κάποιες φορές μεσημέρι. Θεωρώ και χαίρομαι που σου άρεσε ο χώρος, ότι ναι και εμένα μου αρέσει. Και η χαλαρωτική μουσική είναι κάτι το οποίο το επιλέγω, γιατί όταν πρωτομπήκα κάναν και διάφορες συνεστιάσεις εδώ γύρω. Οι άνθρωποι δεν γνώριζαν, κάνανε δυο-τρεις φορές τον χρόνο εκδήλωση και καλά κάνανε, ο χώρος τους ήτανε. Για όνομα του Θεού. Απ’ τη στιγμή που έγινε όμως πιο επαγγελματικό, έπρεπε κάποια πράγματα να κοπούν. Οπότε έχουμε εδώ πέρα το ραδιόφωνο και υπάρχει μία σειρά πραγμάτων. Το πρωί ακούνε Θεία Λειτουργία, μετά ακούνε Βιβάλντι, ακούνε Μότσαρτ, ακούνε Κατσαρό. Και βοηθάει και αυτό και εμάς. Δηλαδή, φτιάχνει και τη δική μας τη διάθεση, των τεσσάρων ανθρώπων που δουλεύουν εδώ, που οι σχέσεις μας είναι άριστες και με όλους τους υπαλλήλους που έχουν περάσει. Και προσπαθούμε, είναι πολλές οι ώρες, δεν μπορείς σε έναν χώρο… είναι χειρωνακτική η δουλειά, εδώ θέλει πόδι, χέρι. Οπότε πρέπει να είσαι και εσύ χαλαρός. Δηλαδή, να το κάνεις και να σ’ ευχαριστεί. 

Έχετε παρατηρήσει διαφορετική συμπεριφορά ανάλογα με το τι ακούνε;

Ο θόρυβος τα ενοχλεί αφάνταστα.

Όχι, εννοώ με τη μουσική, το είδος της μουσικής.

Κοίταξε να δεις, τι εννοείς; Στην αναπαραγωγή των αυγών, ας πούμε; Γιατί οι αγελάδες με την κλασική μουσική, έχουν γίνει έρευνες, ότι κάνουν παραπάνω γάλα, λέει.

Όχι, εννοώ αν είναι πιο ήρεμα ή αν είναι πιο-

Σίγουρα, ναι. Ε, ναι. Σίγουρα είναι πιο ήρεμα. Και θυμήσου ότι όταν μπήκες, τι σου λέω; «Μην πλησιάζεις πολύ, γιατί τρομάζουν στις κλούβες».

Θέλετε να μου πείτε γιατί επιλέξατε να γεμίσετε το χώρο με ήλιους;

Ναι! Οι ήλιοι είναι ένα λουλούδι που μου ‘χε βάλει κάποιες φορές, σποράκια, ένας κύριος που έχει φύγει απ’ τη ζωή και είναι και αυτός, ο οποίος μου έφτιαξε το ένα απ’ τα δύο διχτυοστάσια, πάλι με μελέτη ήταν και αυτά, έτσι; Υπάρχει συγκεκριμένη μελέτη για να φτιαχτούν τα δίχτυα, όπως τα λέμε εμείς. Εκείνος τη μία χρονιά μου έφερε και μου φύτεψε σποράκια ήλιους. [01:30:00]Και μου άρεσαν πάρα πολύ, δεν είχα ξαναδεί. Δεν είχα ξαναδεί. Και από τότε, στη μνήμη του, στο έργο που έχει παραδώσει και εκείνος εδώ, γιατί έχουν περάσει πάρα πολλοί άνθρωποι τους οποίους τους ευχαριστώ για άλλη μία φορά. Στη μνήμη εκείνου, φυτεύω τους ήλιους. Είναι πολύ όμορφα, μ’ αρέσουν πάρα πολύ τα χρώματά τους. Και ο ήλιος είναι ζωή, είναι ένα ξεκίνημα, είναι πολύ όμορφο. Σποράκια μπορεί να μην τρώμε, ηλιόσπορους δεν τρώμε, γιατί μαραίνονται στο τέλος, δεν τους προλαβαίνουμε, αλλά ο ήλιος, για μένα, συμβολίζει τη ζωή. Είναι ένας κύκλος. Το συγκεκριμένο φυτό, ναι, είναι ένας κύκλος. Ψηλώνει, είναι δυνατό, το βλέπεις με τους δυνατούς ανέμους που πνέουν εδώ, ότι πέφτει, ξανασηκώνεται, πέφτει, ξανασηκώνεται … ναι μ’ αρέσει πάρα πολύ.

Και παρόλο που πριν επέμεινα στα συναισθήματά σας όταν βρίσκεστε τη νύχτα πάνω στο βουνό, εσείς, «τσουπ» μου βγάλατε την ανατολή και τη δύση. 

Ναι.

Που πάλι έχει να κάνει με τον ήλιο. Σαν… που σας έχει στιγματίσει και το φυτό.

Μα η ανατολή, σου λέω, είναι ένα ξεκίνημα. Η δύση είναι … Στην ανατολή, λες: «Τώρα ξεκινάω-και από τη δική μου πλευρά-ας μην κάνω τα ίδια λάθη που έκανα χτες». Η δύση πάλι, μου δίνει τη δυνατότητα και λέω: «Τι έκανα σήμερα; Αύριο πρέπει να κάνω κάτι πιο πολύ, πιο καλό. Να κινηθώ καλύτερα, πιο έξυπνα, πιο ευέλικτα, πιο …» Άρα λοιπόν, το πρωί ξεκινάω, το βράδυ τι κάνω; Σκέφτομαι τι έκανα τη διάρκεια της μέρας και ξανά ξεκινάω. Οπότε ο ήλιος αν και ξεκίνησε από τον κύριο Νίκο, παραμένει εδώ. Κάθε χρόνο ήλιους και βιόλες. Οι βιόλες είναι τώρα είναι [Δ.Α.]

Το πήρατε από τον γηραιότερο κι εσείς θα το μεταφέρετε. 

Έτσι. Μα έτσι είναι.

Και τώρα που εδώ ο ουρανός του Μέγα Γιαλού έχει σκοτεινιάσει κι έχει αυτό το γλυκό το χρώμα που έχει δύσει ο ήλιος, για να κλείσουμε τη συνέντευξή σας, να μου πείτε κάτι τελευταίο και έτσι συμβολικά και σε σχέση με την τελευταία εικόνα που μου δώσατε. Έχει πέσει τώρα ο ήλιος, ποιες είναι οι σκέψεις σας και τι είναι αυτό που σκέφτεστε για το αύριο; Και να το αφήσετε στη συνέντευξή σας, γιατί θα την ακούσει κόσμος σε 10-50-100 χρόνια και μπορεί, έτσι, να θέλετε κάτι να πείτε για το αύριο.

Αγωνιώ για το αύριο χωρίς να αγχώνομαι. Μου αρέσει πάρα πολύ που θα ξεκινήσει κάτι καινούργιο και θα είμαι και εγώ μέσα σ’ αυτό. Θέλω να ανοίξω την πόρτα του εκτροφείου και να καλημερίσω πάλι τα πουλιά όλα και να είναι εν ζωή όλα, να μην έχω καμία απώλεια. Χαίρομαι που αύριο μου δίνεται η δυνατότητα να κατεβάσω αυγουλάκια και να δω σε τέσσερις μέρες τα νέα πουλάκια. Θέλω να μείνει στο κομμάτι αυτό, ότι ο κυνηγός και ο θηροφύλακας είναι συνεργάτες και το τονίζω. Θέλω η επόμενη γενιά των κυνηγών να είναι υγιής στη σκέψη, στον τρόπο, στη διαδικασία αυτής της δραστηριότητας που τόσο αγαπάνε. Να μ’ αξιώσει ο Θεός να συνταξιοδοτηθώ από αυτή τη δουλειά. Και αν τα καταφέρω να βάλω ένα μικρό λιθαράκι σε ό,τι έχει να κάνει, ό,τι έχει σχέση με το κυνήγι, με το φιλοθηραματικό, με το περιβάλλον μας, με όλα αυτά που έχουν να κάνουν με τον χώρο τον συγκεκριμένο. Όλοι ό,τι μπορούμε να κάνουμε καλύτερο σε όλους τους τομείς της ζωής μας και πάνω από όλα, πιστεύω ότι αυτό μπορεί να στηριχτεί και να προκύψει μέσα απ’ την αγάπη. Αγάπη για τον συνάνθρωπο, αγάπη για το περιβάλλον, αγάπη και σεβασμός για καθετί που είναι δημιούργημα και που, αν μη τι άλλο, πρέπει να το σεβόμαστε, να το αποδεχόμαστε και να προσπαθούμε και εμείς με τον δικό μας τρόπο να διορθωθούμε και να διορθώσουμε ό,τι δεν είναι σωστό. Αυτά.

Ευχαριστώ πάρα πολύ.

Παρακαλώ.

Ευχαριστώ πάρα πολύ τη μαμά εδώ της νησιώτικης πέρδικας στον Μέγα Γιαλό του Αιγαίου.

Θα είσαι πάντα ευπρόσδεκτη.

Ευχαριστώ πολύ.