[00:00:00]Σήμερα είναι Δευτέρα 18 Σεπτεμβρίου 2023, είμαι η Κατικαρίδου Ανδρονίκη, είμαι ερευνήτρια του Istorima και βρίσκομαι εδώ με τον κύριο Σταύρο Ελευθεριάδη. Βρισκόμαστε στο σπίτι του αφηγητή. Κύριε Σταύρο, καλησπέρα.

Καλησπέρα. 

Πώς είστε;

Πολύ καλά.

Χαίρομαι πάρα πολύ που είστε εδώ μαζί μου.

Να είστε καλά.

Κύριε Σταύρο, θέλετε να μου πείτε λίγα λόγια για τη ζωή σας, για τον εαυτό σας; Λίγα πράγματα για εσάς.

Πού γεννήθηκα;

Οτιδήποτε για εσάς, για τον εαυτό σας.

Ναι. Είμαι ο Σταύρος Ελευθεριάδης, δάσκαλος δημοτικής εκπαίδευσης και η ζωή μου ξεκίνησε από το χωριό Σπουργίτη. Εκεί έμαθα τα πρώτα γράμματα. Ήρθα στο Κιλκίς, στο γυμνάσιο. Τελείωσα το γυμνάσιο. Έδωσα εξετάσεις στην Παιδαγωγική Ακαδημία Θεσσαλονίκης όπου πέτυχα και σε 2 χρόνια τελείωσα, πήρα το πτυχίο και διορίστηκα το 1959 στην περιφέρεια Κιλκίς, νομός Κιλκίς. Έκτοτε ακολούθησα τη στοιχειώδη εκπαίδευση στα δημοτικά σχολεία. Διορίστηκα στο Μελάνθιο Κιλκίς. Έμεινα δύο χρόνια εκεί και από εκεί αποσπάστηκα στην Άνω Ποταμιά, πάλι δημοτικό σχολείο Κιλκίς.

Πολύ ωραία. Πάρα πολύ ωραία. Μου είπατε ότι γεννηθήκατε το ’32 στον Σπουργίτη. Σωστά;

Το ’32...

Εκεί ζήσατε τα πρώτα χρόνια, έτσι;

Tα πρώτα χρόνια ήμουν πάντα εκεί.

Θυμάστε πώς ήταν η καθημερινότητά σας με τους γονείς σας; Tι κάνατε καθημερινά εκεί; Πώς ήταν, ας πούμε, η ζωή στο χωριό;

H ζωή στο χωριό ήτανε δουλειά. Από μικρός ακόμα πηγαίνοντας στο δημοτικό και παρακολουθώντας τα μαθήματα του δημοτικού σχολείου παράλληλα έβοσκα και τα ζώα, μία αγέλη που πήγαινα-

Άρα, ασχολιό-

Και περνούσα τον καιρό μου συντροφιά με τα ζώα.

Μάλιστα, κατάλαβα. Άρα, οι γονείς σας είχανε… Ασχολιόντουσαν με την αγροτική ζωή.

Με την αγροτική ζωή, βέβαια. Ήτανε αγρότες.

Αγρότες.

Αγρότες.

Πώς ήτανε… Στο σχολείο πώς περνούσατε τον χρόνο σας; Είχατε παρέες; Είχατε φίλους; Θυμάστε έτσι…

Πάντα. Πάντα είχα και φίλους, ασφαλώς, στο σχολείο και μαζί πολλές φορές διαβάζαμε μαζί, παίζαμε μαζί και περνούσε έτσι η μέρα μας ευχάριστα.

Πολύ ωραία. Ήθελα να σας ρωτήσω. Εσείς γεννηθήκατε το ’32.

’32.

 Και μου είπατε ότι μείνατε στον Σπουργίτη μέχρι και το ’45;

Στον Σπουργήτι ήμαστε μέχρι το ’45. Ναι. Μέχρι το ’45. Μετά το ’45, επειδή κάηκε το χωριό από αντάρτες του ΕΛΑΣ, λοιπόν, ήρθαμε στο Κιλκίς, διότι δεν μπορούσαμε να ζήσουμε σε χωριό καμένο που λέμε. Ήρθαμε στο Κιλκίς. Ο μπαμπάς μου μας βρήκε ένα σπίτι στην αρχή συγγενικό. καθίσαμε ένα χρόνο. Μετά από κει κάναμε εμείς με τη δουλειά μας, με την αυτή ένα σπιτάκι με δύο δωμάτια. Σπίτι πλινθόκλειστο με πλίνθους. Λοιπόν, και μέναμε εκεί στο σπίτι μέχρι το ’49. Μέχρι το ’49. Μετά το ’49 έγινε ο επαναπατρισμός στο χωριό. Πήγαμε πάλι στο χωριό, μείναμε ένα-δύο χρόνια. Εγώ την εποχή εκείνη, μετά το ’45 που είχαμε έρθει στο Κιλκίς, έμεινα στο Κιλκίς, διότι πήγα στο γυμνάσιο. Πρώτα στο δημοτικό και κατόπιν στο γυμνάσιο. Τελείωσα το γυμνάσιο όπου μετά πήγα στην Ακαδημία αυτά κτλ. όλα και διορίστηκα κάποια εποχή.

Πολύ ωραία. Ήθελα να σας ρωτήσω. Μου αναφέρατε ότι το χωριό σας κάηκε από τους αντάρτες του ΕΛΑΣ

Κάηκε από τους αντάρτες του ΕΛΑΣ Τότε στα βουνά υπήρχανε αντάρτικα σώματα, αυτά…

Σώματα Στρατού.

Ναι. Εναντίον των Γερμανών. Πολεμούσαν τους Γερμανούς. Αλλά το χωριό το δικό μας υπήρχε άλλη…

Ομάδα ανταρτών.

Ναι, ομάδα ανταρτών που ήτανε ενάντια με την ομάδα του ΕΛΑΣ.

Θυμάστε την ημέρα που κάηκε το χωριό, τη θυμάστε;

Την ημέρα ακριβώς δεν τη θυμάμαι, αλλά θυμάμαι περίπου το ’44. ’44... εκεί μέσα. Δεν ξέρω ακριβώς μήνα και αυτά κτλ. Δεν μπορώ να τα θυμηθώ τώρα…

Δεν υπάρχει πρόβλημα.

Ναι.

Απλά, αν θυμάστε εσείς πώς…  Ήσασταν παρών στο κάψιμο του χωριού;

Στο κάψιμο του χωριού δεν ήμασταν παρών... Δεν ήμασταν… Δεν ήμουνα εγώ ούτε... Ήρθανε ένα βράδυ, κάψανε το χωριό ολοσχερώς. Εμείς, βέβαια, λείπαμε. Είχαμε φύγει νωρίτερα από το χωριό και… Αυτό. Κάηκε το χωριό.

Ολοσχερώς, ναι.

Δεν υπήρχε ψυχή, δεν υπήρχε αυτό… Ε, ναι. Αλλά μετά από λίγο καιρό πάλι πήγαμε εκεί να δούμε τα ερείπια τα αυτά κτλ. που δεν μπορούσαμε να κατοικήσουμε και ο καθένας πήρε τον δρόμο που μπόρεσε να πάει. Άλλοι πήγανε στα διπλανά χωριά: Ευκαρπία, Γερακαριό, Δίβουνο. Ξέρω γω, όχι... Πιο πέρα Βάθη, Ευκαρπία και έτσι ο κόσμος έφυγε από το χωριό. Ώσπου με τον επαναπατρισμό μας έχτισε το κράτος σπίτια. Σε όλο το χωριό έγιναν σπίτια καινούργια που ονομάζονταν πυρήνες. Έτσι με ένα δωμάτιο και μπορούσαμε να καθίσουμε εκεί. Μετά τον επαναπατρισμό που πήγαμε, λοιπόν, οι γονείς μας ήταν εκεί και ζούσανε πάλι με τη γεωργία, με το… Σαν αγρότες.

Άρα, εσείς ήρθατε στο Κιλκίς το ’45…

Ναι.

Καθίσατε για λίγο και μετά ξαναγυρίσατε στο χωριό σας.

Ξαναγυρίσαμε με τον επαναπατρισμό… Για τον επαναπατρισμό το ’49- ’50. Εκεί είχε… Ναι, γυρίσαμε στο χωριό πάλι.

Πώς αισθανθήκατε με αυτές τις μετακινήσεις;

Oι μετακινήσεις ήταν πολύ δύσκολες οπωσδήποτε, διότι…

Από τη μία στιγμή στην άλλη αλλάζατε…

Από τη μία στιγμή στην άλλη να αλλάξεις κατοικία κτλ. αυτά μας φάνηκαν πρωτόγνωρα… Πώς να σας πω, ας πούμε... Δεν μπορούσαμε έτσι εύκολα να ανταποκριθούμε στις περιστάσεις, τέλος πάντων. Ναι.

Και μετά το ’49, αφού γυρίσατε και μείνατε στους πυρήνες, σε αυτά τα σπίτια-

Ναι.

  Στο δικό σας το σπίτι, στον δικό σας πυρήνα-

Nαι.

  Για πόσο καιρό μείνατε εκεί, μου είπατε;

Εκεί μείναμε μέχρι να έρθουμε στο Κιλκίς οριστικά. Στο Κιλκίς ήρθαμε στο πλινθόκλειστο σπίτι που είχαμε κάνει και μέναμε στο Κιλκίς.

Μάλιστα.

Από τότε μένουμε στο Κιλκίς. Εγώ πήγαινα στο δημοτικό, κατόπιν στο γυμνάσιο και τελικά εδώ μείναμε. Δεν ξαναπήγαμε στο χωριό.

Αφού μετά ήρθατε εδώ έτσι μόνιμα-

Ναι.

Στο Κιλκίς.

Μόνιμα.

Έτσι. Και περάσετε όλες αυτές τις δυσκολίες, τις μετακινήσεις-

Ναι.

Υπήρχε έτσι διαφορά… Καταλαβαίνατε τη διαφορά της πόλης με το χωριό, με την ύπαιθρο; Ακόμα και που το ξανάχτισαν το χωριό από την αρχή, υπήρχε κάποια διαφορά μέσα σας ή στη ζωή σας, στην καθημερινότητά σας;

Διαφορά… Η πόλις από το χ[00:10:00]ωριό ασφαλώς διαφέρει κατά πολύ. Εγώ μάλιστα είχα συνηθίσει στο Κιλκίς, επειδή ήμουνα όλα τα χρόνια εδώ εγώ. Οι γονείς μου ένα διάστημα ήταν στο χωριό. Εγώ ήμουν εδώ μέχρι να τελειώσω την Ακαδημία και όλα αυτά, τις σπουδές μου. μ\Μέχρι να τελειώσω τις σπουδές μου έμεινα στο Κιλκίς εγώ. Ναι.

Πολύ ωραία. Και μου δίνετε έτσι μία πολύ ωραία αφορμή λίγο να σας ρωτήσω αν αρχικά, πριν ξεκινήσετε τις σπουδές σας –γιατί μου είπατε ότι σπουδάσατε σαν δάσκαλο– πριν ξεκινήσετε τις σπουδές σας κρατήσατε έτσι τις επαφές με κάποιους φίλους σας από το χωριό ή τους χάσατε με όλες αυτές τις αλλαγές;

Όχι. Oι φιλίες αυτές πάντα υπήρχανε. Πήγαινα συχνά στο χωριό όπου ήτανε η πατρίδα μου, τέλος πάντων, και συζητούσαμε με τους φίλους κτλ. Τις συναναστροφές δεν τις χάλασα ποτέ. Πάντα ήμουν μαζί με τους φίλους και τις παρέες του χωριού.

Πολύ ωραία, πάρα πολύ ωραία. Και ουσιαστικά αποφασίσατε, τελειώσατε το σχολείο και αποφασίσατε να ακολουθήσετε τις σπουδές ως εκπαιδευτικός.

Ως εκπαιδευτικός.

Θέλατε πάντα να γίνετε εκπαιδευτικός;

Ναι, το ήθελα αυτό. Ιδίως τα τελευταία χρόνια στο γυμνάσιο ήθελα… Είχα από τότε είχα τάση ότι θα γίνω εκπαιδευτικός, διότι με άρεσε πολύ. Είχα, ας πούμε, επιθυμία να γίνω δάσκαλος.

Πολύ ωραία. Σπουδάσατε στη Θεσσαλονίκη. Σωστά θυμάμαι;

Ναι, στη Θεσσαλονίκη. Νοικιάσαμε ένα σπίτι με έναν συνάδελφο εκεί. Μαζί μέναμε σε ένα σπίτι κοντά στην Ακαδημία.

Πολύ ωραία. Και η περίοδος που σπουδάσατε ήτανε; Θυμάστε;

Βέβαια. Ήταν ’54-’55.

’54 με ’55.

Το 1954, ’55. Το ’56 βγήκα. Τελείωσα την Ακαδημία το ’56. Λοιπόν. Και μετά από ’56 μέχρι το ’59, τρία χρόνια, έμενα έτσι και διορίστηκα το 1959.

Με τον συνάδελφό σας πώς έτυχε να συγκατοικήσετε;

Με τον συνάδελφό μου ο οποίος ήτανε από ένα άλλο χωριό γνωστός κι εκείνος το ήθελε και εγώ το ήθελα μαζί και πήραμε ένα... Όχι, πήραμε, μάλλον νοικιάσαμε ένα δωμάτιο στη Θεσσαλονίκη κοντά στην Ακαδημία κάπου εκεί και μέναμε μαζί.

Άρα, τον γνωρίζατε από πριν; Σας ήταν έτσι ένα οικείο πρόσωπο;

Ε, βέβαια, τον γνώριζα. Τον γνώριζα από πριν. Είχαμε γνωριστεί στο γυμνάσιο.

Πολύ ωραία. Ήταν εύκολο να βρείτε εκείνη την εποχή σπίτι στη Θεσσαλονίκη;

Εύκολο δεν ήταν. Για μας τότε τα χρήματα δεν υπήρχανε. Ήμασταν… Αλλά οι γονείς μου έκαναν το παν και μπόρεσα έτσι δύο χρόνια στη Θεσσαλονίκη με τα λίγα αυτά… Και εμένα… Να σας πω και κάτι άλλο. Mε ένα καλάθι κάθε Σάββατο που μου έστελναν τα τρόφιμα της εβδομάδος και περάσαμε φτωχικά, αλλά καλά. Όμορφα.

Πολύ ωραίο αυτό. Έτσι ωραία μας τα λέτε. Οι γονείς σας, δηλαδή… Βράχος. Από αγρότες, ας πούμε, που φυσικά προέκυψε ο πόλεμος κτλ.

Ναι.

Γυρίσατε στο χωριό, ξαναγυρίσατε στην πόλη. Εκεί με τι ασχολήθηκαν αυτοί έτσι και προσπάθησαν όσο μπορούσαν να σας στηρίξουν;

Ο πατέρας μου ήρθε στο Κιλκίς και ασχολήθηκε με… Ως αγωγιάτης, Είχε ένα μουλαράκι.

Ναι, μικρό γαϊδουράκι.

Μουλάρι, μουλάρι. Το κάρο με το μουλάρι και έκανε αγώγια. Με αυτά τα αγώγια που έκανε κατόρθωσε να μας σπουδάσει.

Εσείς πηγαίνατε καθόλου μαζί του έτσι στη δουλειά με το μικρό αυτό το μουλαράκι; Με την καρότσα;

Εγώ δεν πήγαινα, διότι πήγαινα σχολείο τότε στο δημοτικό, πήγαινα στο γυμνάσιο. Τότε δεν μπορούσαμε μαζί να πάμε, αλλά πάντα ήτανε αρωγός ο πατέρας.

Πάντα δίπλα σας.

Πάντα δίπλα μας.

Και σας έστελνε…

Δεν μας άφησε ποτέ έτσι να…

Να μείνετε αβοήθητοι.

Να μείνουμε αβοήθητοι. Ήταν βοηθός μας. Πώς να σας πω;

Άρα, αυτό το… Μου είπατε, μου αναφέρετε, ότι σας έστελναν… Ουσιαστικά εσείς εξασφαλίσατε την καθημερινότητά σας με το καλάθι των γονιών σας; Τι ήταν αυτό το καλάθι;

Το καλάθι αυτό περιείχε τρόφιμα. Το ψωμί, κανένα… Το τυρί, το βούτυρο από τις αγελάδες που είχαμε τότε… Λοιπόν. Αυτά κι άλλα… Ό,τι είχε μέσα το καλάθι. Ένα καλάθι που… Το παν… Είχε όλα τα... Τέλος πάντων, ό,τι χρειαζόταν για να φάμε και να πιούμε…

Και αυτό το φέρνανε οι ίδιοι σας οι γονείς; Σας το στέλνανε οι ίδιοι, ας πούμε, κάποια συγκεκριμένα μέρα;

Ναι κάτσε… Ήταν ημέρα Σάββατο. Κάθε Σάββατο πήγαινα στο πρακτορείο της Θεσσαλονίκης, εκεί που ήταν η συγκοινωνία, εκεί γύρω στη Θεσσαλονίκη, στο πρακτορείο αυτό και έπαιρνα το καλάθι. Και αφού τελείωνε το καλάθι, το έστελνε πάλι πίσω. Πάλι με το… Και κάθε Σάββατο είχα το καλάθι. Με αυτό μπόρεσα και πέρασα σχεδόν όλα τα χρόνια της Ακαδημίας.

Πολύ δύσκολο.

Πολύ δύσκολο, βέβαια. Καταλαβαίνεις τώρα με καλάθι όσο και να έχει δεν μπορεί να…

Ναι, ναι. Το άλλο, το κράτος-

Και… Κάπου-κάπου πήγαινα και σε μαγειρείο, όταν χρειαζόταν. Έτρωγα στο μαγειρείο.

Αυτό ήθελα τώρα να σας ρωτήσω. Ουσιαστικά, αν το πανεπιστήμιο, η Ακαδημία, που ήσασταν ή το κράτος βοηθούσε, ενίσχυε τους φοιτητές; Ειδικά που ερχόντουσαν από μικρές πόλεις, όπως το Κιλκίς.

Εγώ… Ναι… Εγώ δεν θυμάμαι στην Ακαδημία να με βοήθησε πότε η αυτή... Δεν… Αυτό δεν το θυμάμαι ποτέ. Δεν βοηθήθηκα ποτέ, δηλαδή που…

Επισκεφτήκατε έτσι τους γονείς σας; Είχατε τη δυνατότητα να τους επισκέπτεστε, να τους βλέπετε; Ή ερχόντουσαν αυτοί σε σας; Είχανε αυτήν την ευχέρεια;

Όχι, οι γονείς μας στο Κιλκίς.

Στο Κιλκίς.

Εμείς στη Θεσσαλονίκη δεν είχαμε καμία επαφή... Δεν είχαμε επισκέψεις.

Χρειάστηκε... Πείτε μου πείτε μου…

Εγώ κάπου-κάπου ερχόμουν στο Κιλκίς και τους έβλεπα και κατόπιν πάλι στη…

Χρειάστηκε να δουλέψετε παράλληλα ενώ ήσασταν φοιτητής;

Όχι, δεν δούλεψα, διότι πού να βρεις δουλειά; Η δουλειά δεν υπήρχε, δεν υπήρχε… Δεν ξέρω… Πάντως δεν δούλεψα… Ό,τι μπόρεσα από τους γονείς.

Και ήσασταν φοιτητής… Αφού τελειώνατε τα μαθήματα στην Ακαδημία τι κάνατε μετά; Βγαίνατε με τους φίλους σας; Τι ασχολίες είχατε, ας πούμε, τις απογευματινές ώρες; Πώς περνούσε ο χρόνος, ας πούμε, στη Θεσσαλονίκη;

O χρόνος… Με το διάβασμα και με τον περίπατο. Kαμιά φορά βγαίναμε έξω και πηγαίναμε στην παραλία και περνούσε η ώρα.

Το αγαπημένο σας μάθημα ποιο ήτανε;

Το αγαπημένο μου μάθημα ήταν η μουσική. Η μουσική στην Ακαδημία.

Και η μουσική στην Ακαδημία ήτανε μάθημα που έπρεπε να το παρακολουθήσετε;

Α όχι… Ναι… Είναι και… Βέβαια, ήταν και στο πρόγραμμα. Ήταν η μουσική στο πρόγραμμα των μαθημάτων που είχε η Ακαδημία.

Θυμάστε το πρώτο μας μάθημα μουσικής στην Ακαδημία ή τον καθηγητή σας σαν εικόνα στο μυαλό σας;

Όλους τους θυμάμαι, όλους τους θυμάμαι… Τον μουσικό τον θυμάμαι. Θυμάμαι όλους τους καθηγητές μαζί, βέβαια.

Στο μάθημα της μουσικής κάνατε και θεωρία κάνατε και πράξη, υποθέτω.

Ναι, η μουσική δεν ήτανε μόνο η θεωρία, το σολφέζ, που υπήρχε εκεί και αυτά τα τραγούδια[00:20:00] γραμμένα με νότες. Αλλά ήταν και η πρακτική… Πώς να στο πω; Εγώ είχα πάρει το ακορντεόν τότε, γιατί υποχρεωτικό βοήθημα για το δάσκαλο ήταν ένα όργανο. Το όργανο αυτό κατόρθωσαν και μου το πήραν οι γονείς. Το πρώτο ακορντεόν μου πήρανε. Με αυτό έμαθα τραγούδια, αυτά κτλ. και εξακολούθησα το ακορντεόν, δεν το άφησα ποτέ... Έμαθα και σήμερα που μιλάμε το ακορντεόν είναι δίπλα μου και το έχω πάντα δίπλα μου και τραγουδώ με το ακορντεόν και παίζω τα κομμάτια, τη μουσική όπως θέλω και όπως μπορώ. 

Πολύ ωραία, κύριε Σταύρο.

Δεν…

Πολύ ωραία… Πάρα πολύ ωραία. Πότε… Δηλαδή, μου είπατε ότι οι γονείς σας σάς πήραν το ακορντεόν.

Ναι.

Και-

Μάλλον ο ένας αδερφός μου, ο οποίος όταν έμεινε στο Κιλκίς έγινε ράπτης. Δηλαδή, το επάγγελμα ράπτης. Και αυτός είχε τη δυνατότητα κάπως, ας πούμε, να μου πάρει ένα μικρό ακορντεόν, 32άρι. Το πρώτο ακορντεόν. Ε μετά, πήρα, αφού μετά έμαθα κτλ. πήρα μεγαλύτερο όπου έμαθα πάρα πολλά, πάρα πολλά.

Πήγατε μαζί με τον αδερφό σας και το αγοράσατε αυτό το ακορντεόν;

Όχι, αυτός το αγόρασε και μου το έστειλε στη Θεσσαλονίκη σαν δώρο.

Α! Σαν δώρο. Σας έκανε έκπληξη, δηλαδή! Το ακορντεόν…

Ναι, ναι, ναι... Ήξερε ότι μου αρέσουν τα τραγούδια. Μου αρέσει οπωσδήποτε το όργανο αυτό. Και το πήρε και μου το ’στειλε, τον ευχαρίστησα. Η χαρά μου ήταν μεγάλη -τι να σας πω;- παίρνοντας το ακορντεόν.

Οπότε, αυτό το χρησιμο-

Γιατί ήταν ο πόθος μου, ήταν…

Ήτανε κάτι πολύ…

Κάτι πολύ έτσι… Μου άρεσε.

Κομμάτι του εαυτού σας.

Γιατί όταν μπήκα στην ακαδημία, έπρεπε να πάρω ένα όργανο και το όργανο που μου άρεσε ήταν αυτό και το πήρα… Και το πήρε ο αδερφός μου.

Πέρα από τα μαθήματα στην Ακαδημία κάνατε τα μαθήματα της μουσικής. Μετά, ας πούμε, είχατε έτσι το μεράκι να παίζετε ακορντεόν στους φίλους σας;

Κάθε μέρα.

Άρα, κάνατε έξτρα εξάσκηση.

Το ακορντεόν ήταν απαραίτητος φίλος, σύντροφος. Πώς να σου το πω; Λοιπόν, το είχα πάντα μαζί μου: Στις εκδρομές, στις γιορτές, στην εξοχή που πήγαινα τώρα τα καλοκαίρια κτλ., στα ταξίδια στην Ευρώπη, παντού. Μετά, όταν έγινα ας πούμε… Όταν διορίστηκα και μετά το ακορντεόν ήταν απαραίτητο σε κάθε εκδήλωσή μου. Με παρέες, με άλλους συναδέλφους. Είχαμε κομπανία. Λοιπόν. Με το ακορντεόν έζησα όλα τα χρόνια μου.

Η κομπανία αυτή ήτανε…

Η κομπανία ήτανε 4 όργανα. Κιθάρα, μπουζούκι, ακορντεόν και…

Δεν με πειράζει. Και να μη θυμάστε δεν με πειράζει καθόλου. Μην αγχώνεστε.

Όχι, ότι δεν τα θυμάμαι. Τα θυμάμαι, αλλά δεν μπορώ να τα πω.

Δεν πειράζει. Μην αγχώνεστε καθόλου. Οπότε, υπήρχε αυτή η Κομπανία η οποία ήταν κατά τη διάρκεια που ήσασταν φοιτητής και παίζατε στη Θεσσαλονίκη;

Όχι, στη Θεσσαλονίκη. Αυτό ήτανε μετά που παντρευτήκαμε με την…

Με τη σύζυγό σας.

Με τη σύζυγό μου και κάναμε εδώ στο Κιλκίς την κομπανία αυτή και πηγαίναμε, γλεντούσαμε στα μαγαζιά εδώ. Στις χοροεσπερίδες που κάναμε παρέες, στα γλέντια που κάναμε παρέες παίζαμε πάντα εμείς έτσι, ας πούμε, στο διάστημα.

Πολύ ωραία, κύριε Σταύρο. Κάνατε τα μαθήματα στη σχολή. Αποπειραθήκατε, προσπαθήσατε να κάνετε μαθήματα εκτός σχολής; Δηλαδή, κάνατε μαθήματα με κάποιον άλλο δάσκαλο ή ό,τι μαθαίνατε από τη σχολή και μετά υπήρχε η εξάσκηση από μόνος σας, μόνος σας να εξασκηθείτε, ας πούμε;

Μόνος εξασκήθηκα στο ακορντεόν… Δεν… Άλλοι… Και επιδόθηκα σε άλλους…

Δοκιμάσατε κι άλλα όργανα, ας πούμε.

Όχι, σε μορφωτικούς συλλόγους, πάντα.

Οπότε,  στη Θεσσαλονίκη ως ήσασταν δεν κάνατε κάποιο μάθημα, να παρακολουθήσετε με κάποιον άλλο δάσκαλο;

Όχι, στη Θεσσαλονίκη, όχι. Στη Θεσσαλονίκη απλώς το ακορντεόν που έμαθα και έδωσα εξετάσεις με το ακορντεόν στον καθηγητή που είχε την… Μάλιστα.

Ωραία… Και τελειώσατε… Κάποια στιγμή τελειώσατε το πανεπιστήμιο και μου είπατε… Πού διοριστήκατε;

Διορίστηκα στην περιφέρεια Κιλκίς, στον νομό Κιλκίς.

Το έτος; Ποιο έτος διοριστήκατε;

Το 1959.

1959.

1959.

Πέρασε και μία δύσκολη περίοδος, τα πέτρινα χρόνια όσο ήσασταν φοιτητής.

Ναι, πέρασε. Οπωσδήποτε δύσκολα χρόνια για μένα, δηλαδή, δύσκολα χρόνια.

Και να φανταστώ και για την πόλη το ίδιο… Ναι.

Δεν είχαμε τα απαραίτητα, τέλος πάντων. Καταλαβαίνετε ότι οι γονείς μου φτωχοί άνθρωποι. Ο πατέρας μου αγωγιάτης, τι να κάνει… Όλα αυτά… Ήταν δύσκολα αυτά τα χρόνια, πολύ δύσκολα. Τι να σας πω; Πάρα πολύ δύσκολα.

Θυμάστε την πρώτη σας μέρα σαν καθηγητής σε σχολείο;

Πρώτη μέρα.

Πρώτη μέρα σχολείο. Θυμάστε καθόλου;

Όχι. Πρώτα διορίστηκα αναπληρωτής.

Α, μάλιστα…

Δηλαδή, πριν το 1959 που διορίστηκα από το Υπουργείο Παιδείας έκανα αναπληρωτής σε σχολείο. Δηλαδή, προτού να διοριστώ δίδασκα πάλι, ας πούμε, ως αναπληρωτής.

Τι τάξεις είχατε; Τι τάξεις είχατε αναλάβει;

Όλες τις τάξεις. Στο Μελάνθιο, όταν ήμουν, είχα όλες τις τάξεις. Πρώτη, δευτέρα, τρίτη. Όλες τις τάξεις. Και τις έξι τάξεις. Τώρα δεν μπορώ να τα πω αυτά… Είμαι…

Μια χαρά μας τα λέτε, μια χαρά μας τα λέτε.

Είμαι, με το πάθημα μου… Εντάξει, τέλος πάντων.

Μια χαρά μας τα λέτε. Και τα μαθήματα… Εκείνη την εποχή εσείς διδάσκατε όλα τα μαθήματα;

Όλα τα μαθήματα. Πρώτης, δευτέρας… Όλα τα μαθήματα. Το πρόγραμμα… Όλο το πρόγραμμα.

Υπήρχε κάτι που σας δυσκόλευε, σαν δάσκαλο;

Σαν δάσκαλος, όχι. Δεν μου... Ήτανε η πρώτη, δευτέρα τάξη, η τρίτη κτλ. Εκεί προσπαθούσα να καταλάβουν τα παιδιά που δίδασκα, ας πούμε... Έτσι… Πώς να σας πω…

Προσπαθήσατε, ας πούμε, να… Αν κατάλαβα καλά θέλατε, ας πούμε, να δώσετε να καταλάβουν τα παιδιά τον στόχο, το νόημα της διδασκαλίας.

Το νόημα. Μπράβο, το νόημα.

Το νόημα.

Ναι, το νόημα.

Είχατε έτσι κάποιες προκλήσεις ή, ας πούμε, υπήρχε κάποιο πρωτόκολλο που έπρεπε να ακολουθήσετε; Για παράδειγμα, ας πούμε, τα παιδιά να μη γράφουν με αριστερό να γράφουνε με δεξί. Εσείς πώς ήσασταν σε αυτό το… Πώς ήσασταν εσείς σαν καθηγητής;

Όχι, τα παιδιά γράφανε όπως… Εγώ τουλάχιστον στο δημοτικό σχολείο δεν υπήρχε αυτό το πρόβλημα. Δεξιός… Πώς το λένε…

Δεξιόχειρας, αριστερόχειρας.

Α, μπράβο! Δεν υπήρχε. Όλοι όσοι όπως είχαν και μάλιστα ένα παιδί έγραφε με το αριστερό και λέω δεν το…

Ναι. Ήσασταν υπομονετικός.

Υπομονετικός και το κράτησα. Αφού δεν μπορεί.

Το αγαπημένο σας μάθημα και εκεί να φανταστώ ήταν η μουσική;

Οπωσδήποτε. Η μουσική ήτανε. Η μουσική, γιατί... Και εκεί στο σχολείο πάντα το ακορντεόν το είχα δίπλα μου. Δηλαδή, στο σχολείο σε ένα μέρος και τακτικά με το ακορντεόν στην ώρα της ωδικής που είχαμε πάντα έπαιζα τα τραγούδια, έπαιζα για τα παιδιά οπωσδήποτε, για να ευχαριστηθούν.

Πώς βλέπατε τα παιδ[00:30:00]ιά; Ήταν χαρούμενα; Ευχαριστιόντουσαν το μάθημα με το ακορντεόν;

Τα παιδιά ήταν πολύ χαρούμενα. Τουλάχιστον με αγαπούσαν πάρα πολύ. Και εγώ τα αγαπούσα. Γιατί, αν δεν αγαπάς ένα… Αλίμονο. Έδινα όλο τον εαυτό μου για τα παιδιά. Δηλαδή, φρόντιζα… Τα παιδιά τα φρόντιζα πάρα πολύ.

Μάλιστα. Πολύ ωραία. Ήσασταν έτσι ευχαριστημένος με τη θέση εργασίας σας; Δηλαδή, ήσασταν... Ο μισθός σας, για παράδειγμα.

Βέβαια. Ήμουν ευχαριστημένος από τη δουλειά μου, διότι τη δουλειά μου την έκανα υπεύθυνα. Σε όλα τα παιδιά ήμουν πρόσχαρος και έκανα καλά τη δουλειά μου μια χαρά. Δεν υπήρχε τίποτα που να μην είναι ωραίο. Πώς να…

Άρα, δεν ήσασταν αυστηρός. Ήσασταν…

Κοίταξε… Καμιά φορά τα παιδιά ενοχλούν. Εκεί λίγο πολύ ήμουνα λίγο αυστηρός. Να υπάρχει ησυχία στην τάξη, διότι πρέπει η τάξη να έχει ησυχία ούτως ώστε να μαθαίνουν τα παιδιά καλύτερα.

Με τους άλλους συναδέλφους πώς ήσασταν;

Με συναδέλφους;

Από το σχολείο, ναι.

Πάντοτε αγαπημένοι με τους συναδέλφους. Ως δάσκαλος επί όλα τα χρόνια μου φρόντιζα πάντα και ήμουνα συνδικαλιστής στο…

Δεν με πειράζει. Ήσασταν, συμμετείχατε σε μία συνδικαλιστική οργάνωση.

Α, μπράβο!

Σωστά;

Συνδικαλιστική, βέβαια…

Πάρα πολύ ωραία. Πώς αποφασίσατε να συμμετέχετε σε αυτήν την οργάνωση; Δηλαδή, τι ήταν αυτό που σας ώθησε να οργανωθείτε;

Αυτό ήταν… Το αυτό που ήθελα, όταν στην αρχή είδα τον συνδικαλισμό ότι πολλά πράγματα επιτυγχάνονται με τον συνδικαλισμό. Πηγαίναμε στα χωριά, στους δασκάλους, ενημερώναμε τους δασκάλους για κάθε πρόβλημα που είχανε, για τις απεργίες, για το ένα και το άλλο. Δηλαδή, όλα τα χρόνια μου ασχολήθηκα για να φροντίζω και να ενδιαφέρομαι για το καλό των δασκάλων, για τα προβλήματά τους και όλα τα...

H πρώτη σας επίσκεψη σαν συνδικαλιστής κάπου; Δηλαδή, σε κάποιο σχολείο... Θυμάστε;

Σε πολλά σχολεία θυμάμαι ότι πηγαίναμε τακτικά με την ομάδα των άλλων δασκάλων, των συνδικαλιστών. Πηγαίναμε κάθε τόσο ιδίως τις ημέρες που επρόκειτο να γίνει η απεργία. Και πηγαίναμε, τους ενημερώναμε τι πρέπει να κάνουνε, τι να…

Τους ενημερώνατε για το τι πρέπει να κάνουν στην απεργία;

Ναι, να συμμετέχουν στην απεργία. Τους ενημερώναμε, γιατί γίνεται η απεργία, διότι η απεργία γίνεται για λόγους που να αποβάλει… Να προβάλουν τον δάσκαλο.

Πώς να σας το θέσω… Πότε ξεκινήσατε να είστε συνδικαλιστής, να συμμετέχετε στη συνδικαλιστική οργάνωση; Θυμάστε;

Μετά από δύο, τρία… Από τρία χρόνια μετά από τον διορισμό μου.

Άρα;

Δηλαδή, ναι… Διορίστηκα το ’59. Το ’63 μπήκα στον συνδικαλισμό μέχρι που βγήκα το ’86.

Αρκετά χρόνια.

Όλα τα χρόνια.

Όλα τα χρόνια.

Όλα τα χρόνια μου ήταν εκεί.

Θυμάστε κάποια απεργία;

Βεβαίως. Θυμάμαι μία απεργία η οποία κράτησε 20 μέρες… Απεργία. 20 μέρες απεργία. Τη θυμάμαι αυτή, διότι ήμουν στο Μελάνθιο τότε. Στην απεργία αυτή ήμουν δάσκαλος του Μελανθίου. Στα πρώτα χρόνια είναι αυτά… Λοιπόν. Και να σας πω την περίπτωση. Ως συνδικαλιστής έκανα την απεργία. 20 μέρες απεργός. Κλειστό το σχολείο, αλλά εγώ το είχα ανοιχτό το σχολείο. Έφερνα, έπαιρναν όλα τα παιδιά… Τους… Κάθε μέρα είχαν το μάθημά τους, είχαν τον δάσκαλό τους. Δηλαδή, 20 μέρες μπορεί να μην πληρώθηκα, δεν πληρώθηκα. Έχασα τις 20 μέρες, αλλά 20 μέρες δίδασκα στα παιδιά τα μαθήματά τους.

Δεν σας ενδιέφερε καθόλου… Αρκεί τα παιδιά να μην χάνανε…

Έτσι, επειδή λέω: «Γιατί να χάνουν τα μαθήματα τα παιδιά;». Κι έτσι από θέληση, από ψυχική διάθεση -πώς να το πω;- πάντα ήμουνα…

Οι γονείς των παιδιών πώς το έβλεπαν αυτό;

Οι γονείς των παιδιών το έβλεπαν καλά.

Το έβλεπαν θετικά;

Διότι αυτοί ήθελαν τα παιδιά τους να…

Δεν θέλανε να χάσουνε μάθημα, ε;

Ναι.

Και αυτό ήταν ένα από τα χαρακτηριστικά… Ήτανε απεργία… Θυμάστε ποια αιτήματα ήτανε; Με τι αιτήματα είχε να κάνει η απεργία;

Τα αιτήματά τότε ακριβώς δεν τα θυμάμαι, αλλά τα αιτήματα οπωσδήποτε ήτανε… Οι τριετίες, η παροχή οπωσδήποτε…

Περίθαλψης.

Η αύξηση του μισθού -ξέρω γω-, κάτι τέτοια, ας πούμε, και άλλα θέματα παιδαγωγικά, πολλά… Τώρα δεν θυμάμαι ακριβώς.

Αιτήματα που είναι και επίκαιρα και τώρα.

Όπως είναι και τώρα.

Όπως είναι και τώρα.

Ακριβώς, όπως είναι και τώρα.

Όπως είναι και τώρα. Εσείς ουσιαστικά μου είπατε από το… Δύο τρία χρόνια αφού μετά διοριστήκατε, δηλαδή το ’63… ’62-’63 ήσασταν… Ξεκινήσατε σαν συνδικαλιστής. Μπήκατε στη συνδικαλιστική οργάνωση.

Ναι, είχα μπει στο…

Το ’67 ξεκινάει η δικτατορία στην Ελλάδα.

To ’67.

Σωστά;

Ναι.

Σας προσέγγισαν; Σας προσέγγισαν ποτέ από τη δικτατορία άνθρωποι είτε για να σας υποδείξουν πράγματα;

Λοιπόν, ήταν μια εποχή δύσκολη έτσι… Λοιπόν. Τότε επειδή εγώ, ας πούμε, ήμουνα… Να σας πω, ήμουνα… Πώς να σ’ το πω τώρα…

Φροντίζατε… Ήσασταν στο συνδικάτο.

Κοίταξε…

Φροντίζατε τους δασκάλους. Θέλετε να μου πείτε για τα φρονήματά σας; Μήπως;

Ναι, για τα φρονήματα. Λοιπόν, για τα φρονήματα. Ακριβώς αυτό. Λοιπόν, είχα διαφορετικά φρονήματα από… Και εκείνη την εποχή παρουσιάστηκαν προβλήματα σε δασκάλους. Ο επιθεωρητής της εποχής εκείνης, της δικτατορίας ακριβώς εκεί, με συνάντησε μια την ημέρα ας πούμε και λέει: «Κοίταξε…». Μου έδειξε μερικούς δασκάλους που θέλανε να τους βγάλουν, διότι ήταν αντιθέτου φρονήματος. Λοιπόν, εγώ σε αυτά του λέω: «Δεν ξέρω ποιοι είναι αυτοί κτλ. Ούτε ξέρω ποιοι, πώς είναι, τι είναι, αν είναι δεξιοί, αν είναι αριστεροί». Και…

Δεν μαρτυρήσατε.

Του έκοψα το…

Δεν μαρτυρήσατε κανέναν.

Ναι.

Πώς ήτανε να σας προσεγγίζει έτσι κάποιος από τη δικτατορία; Δεν φοβηθήκατε; Δεν τον φοβηθήκατε αυτόν τον επιθεωρητή, ας πούμε, όταν ήρθε και σας βρήκε;

Όχι! Γιατί να τον… Τι να τον φοβηθώ; Γιατί φαίνεται το κράτος τότε το δικτατορικό ζητούσε ορισμένους… Να το πω κομμουνιστές; Έτσι ακριβώς. Ήταν εναντίον των κομμουνιστών. Τότε θα θυμάσαι… Δεν ξέρω. Εσύ δεν έζησες φαίνεται τη δικτατορία…

Όχι, δεν έζησα…

Λοιπόν, και αυτό το πράγμα εγώ το αντίκρουσα, ας πούμε, έτσι χωρίς να με… Χωρίς να του πω τίποτε, ας πούμε, για ορισμένους συναδέλφους που τους… Τέλος πάντων, τους ήξερα. Μπορώ εγώ να προδώσω συνάδελφο, ας πούμε, για τα φρονήματά του; Ας ήταν ό,τι θέλει… Λοιπόν. Τότε βγάλανε δύο τρεις δασκάλους από την… Και τους πετάξανε έξω, δηλαδή. Ναι.

Ήτανε κάποιος γνωστός σας, θυμάστε; Kάποιος φίλος πέρα από συνάδελφος;

Όλοι ήτανε γνωστοί. Τρείς δάσκαλοι. Τρείς δάσκαλους βγάλανε. Δηλαδή, αυτ[00:40:00]οί οι τρείς ήτανε οι… Τι να πω… Δεν θέλω κιόλας αυτά να τα ακούσω καθόλου.

Γίνονται όλα αυτά με τη δικτατορία, με τον συνδικαλισμό.

Ναι.

Συμμετέχετε σε απεργιακούς αγώνες.

Ναι.

Είστε ένας άνθρωπος ο οποίος είστε πάρα πολύ δραστήριος και στα χρόνια της διδασκαλίας, σαν δάσκαλος δηλαδή. Συνεχίζατε πέρα από τα μαθήματα με τα παιδιά, συνεχίζατε έτσι να παίζετε ακορντεόν;

Πάντα.

Στην καθημερινότητά σας;

Πάντα. Το ακορντεόν σου είπα το είχα σε κάθε στιγμή πολέμου. Πάντα ήτανε μαζί μου το ακορντεόν. Ήτανε το όργανο της ψυχής μου.

Ρωτάω, γιατί εκείνη την περίοδο έχουν γραφτεί πολύ δυνατά, ας πούμε… Έχουν συνδεθεί πολύ δυνατά τραγούδια που μιλάνε για τον αντιδικτατορικό αγώνα. Οπότε, να φανταστώ και με το ακορντεόν σας εκεί ασχοληθήκατε.

Ασχολήθηκα και τότε. Και μου είπαν ορισμένοι από αυτούς: «Καλά, γιατί τραγουδάς αυτό το τραγούδι; Αυτό το τραγούδι το έγραψε κάποιος…».

Κομμουνιστής, για παράδειγμα.

Κομμουνιστής.

Αριστερός, ναι.

Τότε τον Μίκη Θεοδωράκη τον θεωρούσαν ότι…

Μίκης.

Εγώ λέω: «Το τραγούδι δεν έχει χρώμα. Το τραγούδι είναι τραγούδι και γράφτηκαν από ανθρώπους, ας πούμε, μορφωμένους. Τέλος πάντων, τα τραγούδια αυτά είναι για την πατρίδα, είναι για την ελευθερία κτλ. Δεν έχει χρώμα το τραγούδι. Τελείωσε, δεν είναι…

Είχατε κάποιο συνάδελφο που να ήταν στα γεγονότα με το Πολυτεχνείο; Να βρέθηκε έτσι σε δύσκολη θέση;

Το Πολυτεχνείο το είπαμε. Ήτανε κάτι που…

Έσκασε… Προέκυψε.

Προέκυψε… Και μπράβο στο Πολυτεχνείο που μπόρεσε και ξεσκέπασε -τι να πω;- τη δικτατορία.

Πάρα πολύ ωραία. Οπότε, το ακορντεόν συνεχίζει, δεν σταματάει ποτέ. Έχει ξεκινήσει από τα φοιτητικά χρόνια, έχουμε περάσει με το ακορντεόν τα φοιτητικά χρόνια, ξαναλέω.

Ναι.

Έχουμε περάσει την περίοδο που είστε δάσκαλος και είστε και… ασχολείστε και με τη συνδικαλιστική δράση. Και αφού είχατε έτσι τόσο πολύ ενδιαφέρον δεν συμμετείχατε έτσι σε κάποιον μουσικό σύλλογο;

Βεβαίως. Μουσικός σύλλογος πάντα. Ήμουν ιδρυτικό μέλος του μουσικού συλλόγου Κιλκίς το 1978, ιδρυτικό μέλος του μουσικού συλλόγου Κιλκίς. Στον μουσικό αυτό σύλλογο συμμετείχα όλα τα χρόνια μου μέχρι το 2019.

Πάρα πολλά χρόνια.

Όλα τα χρόνια μου, όλα. Όπου δεν μπορούσα πλέον να τραγουδήσω, δεν μπορούσα από το εγκεφαλικό που έχω πάθει… Λοιπόν. Όλα τα χρόνια μου ήμουν στον μουσικό σύλλογο. Παράλληλα με τον μουσικό σύλλογο, ήμουν στο μουσικό του ΚΑΠΗ. Στο ΚΑΠΗ του Κιλκίς ήμουν οργανοπαίχτης στα τραγούδια που είχαμε έναν μαέστρο και είχαμε ιδρύσει μία χορωδία έτσι εξωσχολική από φίλους κτλ. και ήμουν στο όργανο… Έπαιζα και τραγουδούσαν οι άλλοι. Δηλαδή, ήμουνα… Συμμετείχα στο ακορντεόν.

Είναι πολύ όμορφα όλα αυτά που μας λέτε. Εγώ θέλω λίγο να σας πάω πίσω, στην αρχή που μου είπατε για τον μουσικό σύλλογο που ιδρύθηκε που ήσασταν ιδρυτικό μέλος το ’78.

Το ’78, ναι.

Αυτός ο σύλλογος λειτουργεί ακόμη και τώρα; Είναι εδώ, στο Κιλκίς;

Yπάρχει και τώρα και κάνει στην…

Σε όλη την πόλη…

Και στην πόλη και έξω. Σχεδόν όλη την Ελλάδα, όλες τις πόλεις της Ελλάδος με τον μουσικό σύλλογο… Όλες. Αθήνα, Χίλτον, Κέρκυρα, όλες, Θεσσαλονίκη, Λάρισα. Σε όλες σχεδόν τις πόλεις της έχει δώσει συναυλίες ο μουσικός σύλλογος και υπάρχει τώρα και πάλι…

Είναι ενεργός.

Ενεργός.

Ας πούμε, μου είπατε, μου αναφέρατε ότι την Αθήνα, στο Χίλτον … Το ’76.

Το ’76. Ναι… Πριν να ιδρυθεί ο μουσικός σύλλογος πάλι με τους ίδιους, λοιπόν, είχαμε πάει το ’76 στο Χίλτον και δώσαμε και εκεί συναυλία μαζί με άλλες χορωδίες για… Πρώτοι, δεύτεροι κτλ. και τότε ήμασταν αρκετά ικανοποιημένοι από την απόδοσή μας.

Ουσιαστικά-

Δεν βγήκαμε πρώτοι, αλλά ήμασταν. Ναι… Είχαμε συμμετοχή σαν…

Είχε στόχο, δηλαδή, η συνάντησή σας στο Χίλτον να ανταλλάξετε ιδέες στη μουσική;

Όχι, αυτά έγιναν με πολλές άλλες χορωδίες. Δηλαδή, δεν συμμετείχαμε μόνο εμείς. Ήρθαν από την Ελλάδα αρκετές χορωδίες, οι οποίες σε τρεις μέρες η κάθε χορωδία είχε ποια μέρα θα τραγουδήσει κτλ.

Άρα, ήταν ένας κανονικός διαγωνισμός.

Σαν διαγωνισμός.

Σαν διαγωνισμός.

Ακριβώς, διαγωνισμός.

Σαν διαγωνισμός. Και είστε… Πήγατε εκεί το ’76. Νιώσατε έτσι στην Αθήνα… Γιατί πήγατε, ας πούμε, μετά την πτώση της δικτατορίας. Πριν μου αναλύσατε, ας πούμε, τα δύσκολα χρόνια σας σαν δάσκαλος κατά τη διάρκεια της δικτατορίας και τώρα βρεθήκατε, ας πούμε, στο Χίλτον το ’76.

Το ’76.

Πώς ήτανε; Ήτανε λίγο πιο ομαλά; Υπήρχε μία…

Εμείς είπαμε: «Δεν υπάρχει χρώμα τώρα στη μουσική», για αυτό μας άκουσαν, μας…

Σας χειροκρότησαν.

Μας χειροκρότησαν, μας χαρακτήρισαν κτλ. Δεν υπήρχε καμία…

Δεν υπήρχε καμία διαφορά.

Καμία διαφορά. Ούτε… Βέβαια, καμία διαφορά… Μπορεί να ήταν δικτατορία που λέμε, αλλά δεν μας ενδιέφερε τίποτε εμάς. Είμαστε… Ακριβώς και τώρα ο σύλλογος αυτός δεν έχει…

Διαφορές.

Δεξιούς και αριστερούς. Είναι όλοι αυτό… Πρώτα για να μπεις σε μία χορωδία ακριβώς πρέπει να είσαι εντάξει σε όλα.

Πολύ ωραία. Και κύλησαν τα χρόνια. Και συνταξιοδοτηθήκατε πότε;

Το ’86. Από το ’86 μετά σε όλο το διάστημα αυτό εκτός από τον μουσικό σύλλογο είχα κι άλλους… Σε άλλους κοινωνικούς φορείς, μορφωτικούς. Ήμουνα…

Ήσασταν ιδρυτικό μέλος σε κάποιο…

Α, μπράβο… Να τα ξεχνάω.

Δεν πειράζει, κύριε Σταύρο. Μια χαρά.

Λοιπόν, ιδρυτικό μέλος ενός… Του ΠΟ.Σ.Κ. Είναι ΠΟ.Σ.Κ., είναι…

Πολιτιστικός σύλλογος;

Ναι, σύλλογος ο οποίος είχε ασχοληθεί με… Πού είναι αυτά;

Eγώ έχω διαβάσει…

Να εκείνα εκεί.

Να σας προλάβω. Έχω διαβάσει για εσάς.

Άντε. Α, σωστά. Τα ξεχνάω τώρα και δεν μπορώ να τα πω.

Έχω ενημερωθεί για τον πολιτιστικό σύλλογο Κιλκίς μου λέτε, μου αναφέρεστε. Σωστά;

Ναι, πολιτιστικός σύλλογος…

Να τα πάρουμε λίγο από την αρχή. Εσείς εκεί δραστηριοποιηθήκατε στον πολιτιστικό σύλλογο Κιλκίς πότε; Πότε ξεκίνησε όλο αυτό; Να το πάρουμε έτσι.

Ξεκίνησε από το ’76 και το ’75, μπορώ να σου πω. Αλλά δεν είχε ονομασία πλέον εκεί. Είχαμε τον μαέστρο μας, αλλά δεν είχαμε το χαρακτηριστικό μουσικός σύλλογος Κιλκίς. Απλώς ήμασταν έτσι. Λοιπόν, πήγαμε στην Αθήνα -αυτό που σας είπα- στο Χίλτον και από τότε… Μετά, κάναμε τον μουσικό σύλλογο Κιλκίς, λοιπόν, σαν ίδρυμα...

Σαν μέλος.

Και από τότε μέχρι σήμερα είναι αυτός. Λειτουργεί. Ναι.

Ο μουσικός σύλλογος, δηλαδή, που μου αναφέρατε είναι διαφορετικός από τον πολιτιστικό σύλλογο Κιλκίς, από τον ΠΟ.Σ.Κ.;

Όχι. Το ίδιο[00:50:00] είναι.

Είναι το ένα και το αυτό.

Μουσικός Πολιτιστικός Σύλλογος Κιλκίς.

Το ένα και το αυτό.

Είναι το ίδιο πράγμα.

Πάρα πολύ ωραία. Να φανταστώ ότι… Θυμάστε την τελευταία σας μέρα σαν δάσκαλος με τη συνταξιοδότηση; Να ξαναπάμε λίγο πίσω.

Με τη συνταξιοδότηση; Τελευταία μέρα;

Τελευταία μέρα που διδάξατε. Τη θυμάστε καθόλου;

Τελευταία μέρα… Θυμάμαι που τους αποχαιρέτησα τα παιδιά μου. Πήγα στο σχολείο που έφυγα κτλ. Πήγα στο σχολείο, τους χαιρέτησα. «Παιδιά, φεύγω. Είμαι πλέον συνταξιούχος». Και τους έδωσα ορισμένες συμβουλές κτλ. Αυτά.

Ξανασυναντηθήκατε με κάποιους μαθητές σας; Έχετε επικοινωνία;

Λοιπόν. Πολύ ωραία το είπατε αυτό. Μαθητές. Έχω συναντηθεί σε τρία σχολεία με μαθητές. Μετά την αποφοίτηση οι μαθητές μιας χρονιάς στην Τέρπυλλο που υπηρετούσα με κάλεσαν σε κοινή έτσι… Δεν ξέρω, ρε παιδί μου…

Σε κοινή…

Λοιπόν…

Βρεθήκατε…

Με κάλεσαν στη συνάντησή τους που κάνουν μετά το σχολείο.

Στην συνάντηση μαθητών. Πάρα πολύ ωραία.

Μετά από 30-40 χρόνια, μετά από 40 χρόνια. Με κάλεσαν εδώ, στο Κιλκίς. Μου είπαν: «Θα έρθεις, δάσκαλέ μου». Μου στείλανε πρόσκληση: «Είμαστε οι μαθητές της όγδοης, της έκτης τάξης του Δημοτικού Σχολείου Τερπύλλου της χρονιάς που…». Και εγώ ανταποκρίθηκα στην πρόσκλησή τους. Μάλιστα πηγαίνοντας και ένα βιβλίο από αυτά που έγραψα τα τραγούδια και τους έδωσα τον καθένα από ένα βιβλίο.

Α, πολύ ωραία.

Με κάλεσαν σε…

Σε κάποιο χώρο για να σας τιμήσουν.

Σε χώρο. Σε…

Μήπως σας κάλεσαν στη Λέσχη Κιλκίς;

Με καλέσαν σε…

Σε κάποιο σχολείο ίσως;

Θα σπάσει το κεφάλι μου. Άσ’ το.

Δεν πειράζει. Μην αγχώνεστε. Δεν χάλασε ο κόσμος.

Δηλαδή…

Κρατήσατε πάντως επαφή με τους μαθητές σας σίγουρα.

Καλέ πήγαμε σε… Δεν το ξέρω τι είναι.

Δεν μας πειράζει, κύριε Σταύρο. Δεν μας πειράζει αυτό.

Όχι, με πειράζει εμένα.

Σας πειράζει. Ναι.

Με πειράζει εμένα που δεν μπορώ να θυμηθώ μία λέξη. Δηλαδή…

Κρατήστε το αυτό.

Με κάλεσαν για φαγητό… Σε ποιο μέρος;

Είναι σε κάποια ταβέρνα που…

A, να μπράβο! Πες το, βρε παιδί μου…

Α, σε κάποια ταβέρνα. Α, να μπράβο! Ορίστε, τη βρήκαμε τη λέξη. Δεν πειράζει. Όλα καλά.

Ταβέρνα.

Τα καταφέραμε.

Λοιπόν, πήρα… Μετά, φάγαμε, ήπιαμε, τους μίλησα, χαρήκανε. Πήγαμε στην Τέρπυλλο με το ακορντεόν.

Α! Πάλι το ακορντεόν.

Πήραμε το ακορντεόν. Εκεί πήγαμε στο σχολείο. Καθίσανε τα παιδιά σε θρανία όπως καθόντουσαν παλιά, όπως ήμουν...  Λοιπόν, μετά από το σχολείο αυτό, αφού τα είπαμε και ένα χεράκι που λέμε, πήγαμε σε καφετέρια, εκεί στην Τέρπυλλο. Εγώ με το ακορντεόν, τραγούδια εκεί μαζί.

Δώσατε ρεσιτάλ.

Μαζί. Ξεσπάσαμε, που λέμε.

Α ωραία. Πολύ ωραία.

Ξεσπάσαμε.

Άρα, δεν χάσετε επαφή μαζί τους ποτέ και αυτοί δεν θέλανε να χάσουν επαφή.

Ναι. Μετά το ίδιο πράγμα κάνανε εδώ, στο Κιλκίς. Το πρώτο σχολείο που τελείωσα και πήρα το χαρτί από το… Λοιπόν. Οι μαθητές πάλι της έκτης τάξης του σχολείου, οι μαθητές όλοι με κάλεσαν πάλι εδώ στων κυνηγών τότε υπήρχε.

Σε μία ταβέρνα και εκεί.

Στην ταβέρνα.

Ναι.

Στην ταβέρνα. Πάλι και εκεί το ίδιο. Δηλαδή…

Γλέντι και χορός.

Πάλι χορός κτλ.

Και το ακορντεόν μαζί.

Ε, μα…

Έτσι.

Λοιπόν, καταλαβαίνεις, ας πούμε. Δηλαδή, αυτό τώρα το κάνανε… Να σε πω και κάτι άλλο που είχα τέτοια αυτή… Δεν ξέρω τι είχα. Με αγαπούσαν τα παιδιά αυτά. Με κάλεσε το δημοτικό σχολείο που δίδαξα εδώ, στο Κιλκίς, στο δεύτερο σχολείο. Πρώτη χρονιά πήγα εκεί, επειδή -δεν ξέρω- ο επιθεωρητής με έβαλε πρώτη χρονιά να διδάσκω στο Κιλκίς, εδώ στο δεύτερο. Και τα παιδιά εκείνα μετά από πόσα χρόνια –δεν θυμάμαι, 30-40– με κάλεσαν πάλι σε…

Είστε πολύ…

Αγαπητός.

Αγαπητός σε όλους.

Αυτό. Αγαπητός. Ναι.

Αγαπητός σε όλους. Υπάρχει κάτι καλύτερο για έναν δάσκαλο από αυτό;

Από αυτό…

Δεν υπάρχει.

Έτσι συγκινούμαι όταν-

Ναι.

Με καλούνε έτσι από αγάπη-

Είναι λογικό.

Κι από… Τι να σου πω; Θυμούνται τον δάσκαλό τους. Πώς να…

Καλύτερο δώρο δεν υπάρχει.

Δεν υπάρχει.

Δεν υπάρχει.

Μπράβο. Να, αυτά τα…

Άρα, βλέπω ότι με τη συνταξιοδότηση ασχοληθήκατε ακόμα πιο πολύ με τη μουσική.

Ναι.

Παθιαστήκατε πολύ.

Μα όλα μου τα χρόνια, σου λέω, μετά τη συνταξιοδότηση, κυρίως τότε που αρχίσαμε και τα ταξίδια. Ταξίδια! Και πού δεν πήγαμε! Γαλλία, Ισπανία, Γερμανία, Ρωσία. Το ακορντεόν πάντα δίπλα.

Αυτό το κάνατε με τη σύζυγο ή με…

Με τη σύζυγο.

Με τη σύζυγο.

Αυτό το πράγμα το κάναμε με τη σύζυγο.

Με τη σύζυγο.

Θέλω να πω, με το ακορντεόν πάντα.

Κύριε Σταύρο, ήθελα να σας ρωτήσω, γιατί υπάρχει το Πολυάνειο ωδείο της Μητρόπολης. 

Ναι.

Εσείς εκεί συμμετείχατε στο Πολυάνειο ωδείο στη Μητρόπολη;

Λοιπόν, στη Μητρόπολη έκανα 12 χρόνια…

12 χρόνια διδάξατε.

Όχι, δίδαξα. Δεν δίδασκα, δεν ήμουν… Ήμουνα…

Ήσασταν επίτροπος;

Τι ήμουνα, βρε παιδί μου…

Ήσασταν μέλος; Ιδρυτικό μέλος, μήπως;

Όχι. Στη Μητρόπολη ήμουνα… Γιατί να…

Μην αγχώνεστε!

Όχι, ρε παιδί μου. Να μη θυμάμαι τι ήμουνα εκεί, τι έκανα.

Διδάσκατε στα-

Όχι, καλέ. Μετά τον νεωκόρο ποιος είναι στην εκκλησία εκεί στο… Και έρχονται και ανάβουν κεριά και-

Επίτροπος.

Μπράβο!

Ήσασταν επίτροπος.

Επίτροπος.

Επίτροπος ήσασταν.

Αυτά παθαίνω, πουλάκι μου…

Και; Επίτροπος.

Επίτροπος. 12 χρόνια επίτροπος. Και τότε ο Μητροπολίτης μου λέει: «Θα κάνουμε ωδείο». «Σε βάζουμε σαν ιδρυτικό μέλος». Με έβαλε σαν ιδρυτικό μέλος εμένα, τον Γαϊτανίδη ο οποίος είναι ψάλτης, ιεροψάλτης της Μητρόπολης, και ο δεσπότης, τον τότε δεσπότη. Και κάναμε… Ιδρύσαμε το ωδείο Μητροπόλεως για τα παιδιά, για τους νέους. Λοιπόν…

Είχε συμμετοχή; Ερχόντουσαν τα παιδιά;

Κοίταξε… Αυτό τώρα είναι ωδείο Μητροπόλεως. Έχει… Δεν ξέρω πόσα παιδιά τώρα είναι μέσα εκεί. Υπάρχουν καθηγητές, οι οποίοι είναι μουσικοί, και διδάσκουν τα παιδιά. Δηλαδή, για τους νέους έγινε, για τους νέους. Και τώρα λειτουργεί εδώ και πόσα χρόνια. Από το ’90. Πότε έγινε; Ναι, από τότε. Μάλλον ’98. Δεν θυμάμαι τώρα. Τα έχω γραμμένα εδώ. Και έτσι λειτουργεί. Λειτουργεί ακόμα εδώ.

Και μου αναφέρατε κάποια στιγμή, αν δεν κάνω λάθος, ότι γράψατε βιβλίο;

Ναι. Αυτό το βιβλίο.

Αυτό το βιβλίο.

Αυτό. Αυτό και πολλά τέτοια άλλα. Αυτό το βιβλίο είναι γραμμένο τελευταία.

Πότε το γράψατε;

Αυτό ήταν γραμμένο από το ’90… Από το ’94. ’94 είναι γραμμένο αυτό το βιβλίο.

Θέλετε να μου περιγράψετε το βιβλίο σας;

Να το, ’94. Λοιπόν, και είχα άλλα τα οποία εγώ τα έγραφα, δηλαδή. Έγραψα όλα τα αυτά και τα συναρμολογούσα εγώ. Εγώ τα έκανα. Αυτό το έκανε…

Όταν λέτε τo συναρμολογούσατε; Δηλαδή; Μαζεύατε τραγούδια…

Όπως είναι αυτό τώρα. Αυτά τα εξώφυλλα τα έκανα εγώ. Όλα αυτά τα έκανα εγώ.

Πολύ ωραία.

Και το... Έχω εκεί πέρα να σας τα δείξω.

Τι συμπερ[01:00:00]ιλαμβάνει μέσα το βιβλίο σας; Τι έχει; Σε τι αναφέρεται το βιβλίο σας;

Αυτό το βιβλίο έχει… Να σου πω τι έχει τώρα. Το βιβλίο έχει τραγούδια χορωδιακά που τα λέγαμε στον μουσικό σύλλογο και τραγούδια άλλα μεγάλων συνθετών, όπως Μίκη Θεοδωράκη, Ξαρχάκου, πολλών. Λοιπόν…

Άρα, μέσα εδώ στο βιβλίο έχετε βάλει όλο το μεράκι σας με το ακορντεόν.

Όλο το μεράκι με το ακορντεόν. Μπράβο, πολύ ωραία το είπατε.

Είναι τραγούδια που έχετε παίξει με τον μουσικό σύλλογο, αλλά νομίζω ότι είναι και τραγούδια που σας αρέσουνε.

Τραγούδια βέβαια. Είναι τραγούδια ωραία. Πώς το λέμε…

Τραγούδια που περιέχουνε συναίσθημα είμαι σίγουρη…

Τραγούδια που έχουνε… Τι να σου πω... Που αναφέρονται για τους νέους και τα…  Κοίταξε…

Για έρωτα.

Για έρωτα. Μπράβο. Για έρωτα!

Για φόβο. Για συναισθήματα.

Ναι, για συναισθήματα.

Συναισθήματα, ναι.

Είναι έρωτα, πόθος, χαρά κτλ. Τραγούδια χαρούμενα.

Έχετε κάποιον αγαπημένο σας σύνθετη;

Όλοι οι συνθέτες είναι αγαπητοί. Δεν μπορώ να ξεχωρίσω βέβαια, αλλά κυρίως του Μίκη Θεοδωράκη τα τραγούδια τα έπαιζα και τα παίζω όλα.

Κάποιο από αυτά που να ξεχωρίζετε του Μίκη;

«Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ» και πολλά άλλα. «Η πόλη…»… Τι να σας πω…

Ήταν, ας πούμε, το τραγούδι του Μίκη ήτανε το πρώτο που παίξατε με το ακορντεόν σας;

Όχι, το πρώτο τραγούδι που έπαιξα στην αρχή στην Ακαδημία που ήμουν ήταν το «Άστα τα μαλλάκια σου».

Το αφιερώσατε κάπου ή απλά σας άρεσε;

Απλά, το πρώτο. Έτσι… Την εποχή εκείνη έδινε και έπαιρνε αυτό το τραγούδι. Παντού. Παντού στις παρέες κτλ. έπαιρνε. Ε, αυτό έμαθα στην αρχή. Μετά έμαθα όχι μόνο αυτό, αλλά μπορώ να σε πω 300 τραγούδια.

Είμαι σίγουρη.

Έγραψα στο βιβλίο το άλλο… Έχω δύο αυτά… Έγραψα 250 τραγούδια. Αλλά εκτός αυτά ξέρω άλλα τόσα.

Ε, τόσα χρόνια από φοιτητής.

Ναι, ναι.

Δάσκαλος. Τόσα χρόνια έχετε παρέα σας το ακορντεόν.

Έμαθα σχεδόν όλα τα ρεμπέτικα αυτά, όλα τα τραγούδια. Πολλά.

Είχατε την τύχη να συναντήσετε κάποιον μουσικό είτε συνθέτη είτε τραγουδιστή, στιχουργό;

Όχι. Αυτός που… Ένας μουσικός ο οποίος με τη χορωδία από τη Ζάκυνθο από εκεί… Την Κέρκυρα, από την Κέρκυρα. Ήρθαν εδώ στο Κιλκίς, τον γνώρισα και του πήρα ένα… Αυτό που σου είπα, το…

Μία παρτιτούρα.

«Τα πιο νόστιμα τραγούδια τα έχει η Παλαιοκαστρίτσα». Λοιπόν… Το πήρα, το ζήτησα, μου το έδωσε και…

Πήγατε εκεί και συστηθήκατε;

Ναι. Ήρθαν εδώ, στο κέντρο, εκεί όπου έκαναν τη συναυλία. Μετά τη συναυλία εγώ τον πλησίασα. «Είμαι χορωδός -του λέω-, θέλω αυτό το τραγούδι». Μου άρεσε, το πήρα από αυτόν και το έμαθα και εγώ μετά με τις νότες που…

Και το παίζατε, να φανταστώ, και στον σύλλογο.

Και το παίζω και το… και πάντοτε και τώρα το παίζω, ας πούμε, παντού.

Πολύ ωραία.

Είναι ένα τραγούδι που μου αρέσει.

Άρα-

Εκεί συνήθως στην Κέρκυρα… Ο αυτός έγραψε… Ο…

Ο Κατσαρός μήπως;

O Kατσαρός.

O κύριος Γιώργος Κατσαρός;

Του Γιώργου Κατσαρού είναι αυτό.

Συναντήσατε τον ίδιο τον κύριο Γιώργο Κατσαρό ή κάποιος άλλος χορωδός…

Όχι, κάποιος άλλος ήτανε.

Κάποιος άλλος μαέστρος.

Κάποιος άλλος μαέστρος της χορωδίας εκεί λοιπόν. Από αυτόν το πήρα και το έμαθα και αυτό. Και τόσα άλλα…

Και έτσι μία ζωή με το ακορντεόν...

Μία ζωή με το ακορντεόν. Αυτό ήταν.

Κύριε Σταύρο, σας ευχαριστώ πάρα πολύ. Η παρέα σας ήταν πολύ όμορφη. Θα θέλατε να μας παίξετε ένα κομμάτι για πολύ λίγα λεπτά με το ακορντεόν σας να σας ακούσουμε και εμείς λίγο;

Ευχαρίστως.

Πολύ ωραία.

Για να δω.

Ποιο θα μας παίξετε;

Για να δω.

 Πριν ξεκινήσετε. Αυτό είναι το ακορντεόν που αγοράσατε εσείς;

Όχι. Αυτό είναι…

Και όποτε θέλετε είστε έτοιμος-

Για να δούμε.

Nα μας παίξετε λίγο με το ακορντεόν σας.

Ακούγεται;

Μην αγχώνεστε. Πάρτε τον χρόνο σας. Θέλετε μήπως να προσθέσετε κάτι άλλο σε σχέση… Θέλετε να πείτε κάτι άλλο; Έχετε κάτι άλλο να μοιραστείτε;

Όχι. Εντάξει. 

Τότε σας ευχαριστώ πάρα πολύ για όλα όσα μοιραστήκατε μαζί μου.

  «Είχα φυτέψει μια πορτοκαλιά που την εζήλευε όλη η γειτονιά που την εζήλευε όλη η γειτονιά είχα φυτέψει μια πορτοκαλιά. Αχ, Μαργαρίτα Μαγιοπούλα. Αχ, Μαργαρίτα Μαγιοπούλα. Αχ, Μαργαρίτα, μάγισσα. Πρωί πρωί την πότιζα φιλιά, το δειλινό την πήραν τα πουλιά, το δειλινό την πήραν τα πουλιά, πρωί πρωί την πότιζα φιλιά. Αχ, Μαργαρίτα Μαγιοπούλα. Αχ, Μαργαρίτα Μαγιοπούλα. Αχ, Μαργαρίτα, μάγισσα».

Σας ευχαριστώ πάρα πολύ. Να είστε καλά.

Ευχαριστώ.