[00:00:00] Είναι Τρίτη 17 Νοεμβρίου 2020, είμαι με τον Νίκο Ζιάκα, ο οποίος βρίσκεται στην Πανόρμου. Εγώ ονομάζομαι Μάνος Κανδεράκης, είμαι ερευνητής στο Istorima και βρίσκομαι στην Άνω Κυψέλη. Νίκο, που γεννήθηκες;

Καλημέρα, Μάνο. Γεννήθηκα στην Αθήνα, γεννήθηκα το ’92, μεγάλωσα εδώ, ζω εδώ. Αυτά.

Πήγες σχολείο στην Αθήνα, δηλαδή.

Ναι, πήγα σχολείο στην Αθήνα, έλειψα για πολύ λίγο, για... όταν ήμουν στο δημοτικό, ίσα ίσα για την πρώτη τάξη δημοτικού, για λίγο στο νηπιαγωγείο, που χρειάστηκε να λείψω λόγω η δουλειά του πατέρα μου και ήμουνα απών, δηλαδή, από την Αθήνα. Αργότερα επέστρεψα και συνέχισα κανονικά το σχολείο εδώ, όπου και το ολοκλήρωσα μέχρι και το Λύκειο, όπου έδωσα τις Πανελλήνιες για να συνεχίσω αργότερα, περνώντας στη σχολή, στο τμήμα Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης στο Ρέθυμνο, όπου εκεί βρέθηκα και συνέχισα τις σπουδές μου στην Ψυχολογία και τις ολοκλήρωσα το ’15. Πέρασα το ’10 και ολοκλήρωσα τις σπουδές μου μετά από 5 χρόνια το 2015. Αυτά τα λίγα πράγματα γενικά με τις σπουδές.

Μάλιστα. Και μετά συνέχισες μετά τις σπουδές; Εργάστηκες; Συνέχισες σε μεταπτυχιακό επίπεδο;

Αργότερα, ναι. Πήρα μια απόφαση να συνεχίσω για σπουδές πάνω στην κλινική ψυχολογία, αφού πρώτα πήγα στρατό και ολοκλήρωσα που ήμουν ψυχολόγος, για ένα διάστημα ήμουν σε στρατιωτικό νοσοκομείο, στην Αλεξανδρούπολη βρισκόμουν. Αφού ολοκλήρωσα τη θητεία, λοιπόν, και δίνοντας κάποιες εξετάσεις στα αγγλικά, πήγα και συνέχισα κι έκανα το μεταπτυχιακό μου στο πανεπιστήμιο της Βόρειας Ουαλίας στο Bangor. Ήταν ένα μεταπτυχιακό στην κλινική ψυχολογία, περισσότερο ερευνητικό, είχε λίγο και το κομμάτι συνδυαστικά της νευροψυχολογίας, έκατσα εκεί ένα χρόνο, πήγα το 2016-17, έμεινα έναν ολόκληρο χρόνο στην Ουαλία. Ολοκλήρωσα τις σπουδές μου και αυτό ήταν το κομμάτι της ψυχολογίας, αργότερα δεν συνέχισα ούτε με κάποιο διδακτορικό, το τερμάτισα εκεί.

Οπότε, έζησες και την εμπειρία του εξωτερικού, στην Ουαλία συγκεκριμένα.

Ναι, ήτανε η πρώτη εμπειρία που έζησα στο εξωτερικό εντελώς μόνος μου, όπου βρέθηκα και για μεγάλο χρονικό διάστημα, για ένα διάστημα ενός χρόνου. Και για μένα αυτή η εμπειρία ήτανε αρκετά σημαδιακή, γιατί κατάφερα ουσιαστικά εκτός από το να φύγω από το σπίτι, όπως είχα κάνει και στο πρώτο πτυχίο, εντάξει που 'χα πάει στην Κρήτη και σπούδασα. Αλλά αυτό ήταν σε μια χώρα μακριά από την Ελλάδα, στο εξωτερικό, και σιγά-σιγά, έτσι, είχα και τα πρώτα ερεθίσματα με έναν ξένο πολιτισμό, μία ξένη κουλτούρα. Και γενικά, το κλίμα του πανεπιστημίου εκεί στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπως και γενικότερα στην Ευρώπη, στα πανεπιστήμια αυτά υπάρχει πολύ το λεγόμενο... υπάρχουν πολλά άτομα ξένα, το international θα λεγα αλλιώς. Όπου αυτό είναι πολύ καλό θεωρώ γιατί έτσι κατάφερνα να γνωρίσω και άτομα –και να κάνω παρέα– από χώρες όπως ήταν ένας πολύ καλός φίλος που 'χα και roommate ήταν από την Κόστα Ρίκα. Κατάφερα έτσι, λοιπόν, να έρθω κοντά με άτομα από άλλους πολιτισμούς, κουλτούρες να τα γνωρίσω καλύτερα, να κάνω παρέα μαζί τους, να βγούμε έξω, να διασκεδάσουμε, να περάσουμε όμορφα, να δοκιμάσω πράγματα από την δική τους κουζίνα. Γενικά, για μένα ήταν ένα σχολείο θα 'λεγα. Το πρώτο σχολείο που κατάφερα να μάθω κάποια πράγματα για ανθρώπους που βρίσκονταν και κατάγονταν από άλλες χώρες.

Μάλιστα. Και με αφορμή, δηλαδή, την παραμονή σου εκεί στην Ουαλία, στην Βόρεια Ουαλία, είχες την ευκαιρία να επισκεφτείς και άλλα μέρη;

Είχα την ευκαιρία, η αλήθεια είναι. Δεν το επεδίωξα όμως από την πρώτη στιγμή. Αρχικά, όταν βρέθηκα εκεί, ο πρώτος μου στόχος ήταν φυσικά να δω πώς θα πάει η σχολή, το πανεπιστήμιο, και αργότερα να γνωρίσω κάποια άτομα σιγά-σιγά, για να δικτυωθώ και εγώ, κάτα κάποιο τρόπο, κοινωνικά, να κάνω τις δικές μου παρέες. Αλλά αργότερα, σιγά-σιγά κάνοντας αυτές [00:05:00]τις παρέες, ήθελα και γω σιγά-σιγά να αρχίσω και να ανακαλύπτω γύρω-γύρω τις περιοχές της Ουαλίας. Ήταν και η πρώτη φορά που είχα πάει Ουαλία, δεν είχα ξαναπάει στο παρελθόν ποτέ και ήταν μια χώρα που πάντα την είχα στο μυαλό μου να την επισκεφτώ. Οπότε, άρχισα σιγά-σιγά να κάνω και κάποια μικρά πρώτα ταξίδια και μόνος μου, και με παρέα και κάποιες φορές μόνος μου -το λεγόμενο αυτό solo travel- και άρχισα, λοιπόν, να παίρνω το τρένο και να γυρνάω κάποιες περιοχές της Βόρειας Ουαλίας που ήταν κοντά στο Bangor όπως το Conwy, μια ιστορική πόλη που χει από τα πιο μεγάλα ιστορικά κάστρα γενικά σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά γενικότερα και στην Ευρώπη. Επειδή είναι πάρα πολύ χαρακτηριστικό στοιχείο της Ουαλίας ότι έχει τα περισσότερα κάστρα που υπάρχουνε στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οπότε, αυτά ήταν μια τέλεια εμπειρία για μένα και άρχισα σιγά-σιγά με το τρένο να ανακαλύπτω τις γύρω-γύρω περιοχές. Αυτό για αρχή για την Ουαλία. Αργότερα σιγά-σιγά, περνώντας ο καιρός, ε ήθελα να κινηθώ να δω και άλλα μέρη, και άρχισα σιγά-σιγά να στρέφομαι προς τα κάτω. Επισκέφτηκα το Cardiff που ήθελα καιρό να το επισκεπτώ. Όλο αυτό το ταξίδι έγινε με το τρένο, όπως και το προηγούμενο ταξίδι, γενικά και ταξίδια που είχα κάνει στην Βόρεια Ουαλία. Γενικά, το τρένο άρχισα να το χρησιμοποιώ πάρα-πάρα πολύ στα ταξίδια μου, ενώ πριν δεν το χρησιμοποιούσα τόσο πολύ, δεν είχα την ευκαιρία να το χρησιμοποιήσω. Οπότε, άρχισε ουσιαστικά να είναι το μέσο μεταφοράς μου από μια πόλη στην άλλη ακόμα και από μια χώρα στην άλλη, αφού με αυτό επισκέφτηκα την Αγγλία, πήγα στο Liverpool, στο Manchester, σε μια πολύ όμορφη πόλη η οποία ήταν στα σύνορα με την Ουαλία ακριβώς, αλλά ανήκε στην πλευρά της Αγγλίας, ήταν το λεγόμενο Chester, που είναι και αυτή όντως μια ιστορική πόλη. Για εκεί είδα μια ιδιαίτερη αρχιτεκτονική, όσον αφορά στον κεντρικό δρόμο, στο main street που ήτανε τα μαγαζιά και η κεντρική πλατεία της περιοχής, μια πολύ μικρή πόλη σχετικά, όχι με πολύ μεγάλο πληθυσμό, αλλά πολύ όμορφη. Που γενικά είναι και μια πόλη που όσοι επισκέπτονται την Αγγλία και μπορούν να την επισκεφτούν, θα πάνε να την δουν, έστω για μία-δύο μέρες. Και αργότερα, λοιπόν, άρχισα σιγά-σιγά εκεί να μου μπαίνει το μικρόβιο το να αρχίσω να θέλω να ταξιδεύω όλο και περισσότερο. Γενικά, ήταν κάτι που μου άρεσε πάρα πολύ οπότε όταν έβρισκα την πρώτη ευκαιρία, έπαιρνα το τρένο και έφευγα, κυρίως τα Σαββατοκύριακα. Και επιπλέον, κάτι ακόμα που ήρθε και κόλλησε σε όλο αυτό, είναι ότι είπα σιγά-σιγά να αρχίσω λίγο και να τα τραβάω αυτά, να τα 'χω σαν στιγμές, και αργότερα αν μου χρειαστούν κάπου, να τα χρησιμοποιήσω για κάτι δικό μου. Οπότε, άρχισα να τραβάω και να φτιάχνω κάποια μικρά βίντεο. Ήτανε κάποια ταξιδιωτικά βίντεο τα οποία ήτανε από τις επισκέψεις μου σε όλες αυτές τις πόλεις και τις περιοχές, βίντεο που ήτανε μέσα από τα τρένα, διάφορα βίντεο, στα οποία άρχισα σιγά-σιγά να φτιάχνω ένα δικό μου ταξιδιωτικό αρχείο. Συνέχισα, λοιπόν, να ασχολούμαι με αυτό, και αυτό ήταν σιγά-σιγά, το 'βλεπα σαν χόμπι, σαν δραστηριότητα, κάνω κάτι μεν που μου αρέσει, τα ταξίδια, αλλά έχω και το βίντεο. Οπότε, άρχισα σιγά-σιγά να ασχολούμαι με το κομμάτι του βίντεο σαν μια δραστηριότητα η οποία μου άρεσε και περνούσα και ευχάριστα τον χρόνο μου. Και ακόμα όταν πήγαινα στα ταξίδια μου, πολλές φορές που ήμουνα μόνος μου αυτό κάπως με απασχολούσε και περνούσα και πιο δημιουργικά τον χρόνο μου. Ακόμα όταν βρισκόμουν μόνος μου -για παράδειγμα- στο δωμάτιο και είχε περάσει η ώρα και ήτανε βράδυ. Έτσι ουσιαστικά κύλησε, μπορώ να πω, ο περισσότερος καιρός στην Ουαλία. Αυτός ο ένας χρόνος. Oυσιαστικά ανακάλυψα την Ουαλία, την γύρισα με το τρένο, όλη σχεδόν και τις πιο γνωστές πόλεις, επισκέφθηκα διάφορα μνημεία αξιόλογα και αργότερα ουσιαστικά γύρισα και την Αγγλία που ήτανε δίπλα. Αργότερα, αφού τελείωσα το ’17, έκανα μια μικρή παράταση παραμονής μου στην Ουαλία, όπου παρέμεινα περίπου για δύο-τρεις μήνες ακόμα -κάπου εκεί ήτανε το χρονικό διάστημα που ήμουνα παραπάνω-, όπου ήμουνα φιλοξενούμενος στο σπίτι με κάποια [00:10:00]παιδιά, όπου και εκεί μπορώ να πω ήταν πολύ όμορφα, γιατί μοιράστηκα στιγμές και ήρθα ακόμα πιο κοντά με κάποια άτομα, με κάποιους φίλους που είχα παρέα. Και ήταν πολύ όμορφο αυτό γιατί είχα με αυτά τα άτομα... κυρίως κάναμε πολλές εκδρομές και πολλά περπατήματα και βόλτες μες στην φύση, επειδή το Bangor ουσιαστικά είναι από τα πιο βόρεια κομμάτια και βρίσκεται κοντά στα highlands της Ουαλίας, όπως είναι τα γνωστά highlands που λέμε πάνω που 'χει η Σκωτία. Έτσι, λοιπόν, αφού και η Ουαλία και το κομμάτι που 'μουνα, προσφερόταν για να κάνεις κάποιες διαδρομές και βόλτες μες την φύση. Αυτά τα παιδιά, λοιπόν, εκείνο το διάστημα κάναμε αρκετές βόλτες, αρκετά περπατήματα και ανακαλύψαμε γενικότερα γύρω-γύρω τη φύση που υπήρχε στο κομμάτι της Βόρειας Ουαλίας. Είδαμε πολλά, δηλαδή, περπατήσαμε σε κάτι τεράστια, θυμάμαι, πολύ όμορφα δάση, τα οποία τα διέσχιζαν μικρά ρυάκια με ποτάμια, υπήρχαν διάφορες κλεισμένες πετρόχτιστες γέφυρες. Ήταν ένα τοπίο γενικά που δεν το είχα ξαναδεί έτσι, ήτανε πολύ έντονη βλάστηση και πολύ όμορφες διαδρομές. Και είχα την ευκαιρία, λοιπόν, να περιπλανηθώ μέσα σε όλο αυτό το... την όμορφη διαδρομή.

Αργότερα, τελειώνοντας από κει, περνώντας κι αυτός ο ένας χρόνος και περνώντας και αρκετά χρόνο με αυτά τα παιδιά από παρέα, και μένοντας μαζί τους, έφυγα και βρέθηκα στην Ολλανδία. Βρέθηκα, λοιπόν, στην….

Σε ποια πόλη;

Συγγνώμη;

Σε ποια πόλη της Ολλανδίας;

Βρέθηκα στο Ρότερνταμ. Το Ρότερνταμ, εντάξει είναι πολύ γνωστό, είναι η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη και η πιο γνωστή στην Ολλανδία. Έχει πολύ το σύγχρονο στοιχείο και γενικά υπάρχει ένα πολύ μικρό κομμάτι παλιάς πόλης, όχι και τόσο. Είναι πολύ γνωστή αυτή η πόλη συγκεκριμένα στην Ολλανδία επειδή ουσιαστικά ήτανε το σημείο όπου οι Ολλανδοί προσπάθησαν να αντισταθούν ενάντια στους Γερμανούς, κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, και έχει φτιαχτεί ένα μνημείο στη λεγόμενη γέφυρα Erasmusbrug που λέγεται η γέφυρα η μία η μεγάλη που συνδέει την μία και την απέναντι περιοχή στο Ρότερνταμ. Εκεί ήταν το σημείο που επειδή έγινε η αντίσταση των Ολλανδών ενάντια στους Γερμανούς, η οποία δεν διήρκησε και πολύ, διήρκησε λίγες μέρες, λίγες ώρες θα λέγαμε, έχουνε φτιάξει ένα μνημείο προς τιμή των πεσόντων. Οπότε, είναι και για αυτό ένας λόγος που είναι γνωστή και πάνε και επισκέπτεται από κάποιος ανθρώπους που θέλουν να μάθουν κάποια πράγματα περισσότερο σχετικά με την ιστορία της Ολλανδίας. Αλλά, γενικότερα είναι μια πόλη η οποία έχει πολύ το σύγχρονο στοιχείο, έχει εξελιχθεί πάρα πολύ τα τελευταία χρόνια. Και επειδή είναι ένα από τα μεγαλύτερα λιμάνια στην Ευρώπη, γενικά έχουν φτιαχτεί μεγάλες και ναυτιλιακές εταιρείες. Έξω από το Ρότερνταμ, μισή ώρα με το τρένο, υπάρχει μια περιοχή που λέγεται το Dordrecht το οποίο εκεί έχουν φτιαχτεί ναυπηγεία μεγάλα, τα οποία κατασκευάζουν, αλλά κιόλας κάνουν και επιδιορθώσεις σε μεγάλα καράβια φορτηγά που μεταφέρουν διάφορα προϊόντα και ό,τι άλλο χρειάζεται ανάμεσα σε διάφορες χώρες της Ευρώπης, και όχι μόνο. Οπότε, κυρίως είναι μια χώρα, μια πόλη που 'χει βασιστεί πάρα πολύ στο κομμάτι της ναυτιλίας, θα έλεγα, και στο εμπόριο. Εγώ εκεί μπορώ να πω ότι, κατά ένα βαθμό, θα έλεγα ότι ενθουσιάστηκα, από την άποψη ότι είδα κάτι πολύ σύγχρονο. Δηλαδή, είδα μια σύγχρονη αρχιτεκτονική κτιρίων, είδα αρκετούς ουρανοξύστες που 'ναι κάτι πολύ μοντέρνο γενικά και στην Ελλάδα γενικότερα, αλλά και προηγουμένως που είχα βρεθεί στο Ηνωμένο Βασίλειο, δεν είχα δει κάτι αντίστοιχο. Οπότε, ήταν παράλληλα σα να βρίσκομαι στην Ευρώπη μεν, αλλά σα να βρίσκομαι και κάπου αλλού. Δηλαδή, σα να βρίσκομαι στη Νέα Υόρκη, σε μια μικρογραφία θα [00:15:00]'λεγα της Νέας Υόρκης, ειδικά κάτω προς το λιμάνι του Ρότερνταμ. Εκεί έκατσα. Όταν έφυγα...

Και η καθημερινότητά σου εκεί πώς ήτανε; Στο Ρότερνταμ;

Η καθημερινότητα στο Ρότερνταμ... Όταν πήγα εκεί, πήγα με την προοπτική να βρω κάτι για να απασχοληθώ σαν ψυχολόγος, γιατί βρισκόταν ήδη εκεί και ο αδερφός μου ο οποίος έκανε ένα μεταπτυχιακό στη Νομική πάνω στα ναυτιλιακά και εμπορικά. Δεν βρήκα αμέσως και ούτε, η αλήθεια είναι, ενώ πήγα για αυτό το λόγο, δεν ασχολήθηκα πολύ, επειδή με συνεπήρε όλο αυτό, επειδή ήμουνα μόνος μου και είχα την δυνατότητα να γυρίζω από τη μία χώρα στην άλλη, κι επειδή μου άρεσε πάρα πολύ αυτό που είχα ξεκινήσει προηγουμένως και δεν ήθελα να το αφήσω κι είχα την ευκαιρία, είπα να το εκμεταλλευτώ. Οπότε, η καθημερινότητά μου, σιγά-σιγά, άρχισε να γεμίζει θα λεγα πιο πολύ με εμπειρίες, διαφορετικές εμπειρίες θα 'λεγα κάθε μέρα, αφού πήγαινα πολύ συχνά στον σταθμό του Ρότερνταμ, έπαιρνα το τρένο και άρχιζα να ανακαλύπτω τις γύρω περιοχές πόλεις της Ολλανδίας αλλά και χώρες, γειτονικές χώρες, γενικότερα το κομμάτι της Ευρώπης. Οπότε, ξεκίνησα κι από κει να ανακαλύπτω και να γυρνάω την Ολλανδία, όπως είχα κάνει και προηγουμένως στην Ουαλία. Αρχισα να πηγαίνω σιγά-σιγά πήγα στο Amsterdam, το επισκέφτηκα, το γύρισα, έμεινα κάποιες μέρες, επισκέφτηκα γνωστά μουσεία όπως του Van Gogh το μουσείο, επισκέφθηκα το Rijksmuseum, κεντρικές πλατείες, κτίρια, ό,τι ήθελα να δω, όπου πήγαινα, το επισκεπτόμουνα, το 'βλεπα, τραβούσα παράλληλα και το βίντεο που ήθελα με την κάμερα, αποθήκευα έτσι και με κάποιο τρόπο και ένα δικό μου αρχείο και κρατούσα. Και γενικότερα, η καθημερινότητα γυρνούσε γύρω από αυτό. Η καθημερινότητά μου ήταν γύρω απ' τα ταξίδια. Επισκέφτηκα και γύρισα όλο το νότιο, αλλά και το βόρειο κομμάτι της Ολλανδίας. Συγκεκριμένα, εντάξει, θα πω τώρα πιο πολύ πόλεις που μου 'χουν μείνει στο μυαλό, επειδή μου άρεσαν και περισσότερο, δεν θα μιλήσω για όλες τις πόλεις της Ολλανδίας. Μου άρεσε πάρα πολύ η Ουτρέχτη, που είναι μια πόλη που δεν έχει τόσο έντονο ρυθμό ζωής όπως έχει το Ρότερνταμ και το Amsterdam, αλλά μου άρεσε πολύ επειδή ήταν έτσι πιο ήρεμο σα μέρος, αλλά έμοιαζε πάρα πολύ αρχιτεκτονικά και οι υποδομές και η ρυμοτομία της πόλης, όλα μοιάζαν πάρα πολύ με το Amsterdam, απλά ήταν πιο μαζεμένο σαν πόλη. Αλλά, γενικότερα, αυτή η γραφικότητα μου άρεσε πάρα πολύ. Αργότερα σιγά-σιγά άρχισα να επισκέπτομαι και περιοχές με τα τρένα, όπως πήγα για παράδειγμα στο Aachen δίπλα στην Γερμανία και στην Κολωνία, που 'τανε λίγο πιο δίπλα. Άρχισα να επισκέπτομαι πιο κάτω το Βέλγιο πολύ όμορφες περιοχές, που πάντα ήθελα να πάω, ήταν συγκεκριμένα το Brugge και η Γάνδη. Είναι από τις πιο όμορφες πόλεις, θεωρώ, που έχω επισκεφτεί στην Ευρώπη. Δεν μπορώ να το περιγράψω, δηλαδή δεν περιγράφεται, ούτε τα βίντεο, ούτε οι φωτογραφίες που 'χω βγάλει, ούτε αυτά από εικόνες μπορούν να το εξηγήσουνε και κάποιος να δει και να καταλάβει πώς είναι το μέρος εκεί, πρέπει ο ίδιος να το επισκεφτεί. Η αλήθεια είναι ότι πήγα και στις Βρυξέλλες, δεν εντυπωσιάστηκα. Ήταν μια μεγάλη σύγχρονη πόλη, πιο πολύ έχει να κάνει είναι συνδεδεμένη με πολλά πράγματα, όπως ξέρουμε επιτροπές ευρωπαϊκές και ό,τι έχει να κάνει με Ευρωπαϊκή Ένωση. Και μου άρεσε πάρα πολύ, εκτός από το βόρειο κομμάτι που μπορώ να μιλήσω, όπως είπα, το λεγόμενο αυτό το κομμάτι το ονομάζουνε κάπως φλαμανδικές περιοχές, που είναι πάνω εκεί. Επισκέφθηκα και την Βόρεια Γαλλία, που είχα την δυνατότητα, και πήγα στο Lille συγκεκριμένα, το οποίο είναι σε μικρή απόσταση απ' τη λεγόμενη Νορμανδία, εκεί που είχε γίνει [00:20:00]και η απόβαση της Νορμανδίας. Οπότε πήρα και μια γεύση, μπορώ να πω, από το κομμάτι αυτό. Γενικότερα όμως όλα αυτά τα ταξίδια μπορώ να πω ότι το κάθε ένα από αυτά με συνεπήρε διαφορετικά, γιατί σε καθεμιά πόλη και καθεμιά χώρα, παρόλο που ήταν Ευρώπη, έβλεπα διαφορετικά πράγματα, όσον αφορά την κουλτούρα των ανθρώπων, συναντούσα ανθρώπους διαφορετικής νοοτροπίας και φιλοσοφίας.

Eίχες κάποια κορυφαία εμπειρία με κάποια γνωριμία σε αυτές τις πόλεις;

Μια κορυφαία εμπειρία, ναι. Δε θα πω κάποια από αυτές τις πόλεις και χώρες, θα πω όμως…

Μπορείς να πεις και για ένα άλλο ταξίδι, που ίσως το έκανες μετέπειτα…

Θα πω πιο πολύ με έναν άνθρωπο που 'χα... Εντάξει, ήταν πάλι ένα ταξίδι το οποίο έγινε αργότερα πάλι από Ολλανδία, αλλά το 'κανα μετέπειτα. Ξεκίνησα από την Ολλανδία με το τρένο και επειδή ήθελα να κάνω μια μεγάλη διαδρομή, ξεκινώντας από το Ρότερνταμ, πέρασα όλη τη μέση, ουσιαστικά, Ολλανδία, έφτασα στο Groningen, έμεινα εκεί κάποιες μέρες, αργότερα περνώντας στην Γερμανία, πήγα στην Βρέμη και στο Αμβούργο και τελικά κατέληξα στην Κοπεγχάγη, και η Κοπεγχάγη, που πάντα ονειρευόμουν να πάω και δεν είχα φτάσει ποτέ τόσο ψηλά, εκεί είχα συναντήσει την πρώτη-δεύτερη μέρα –που σε αυτό το ταξίδι δεν είχα πάει μόνος μου, όπως στα προηγούμενα, είχα πάει με τον αδερφό μου– συνάντησα έναν ο οποίος ήταν ηλικιωμένος, ήταν συνταξιούχος μου 'χε πει, ήταν γύρω στα 60-65 και τον είχα γνωρίσει σε μία pub της Κοπεγχάγης. Και αυτός ο άνθρωπος ήταν με άλλα δυο άτομα με τα οποία συζητούσε στο μπαρ και εγώ πηγαίνοντας στο μπαρ για να παραγγείλω και να ζητήσω το ποτό και την μπύρα, αυτός με είδε που είχα πάει μόνος μου, αφού είχα αφήσει τον αδερφό μου πίσω στα τραπέζι, και μου 'πιασε συζήτηση. Και άρχισε, δηλαδή, να με ρωτάει μόνος του από πού είμαι, γιατί επισκέφτηκα αυτό το μέρος, αυτή την πόλη... Και αργότερα, σιγά-σιγά η συζήτηση και περνώντας η ώρα έφτασε στο γενικά με το πώς ήταν τότε η κατάσταση, ήταν πολύ γνωστό γενικά πώς ήταν η κατάσταση στην Ελλάδα και που είχαμε εδώ το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, κινήθηκε γύρω από αυτό η συζήτηση, αλλά γενικότερα μιλήσαμε πιο μετά και για κάποια θέματα που αφορούνε την ζωή και την φιλοσοφία, το πώς βλέπουμε πράγματα γενικά εδώ στην Ελλάδα σε αντίθεση με ανθρώπους που είναι από πιο βόρειες χώρες, όπως η Δανία, η Σουηδία, η Νορβηγία. Και θυμάμαι χαρακτηριστικά με αυτό τον άνθρωπο ότι μου 'χε πει και μια πολύ ωραία έτσι κουβέντα στο τέλος της συζήτησης, αφού εγώ του είπα ότι είμαι ένας άνθρωπος γενικά που έχω ανησυχίες, ένας άνθρωπος που κάνω ταξίδια γιατί θέλω να αναζητώ το καινούριο και γενικά κάθε φορά που βλέπω κάτι που είναι καινούριο και δεν το χω ξαναδεί με τα μάτια μου, παίρνω κάτι, μια ενέργεια μέσα μου, την οποία δεν μπορώ να την περιγράψω, αλλά αυτή η ενέργεια με κάνει να θέλω να συνεχίσω να ζω και μου δίνει... είναι η κινητήριος ενέργεια θα 'λεγα. Αυτός ο άνθρωπος στο τέλος γενικά, αφού είπαμε κάποια πράγματα γύρω από την ζωή και πώς τα βλέπουμε, μου 'πε ότι είναι καλό πάντα να κυνηγάω αυτό που θέλω και γενικά να έχω όνειρα και αυτά τα όνειρα να μην τα αφήνω, να προσπαθώ και να τα κυνηγάω. Το κακό είναι ότι γενικά, αυτό που είπα και προηγουμένως, μου είπε ότι στις χώρες της Νότιας Ευρώπης, αλλά και στην Ελλάδα συγκεκριμένα, είμαστε άνθρωποι που πολλές φορές φαίνεται ότι οι νέοι άνθρωποι στην Ελλάδα και σε αυτές τις χώρες δεν κυνηγάνε τα όνειρά τους, δεν προσπαθούν τόσο πολύ όσο, μου είπε, αντίστοιχα όσο παίρνουν το ρίσκο άλλοι νέοι άνθρωποι που βρίσκονται σε χώρες που είναι Σκανδιναβία απάνω ή Βόρεια Ευρώπη. Και αυτό το θυμάμαι, και ακόμα το θυμάμαι, μου 'χει μείνει σαν αποτύπωμα έτσι στην μνήμη αυτή η κουβέντα που μου 'πε αυτός ο άνθρωπος. Γενικά όχι αυτή η σύγκριση θα 'λεγα, αλλά όσο αυτή η κουβέντα άγγιξε εμένα τον ίδιο προσωπικά, όπου πήρα τον λόγο του αυτό που ανέφερε και προσπάθησα για μένα, για τον εαυτό μου, να καταλάβω τι μπορεί να σημαίνει αυτό που 'πε αυτός ο άνθρωπος, και πώς θα μπορούσα εγώ να το κάνω, να το εφαρμόσω, για μένα τον ίδιο και στην ζωή μου. Σίγουρα, ναι, [00:25:00]εντάξει αυτός ο άνθρωπος μου μίλησε με βάση κάποια δεδομένα εκείνης της περιόδου που υπήρχε και γνώριζε, και σίγουρα έκανε και κάποια σύγκριση ανάμεσα σε χώρες, εντάξει όπως είναι η δικιά του χώρα και πόλη η Κοπεγχάγη, η Δανία, που 'ναι μια ισχυρά οικονομική χώρα σε σχέση με άλλες χώρες στη Νότια Ευρώπη. Οπότε... αλλά γενικά αυτή η κουβέντα έτσι μου έχει μείνει. Και είχαμε πιάσει και μετά μια άλλη συζήτηση γύρω γενικά... Ήταν εκεί στο κομμάτι που 'ταν το μπαρ και μας άκουσε λίγο και ο μπάρμαν, θυμάμαι μετά πιάσαμε μια ιστορία γύρω από τις μπύρες και επειδή εκεί είναι η Carlsberg η μπύρα που πίνουνε πάρα πολλοί και συγκεκριμένα έχουν και μία που είναι premium η οποία πίνεται μόνο εκεί, δεν την κάνουνε εξαγωγή σε άλλες χώρες ούτε στην Ευρώπη καν. Είναι Carlsberg, αλλά είναι Carlsberg 1881, έχει μια συγκεκριμένη ημερομηνία, χρονολογία την οποία την δοκίμασα και δεν συγκρίνεται καθόλου με την απλή την Carlsberg. Και μου εξήγησαν και μια ιστορία γενικά, πώς δημιουργήθηκε η Carlsberg και η μπύρα που είχαν εκεί και πίνανε η λεγόμενη Tuborg, η οποία εδώ την ξέρουμε σαν νερά που βγάζουνε, τα ανθρακούχα νερά η σόδα και αυτά. Αλλά εκεί την έχουν και σαν μπύρα, και την πίνουν, και μου εξήγησαν πώς όλο αυτό ήταν ουσιαστικά κάποια αδέρφια που ήρθαν σε σύγκρουση και ο ένας κράτησε την Carlsberg, ο άλλος δημιούργησε την άλλη εταιρεία. Ουσιαστικά ανήκει στην ίδια οικογένεια, κατά κάποιο τρόπο, και η Tuborg και η Carlsberg. Τέλος πάντων, γενικά είπαμε κι άλλα πράγματα και αναλύσαμε και γύρω από τα ποτά, γύρω από τις μπύρες. Αλλά εγώ θυμάμαι χαρακτηριστικά αυτό το πράγμα, αυτή την κουβέντα και αυτή την συζήτηση που έγινε, η οποία συζήτηση αυτή ολοκληρώθηκε και ο άνθρωπος ο συγκεκριμένος με πλησίασε όταν εγώ έφυγα από το μπαρ και επέστρεψα στο τραπέζι με τον αδερφό μου. Ήρθε και έκατσε δίπλα μας και μας είπε αυτό: «Θα σας πω κάτι τελευταίο» και ήταν αυτό το πράγμα που ανέφερα προηγουμένως με τα όνειρα. Αυτή έτσι μπορώ να περιγράψω σαν από τις πιο ωραίες συναντήσεις που μου άφησε κάτι.

Και μετά από τις σπουδές σου και από όλο αυτό το διάστημα στην Ολλανδία, μετά που έκατσες στον αδελφό σου, συνέχισες τις περιπλανήσεις σου με ταξίδια; Συνέχισες με αυτό το πάθος;

Ναι, ναι, συνέχισα. Γενικά, τα τελευταία θα 'λεγα από το '17 που 'μουνα στην Ουαλία, '16-'17 μέχρι και τώρα τον Φλεβάρη του '20, που ήταν το τελευταίο μου ταξίδι. Όλα αυτά τα χρόνια τρία-τριάμισι χρόνια τώρα ταξιδεύω, σχεδόν μήνα-παρά μήνα, όταν έβρισκα τον χρόνο, πήγαινα μέχρι που ήρθε αυτή η κατάσταση τώρα με τον κορωνοϊό. Μόλις δηλαδή έκατσα εκεί και γύρισα με τα τρένα, τις περιοχές και τις πόλεις που 'θελα να δω και μπορούσα να πάω από την Ολλανδία, αργότερα επέστρεψα στην Ελλάδα. Αφού επέστρεψα στην Ελλάδα, ήταν κάπου το ’18, ξεκίνησα και βρήκα κάποια απασχόληση πάνω στο αντικείμενο της ψυχολογίας, αλλά παράλληλα, αυτό δε με εμπόδισε να συνεχίσω τα ταξίδια μου. Γιατί εντάξει, ήταν κάτι που το αγαπούσα και ακόμα το αγαπάω. Τώρα φυσικά νιώθω ότι είναι κάτι το οποίο μου στερείται και αυτό πολλές φορές λίγο με βαραίνει, η αλήθεια είναι. Αλλά γενικά συνέχισα τα ταξίδια, τα συνέχισα, και κυρίως ήταν τα ταξίδια το λεγόμενο solo travel από εκεί και πέρα, δηλαδή, ούτε ο αδερφός μου ακολουθούσε. Αφού επέστρεψα, λοιπόν, άρχισα να κάνω... Θυμάμαι είχα κάνει κάποια ταξίδια πάλι στην Ευρώπη, σε κάποιες πόλεις και χώρες που 'θελα να πάω και καιρό και δεν είχα πάει. Για παράδειγμα, στη Λισαβόνα στην Πορτογαλία, που πήγα μόνος μου περίπου για πέντε μέρες, μία βδομάδα κάπου εκεί. Και αυτό το ταξίδι το 'κανα μόνος μου εντελώς. Επισκέφτηκα και τη Μαδρίτη ενδιάμεσα σε αυτό το ταξίδι, με μια στάση που είχα για δυο-τρεις μέρες. Γενικά έκανα, αλλά το πιο μεγάλο-μεγάλο που έκανα μετά και είχε διάρκεια, ήταν ένα ταξίδι περίπου δεκατρείς-δεκατέσσερις [00:30:00]μέρες που ήταν στην Σκανδιναβία, που πήγα με το το αεροπλάνο και γενικά γύρισα κάμποσες πόλεις με το τρένο. Από Ελλάδα έφυγα και πήγα Στοκχόλμη, από Στοκχόλμη με το τρένο πήγα Göteborg, πήγα Γιόνσεπινγκ και τελικά πέρασα στο Όσλο στη Νορβηγία, και από το Όσλο κατέληξα στο Bergen. Αυτό ήταν ταξίδι... Εντάξει, για μένα από τα πιο ωραία ταξίδια που έχω κάνει, πολύ όμορφο. Σε αυτό το ταξίδι γενικά μου άρεσαν οι διαδρομές με τα τρένα πάρα-πάρα πολύ, ειδικά το κομμάτι που ήτανε Όσλο με Bergen, η οποία από ό,τι έμαθα και αργότερα, είναι και η πιο παλιά σιδηροδρομική γραμμή που υπάρχει στο δίκτυο της Νορβηγίας. Αυτή η διαδρομή ήταν απίστευτη, είχε διάρκεια περίπου πεντέμισι-έξι ώρες με το τρένο και πέρναγε το τρένο μέσα από βουνά, μέσα από δάση, απίστευτα φιόρδ. Τέτοια φιόρδ δεν τα χω ξαναδεί. Είχε πολύ -ενώ ήταν άνοιξη, περίπου ήμασταν στην άνοιξη- και είχε ακόμα χιόνι μου κανε εντύπωση, δηλαδή. Έβλεπα ανθρώπους που μπαίνανε μέσα στο τρένο με τα σκι, τα πέδιλα και τα μπαστούνια και πήγαιναν με το τρένο σε χιονοδρομικά για να κάνουνε σκι, ενώ εδώ στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες στην Ευρώπη υπήρχε ζέστη. Γενικά, ήτανε κάτι το οποίο μου δημιούργησε ένα πολύ έντονο πάθος και μετά από αυτό το ταξίδι μπορώ να πω: τα ταξίδια τα ήθελα ακόμα πιο πολύ. Γιατί ουσιαστικά ήταν ένα ταξίδι σε ένα μέρος το οποίο ήτανε για μένα κάτι πολύ όμορφο, κάτι πολύ φανταστικό και όλο αυτό το φανταστικό με κανε και με συνεπήρε τόσο πολύ που ήθελα να ανακαλύψω, η αλήθεια είναι, περισσότερα τέτοια μέρη. Οπότε, τι έπρεπε να κάνω; Να συνεχίσω να ταξιδεύω και να ταξιδεύω όσο μπορούσα. Εντάξει, πιο ωραίες πόλεις σε αυτή την διαδρομή, σε αυτό το ταξίδι εμένα μου άρεσε η Στοκχόλμη, που ακόμα μου αρέσει πάρα πολύ. Στοκχόλμη θεωρώ ότι είναι από τις πιο ωραίες έτσι πρωτεύουσες που έχω επισκεφτεί στην Ευρώπη, την ονομάζουνε και Βενετία του Βορρά, επειδή από ψηλά... Η Στοκχόλμη ουσιαστικά έχει φτιαχτεί πάνω από ένα σύμπλεγμα πολλών νησιών, τα οποία περνάει μέσα η θάλασσα και υπάρχουνε και διάφορες γέφυρες που ενώνουν το ένα κομμάτι με το άλλο. Γενικά, είναι πανέμορφη πόλη, πολύ ωραία, πολύ καθαρή. Εντάξει, ο καιρός εκεί είναι πιο μουντός σε σχέση με άλλες περιοχές στην Ευρώπη, αλλά και πάλι δεν χάνεις την διάθεση σου και την όρεξη,  επειδή αυτά που βλέπεις εκεί και αυτά τα πράγματα, αυτές οι πόλεις, λες: «Μακάρι να 'μασταν έτσι και εμείς εδώ στην Ελλάδα. Μακάρι να 'χαμε τέτοιες πόλεις, τέτοια μνημεία, τέτοια ομορφιά». Μακάρι να 'ταν, δηλαδή, έτσι και η πρωτεύουσα της Αθήνας. Από εκεί και πέρα….

Και από όλα αυτά τα ταξίδια, υπήρξε κάποιο το οποίο ίσως σου άλλαξε κιόλας την κοσμοθεωρία; Δηλαδή, όταν γύρισες εδώ πέρα στην Ελλάδα και κατέβηκες από το αεροπλάνο, σκέφτηκες κάτι διαφορετικό;

Κάτι διαφορετικό που σκέφτηκα... Η αλήθεια είναι ότι κάθε φορά που επιστρέφω από ένα ταξίδι στην Ελλάδα και εδώ στην Αθήνα, το μόνο που σκέφτομαι είναι πότε θα ξαναφύγω, το επόμενο ταξίδι. Γενικά η κοσμοθεωρία μου εντάξει, έχει επηρεαστεί. Επηρεάστηκα από την άποψη ότι θεωρώ ότι ο κόσμος είναι τόσο όμορφος, που γενικά ο τρόπος ζωής, δηλαδή, ζωή για μένα σημαίνει ταξίδια, γιατί μέσα από τα ταξίδια αποκτώ πολλές εμπειρίες, εμπειρίες που δεν έχω αλλιώς την δυνατότητα να αποκτήσω αν παραμένω στο ίδιο μέρος και δεν βλέπω κάτι το διαφορετικό, κάτι το καινούριο, κάτι το οποίο δεν έχω ξαναδεί. Οπότε, η κοσμοθεωρία μου επηρεάστηκε. Ναι, εντάξει θα 'λεγα ναι ότι η ζωή μου εμένα έχει ταυτιστεί πλέον με το κομμάτι των [00:35:00]ταξιδιών. Θέλω, και ελπίζω, και το εύχομαι να μπορώ να κάνω όσο περισσότερα ταξίδια μπορώ στην ζωή μου. Εντάξει, αυτό είναι το όνειρό μου, η αλήθεια είναι, και θα 'θελα. Μακάρι κάποια στιγμή να καταφέρω, άμα το καταφέρω επαγγελματικά να το κάνω, να ασχοληθώ με τον χώρο αυτόν, με τα ταξίδια. Για αυτό πάτησα πάνω εκεί και ξεκίνησα ένα δικό μου blog site το οποίο είναι ταξιδιωτικό, στο οποίο γράφω και μοιράζομαι εμπειρίες δικές μου. Κάποιος μπορεί να μπει να διαβάσει κάποια πράγματα, αλλά επίσης μπορεί μέσα από αυτό το site, έχει τη δυνατότητα άμα θέλει, να κάνει κάποιες κρατήσεις μέσα από προτάσεις που κάνω εγώ, μέσα από αυτά που γράφω. Το site λέγεται –εντάξει, δεν το χω πολύ καιρό, το ξεκίνησα τον Γενάρη του 2020 έχει τώρα περίπου λίγους μήνες 11 μήνες– ονομάζεται worldtravelproposals.com, και αυτό είναι μια προσπάθεια που κάνω μόνος μου, το ξεκίνησα μόνος μου, επειδή το αγαπάω πάρα πολύ. Δεν με ώθησε κανένας στο να το κάνω αυτό και να το ξεκινήσω, βρήκα μόνος μου την δύναμη να το κάνω. Και ελπίζω κάποια στιγμή... Το δουλεύω όσο μπορώ και βρίσκω τον χρόνο, το δουλεύω ώστε να έχει κάποιο αποτέλεσμα, το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα που πιθανώς στο μέλλον μπορεί να με βοηθήσει στο να μπορώ να ταξιδεύω περισσότερο, και να ασχολούμαι μόνο με τα ταξίδια, και να ζω απ' αυτό το πράγμα. Αυτά.

Οπότε, πλέον το site είναι ένα κομμάτι της καθημερινότητάς σου.

Ναι, το site ναι είναι ένα κομμάτι του καθημερινού χρόνου μου, η αλήθεια είναι. Αφιερώνω χρόνο, πολλές φορές ακόμα και να μην γράφω για το site ή να ασχολούμαι με το στήσιμο και το design και όλα αυτά, αλλά πολλές φορές μπορώ και μόνος μου όταν είμαι σπίτι και έξω ή κάτι ώρες και το μυαλό μου να σκέφτεται: «Πώς μπορώ να κάνω αυτό, ή να κάνω το άλλο;». Σκέφτεται διάφορους τρόπους και μηχανισμούς που θα μπορούσα να χρησιμοποιήσω για να βελτιώσω το site. Ναι, και είναι φυσικά κάποια πράγματα τα οποία γράφω, είναι δικά μου πράγματα, είναι πράγματα από εμπειρίες δικές μου. Έχω μέσα και κάποιες φωτογραφίες, έχω αρχίσει να χρησιμοποιώ και κάποιες φωτογραφίες που βγάζω εγώ με τα ταξίδια. Οπότε, προσπαθώ να τα μοιράζομαι, προσπαθώ ουσιαστικά να κρατάω και περισσότερο μια επαφή, θα έλεγα, το site με βοηθάει να κρατάω και μια επαφή πιο πολύ με το κομμάτι των ταξιδιών. Δηλαδή, όταν δεν ταξιδεύω και βρίσκομαι στην Ελλάδα, για να μπορώ να μην αποκόπτομαι από το κομμάτι αυτό που μου αρέσει τόσο πολύ, προσπαθώ μέσα απ' το site να έχω μια συνεχόμενη επαφή, κατά κάποιο τρόπο. Κάπως έτσι λειτουργεί πιο πολύ για μένα, πιο πολύ εντάξει θεραπευτικά θα έλεγα, και με κρατάει συνδεδεμένο με το κομμάτι των ταξιδιών.

Μάλιστα. Και έχεις υπολογίσει συνολικά πόσες χώρες έχεις επισκεφτεί; Είσαι τώρα 28 ετών, πόσες χώρες έχεις επισκεφτεί; Το έχεις υπολογίσει ποτέ;

Συνολικά. Ναι, για την ηλικία μου τώρα είμαι 28 ετών εντάξει έχω επισκεφτεί μπορώ να πω, αλλά αυτά τα ταξίδια επειδή έχω ξεκινήσει χρόνια και κάνω, είναι περίπου 35 χώρες. Εκεί γύρω.

Όλες ευρωπαϊκές χώρες ή έχεις επισκεφτεί και…

Είναι, ναι, είναι χώρες ευρωπαϊκές, δεν ανήκουν όλες φυσικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά είναι στην ήπειρο της Ευρώπης. Μπορεί να μην είναι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά ανήκουν στο κομμάτι της Ευρώπης. Και είναι και κάποια μέρη όπως Ηνωμένο Βασίλειο που έχω γυρίσει, Σκωτία, Αγγλία, Ουαλία, όλα αυτά, και Ιρλανδία από δίπλα, Ιρλανδία και Βόρεια Ιρλανδία. Όλο το άλλο κομμάτι είναι της Ευρώπης, εκτός από μια χώρα που δεν ανήκει στην ήπειρο της Ευρώπης, είναι στη Βόρεια Αφρική, στο Μαρόκο, στο Μαρόκο θα έλεγα. Αλλά ακόμα και η Τουρκία που έχω επισκεφτεί ένα κομμάτι, το κομμάτι αυτό πιο πολύ έρχεται και εντάσσεται στον χώρο της Ευρώπης, γιατί είναι το κομμάτι που είναι ουσιαστικά η αρχαία Σμύρνη, η αρχαία Έφεσος. Ακριβώς απέναντι από την Μυτιλήνη.

[00:40:00]Πώς ήταν η εμπειρία του πρώτου ταξιδιού εκτός ηπείρου, εκτός Ευρωπαϊκής ηπείρου;

Στο Μαρόκο η αλήθεια είναι το περίμενα κάπως, δεν εκστασιάστηκα, ούτε εντυπωσιάστηκα, μπορώ να πω, σε σχέση με όσα είπα προηγουμένως για τις χώρες που μίλησα. Το περίμενα κάπως διαφορετικό, η αλήθεια είναι. Ναι, φυσικά, ήταν κάτι εντελώς διαφορετικό, δεν το είχα ξαναδεί. Είδα ανθρώπους άλλης νοοτροπίας, αλλά γενικά δεν θεωρώ ότι ήταν κάτι το οποίο με εντυπωσίασε και ότι θα 'λεγα: «Θα ξαναπάω στο Μαρόκο», για παράδειγμα, ή σε κάποια αντίστοιχη χώρα που είναι σαν το Μαρόκο. Γενικά, εντάξει το ωραίο ήταν ότι...

Εκεί τι είδες, δηλαδή, στην καθημερινότητα; Για την καθημερινότητα θα ήθελα να μου μιλήσεις.

Ναι στην καθημερινότητά μου εντάξει αυτό το ταξίδι δεν το έκανα μόνος μου. Εντάξει, το προγραμμάτιζα μόνος μου, αλλά τελικά ήθελε να έρθει και ο πατέρας μου, τέλος πάντων, και τελικά ήρθε, πήγαμε μαζί. Η καθημερινότητα εκεί ήτανε... πώς να το πω; Εντάξει, ήμασταν ελεύθεροι στον χρόνο μας, επειδή μπορούσαμε να κανονίζουμε από μόνοι μας το πρόγραμμά μας, από την άποψη ότι είχαμε νοικιάσει αυτοκίνητο, και σε μία τέτοια χώρα χρειάζεται αυτοκίνητο, γιατί συγκοινωνίες δεν υπάρχουνε. Είναι μία συγκοινωνία στο τόσο, και εκτός αυτού, δεν είσαι πολύ προστατευμένος. Υπάρχει αλήθεια κίνδυνος, μεγάλος κίνδυνος σε αυτές τις χώρες όπως στο Μαρόκο να σε κλέψουνε. Υπάρχουνε άτομα, που εντάξει, επειδή υπάρχει πολλή φτώχεια γενικά, βλέπεις αρκετή ζητιανιά από άτομα, όχι μόνο μεγάλης ηλικίας, αλλά και μικρά παιδάκια. Και ειδικά όταν βλέπουνε τουρίστες, δεν σέβονται και πολύ, θα έλεγα, τον τρόπο να κινείσαι ελεύθερος και μόνος σου, αμέσως σε πλησιάζουν, προσπαθούν με το έτσι θέλω να σου πουλήσουν, να σου δείξουν κάτι που θέλουνε, για να πάρουν και κερδίσουν ένα ποσό χρηματικό. Αλλά γενικά θα 'λεγα ότι για παράδειγμα γνώρισα κάτι διαφορετικό, δοκίμασα διαφορετικά πιάτα γευστικά τα οποία δεν τα 'χα δοκιμάσει. Έφαγα κάποια ωραία πιάτα νόστιμα –εκεί τρώνε πολύ το αρνί και το κοτόπουλο– έφαγα κάποια πολύ ωραία, πολύ γευστικά πιάτα, τα οποία χρησιμοποιούν και πολύ τα μπαχάρια, τα οποία εντάξει θυμάμαι μου άρεσαν αρκετά, μου 'χουνε μείνει έτσι κάπως, με είχανε εντυπωσιάσει. Γιατί αυτή η κουζίνα μου αρέσει, κάπως με τραβάει. Είχαμε επισκεφτεί ένα πολύ όμορφο εστιατόριο παραδοσιακό, το οποίο δεν βρισκόταν στο κέντρο του Μαρακές που μέναμε, βρισκόταν λίγο πιο έξω και είχαμε περπατήσει και αφού περπατήσαμε, αργότερα κάτσαμε να φάμε και ήτανε μέσα και ο χώρος ήταν πολύ ιδιαίτερος, δηλαδή θύμιζε έτσι το ανατολικό στοιχείο. Γιατί μπορεί το Μαρόκο, ναι, να ανήκει στην ήπειρο της Αφρικής, αλλά είναι πιο πολύ ανατολίτες, δηλαδή, και στην διακόσμηση μέσα των μαγαζιών, σε όλα, είναι πολύ επηρεασμένοι από την Ανατολή. Και θυμάμαι, ναι, εντάξει, αυτό ήταν πολύ ωραίο μέρος που χαμε κάτσει για φαγητό, όπως και ένα άλλο πολύ ωραίο που 'χαμε κάτσει για φαγητό, που θυμάμαι τώρα, ήτανε την πρώτη-δεύτερη μέρα το βράδυ είχαμε κάτσει στην κεντρική πλατεία του Μαρακές, που λεγόταν el Fna δεν θυμάμαι ακριβώς τώρα πώς προφέρεται το όνομα. Στην κεντρική πλατεία πάντως υπήρχαν γύρω-γύρω μαγαζάκια παραδοσιακά που ήταν πάνω σε ταράτσες ανοιχτές και έβλεπες εσύ γύρω-γύρω όλη την πόλη να απλώνεται και το κεντρικό τζαμί, τις άμαξες κάτω, είχαν πολύ ωραίες άμαξες με άλογα, παραδοσιακές άμαξες και εμείς κάτσαμε εκεί πέρα και απολαύσαμε ένα πολύ ωραίο δείπνο, που ήταν και εκεί πολύ νόστιμο και γευστικό, μπορώ να πω. Αλλά, γενικά, εντάξει το να μετακινηθούμε μέσα στην πόλη, ήταν πολύ δύσκολο γιατί οι δρόμοι ήταν πολύ χάλια, το οδικό δίκτυο μες στο Μαρακές, ειδικά στο κομμάτι της παλιάς πόλης, εκεί μπορούσες μόνο με τα πόδια να μετακινηθείς εύκολα, πιο πολύ μετακινούνται κάποιοι ντόπιοι με δικά τους οχήματα. Εμείς, δηλαδή, μας έτυχε κάτι που δε θέλαμε να μας τύχει. Μπερδευτήκαμε μέσα στη παλιά πόλη και δεν μπορούσαμε να βρούμε... Καταλήξαμε σε αδιέξοδο και επειδή δεν βρίσκαμε την έξοδο πουθενά, αναγκαστήκαμε και ήταν κάποιος εκεί ο οποίος [00:45:00]προσφέρθηκε να μας βοηθήσει από μόνος του, χωρίς εμείς να ζητήσουμε κάτι, και αφού μας έβγαλε έξω απ' την παλιά πόλη, στον κεντρικό δρόμο, για να τον πιάσουμε και να κατευθυνθούμε προς την έρημο που θέλαμε. Τελικά προέκυψε κάτι άσχημο μεταξύ μας, γιατί αφού μας έβγαλε έξω, ζητούσε αρκετά, ένα μεγάλο χρηματικό ποσό για κάτι τόσο μικρό που έκανε, που ναι, ήταν μια εξυπηρέτηση, μία βοήθεια, αλλά ήταν μια διαδρομή να πούμε τώρα για 2-3 λεπτά.  Τέλος πάντων, αυτά, αλλά γενικά η ιστορία. Τώρα να μιλήσω πιο πολύ για το κομμάτι της ιστορίας και του πολιτισμού, έχουν αρκετή ιστορία και πολιτισμό σε αυτές τις χώρες της Αφρικής, έτσι και το Μαρόκο. Γιατί είχαμε επισκεφτεί το Οuarzazate, το οποίο είναι μια από τις πιο παλιές πόλεις -θεωρείται- στην Αφρική, αλλά μπορεί και στον κόσμο, δεν ξέρω. Αλλά βρίσκεται κοντά στην είσοδο για την έρημο Merzouga, η Merzouga είναι κομμάτι της Σαχάρας. Οπότε αφού είχαμε το αυτοκίνητο, επισκεφτήκαμε αυτό το μέρος και ήταν μια απίστευτη πανέμορφη πόλη, η οποία έχει φτιαχτεί από ένα ειδικό σαν χώμα, που είναι πιο κόκκινο -σαν κοκκινόχωμα μοιάζει- και με λάσπη και όλα αυτά, ιδιαίτερη αρχιτεκτονική, δεν είχα ξαναδεί πουθενά αυτή. Και ήταν έτσι χτισμένη σε μια πλαγιά πάνω στο βουνό και κάτω απλωνόταν ποτάμι που την διαπερνούσε από το πλάι, και υπήρχε ένα φοινικόδασος πιο πέρα, που απλωνότανε κάτω από την πλαγιά. Ήταν πολύ όμορφο και μετά επειδή ήθελα να το ψάξω πιο πολύ, σε αυτό το μέρος έχουνε γυριστεί ταινίες μεγάλες του Hollywood όπως έχει γυριστεί ο Μονομάχος, έχει γυριστεί ο Πρίγκιπας... ο Λόρενς της Αραβίας, έχουνε γυριστεί ταινίες ο Μέγας Αλέξανδρος. Δηλαδή, διάφορες σκηνές από τέτοιες ταινίες, έχουνε γυριστεί μέσα σε αυτή την αρχαία πόλη. Και εκεί, αφού περιπλανηθήκαμε, συναντήσαμε κάποια δικά τους πράγματα που πουλούσανε, τα οποία εντάξει μου 'κανε πολύ μεγάλη εντύπωση και πήρα και κάποια μαζί μου, αγόρασα κάποια από αυτά να τα χω. Ήταν απολιθωμένα, μοιάζανε με ψάρια, κοχύλια, όστρακα, απολιθωμένα μέσα σε πέτρες τα οποία τα άνοιγες και είχαν αφήσει το αποτύπωμά τους πάνω στην πέτρα. Εντάξει, επειδή αγοράσαμε μέσα από αυτό το μαγαζί, μέσα από αυτή την πόλη, πήραμε δυο-τρία τέτοια για να 'χουμε. Μας είπε ότι αυτά προέρχονται από πολύ παλιά εποχή, μας είπε –τώρα δεν ξέρω άμα ισχύει– ότι ήταν πολύ κοντά στην περίοδο που ήτανε οι δεινόσαυροι, δηλαδή λίγο πιο μετά να 'τανε, αλλά ήτανε τόσο παλιά, δηλαδή, προϊστορικά. Είναι σα να λέμε στην απαρχή του κόσμου και του πολιτισμού. Και βρήκαμε και κάτι πετρώματα που βγαίνουν από εκεί, από το βουνό τον Άτλας, έτσι λέγεται το βουνό που είναι στο Μαρόκο, τα οποία είναι πέτρες και οι οποίες όταν ανοίξουνε στην μέση και κοιτάς μέσα, έχουνε ένα πολύ ωραίο πέτρωμα, το οποίο είναι χρωματιστό και βγαίνει σε διάφορα χρώματα. Και αυτό ήταν πολύ όμορφο, εντάξει ήταν και κάτι φυσικό που δεν το βλέπεις και πολύ συχνά, και με εντυπωσίασε αυτό το πράγμα, δεν το 'χα ξαναδεί. Δηλαδή, κάποιοι μικροί κομματάκια λίθων, που βρίσκονταν μέσα σε μια πέτρα, η οποία όταν άνοιγε στην μέση... κι αυτά ήταν πολύ ψιλά, μικρά και χρωματιστά. Γενικά, δηλαδή, είχε πράγματα να δεις, πράγματα τα οποία δεν έχω συναντήσει στην Ευρώπη -όπως είπα προηγουμένως- και για μένα εντάξει, αυτό ήταν μια ξεχωριστή εμπειρία. Αλλά γενικότερα ναι, έτσι αγαπημένος μου προορισμός και εμπειρία δεν θα πω ήταν αυτό το ταξίδι που έκανα στην Σκανδιναβία με το τρένο και συγκεκριμένα ήταν και η Στοκχόλμη και το Μπέργκεν, που ανέφερα προηγουμένως. Αυτά δηλαδή ήτανε...

Οι αγαπημένοι σου προορισμοί.

Οι πιο αγαπημένοι μου προορισμοί, ναι, και τα πιο όμορφα μέρη, θεωρώ, που εμένα με ακούμπησαν περισσότερο.

Και τώρα και με αφορμή όλη αυτή την κατάσταση τη δυσάρεστη με την πανδημία, τα τελευταία σου ταξίδια πριν αρχίσουν αυτά τα ολικά, τα καθολικά lockdown που ξεκίνησαν τον Μάρτιο του [00:50:00]2020, πρόλαβες να κάνεις κάποια ταξίδια, πριν επικρατήσει αυτή η κατάσταση;

Ναι. Όχι, όχι το τελευταίο που πρόλαβα να κάνω ήταν στην Ουκρανία, στο Κίεβο ήτανε τον Φλεβάρη του ’20, ήτανε λίγο πριν έρθουνε το lockdown γενικά και εμφανιστούνε τόσα πολλά κρούσματα σε όλο τον κόσμο, από τότε δεν έχω πάει κάποιο ταξίδι. Ήθελα να πάω, είχα κάποιους προορισμούς που ήμουνα έτοιμος να προγραμματίσω και είχα σκεφτεί, αλλά τώρα όχι, είμαι στην αναμονή, περιμένω να δω πώς θα πάει η κατάσταση και τα πράγματα. Γιατί τώρα ενδεχομένως σκέφτομαι και ένα ταξίδι να κάνω σε μια χώρα, μπορεί και εκεί τα πράγματα να μην λειτουργούν να υπάρχουν καταστήματα κλειστά, να υπάρχουνε μουσεία κλειστά, μέρη που να θέλω να επισκεφτώ και να δω, να μην μπορώ να τα επισκεφτώ επειδή δεν λειτουργούνε, λόγω του κορωνοϊού.

Οπότε, μόνο στο Κίεβο πρόλαβες να πας το 2020;

Στο Κίεβο είχα πάει που έκατσα περίπου για πέντε μέρες και ίσα-ίσα πρόλαβα που εκεί εντάξει είχα χρόνο ίσα-ίσα για ένα Σαββατοκύριακο και πήγα για μέρες Παρασκευή-Κυριακή που είχα πάει στην Βιέννη. Αλλά, εντάξει το τελευταίο ταξίδι-ταξίδι ήταν στο Κίεβο, που εντάξει το ευχαριστήθηκα, γιατί το Κίεβο ανήκει στο κομμάτι της Ευρώπης, αλλά είναι ανατολικό κομμάτι, είναι ουσιαστικά πρώην Σοβιετική Ένωση και εκεί είδα άλλα πράγματα διαφορετικά που δεν είχα δει σε άλλες χώρες της Ευρώπης. Δηλαδή, επισκέφτηκα εκεί... Το μουσείο, για παράδειγμα, που επισκέφτηκα του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου, όλα τα οχήματα που είχανε εκεί μέσα, ήτανε και είχαν κατασκευαστεί τότε στην τότε Σοβιετική Ένωση. Δηλαδή, δεν είχα ξανά δει έτσι. Γιατί Ρωσία για παράδειγμα δεν έχω ταξιδέψει, που θέλω πάρα πάρα πολύ να πάω. Οπότε, είχα έτσι μία επαφή με το κομμάτι πιο πολύ της Σοβιετικής περιόδου. Αυτά.

Μάλιστα. Oπότε, τώρα που απέχεις από τα ταξίδια, έχεις περιοριστεί στο να επικοινωνείς τις εμπειρίες σου μέσα από το site σου.

Ναι, αυτό κάνω, προσπαθώ μέσα από το site όταν βρίσκω τον χρόνο, να δημιουργώ, να φτιάχνω ένα περιεχόμενο για να το μοιραστώ με υπόλοιπα άτομα και...

Και να έχεις και αλληλεπιδράσεις με ανθρώπους από άλλες χώρες…

Αυτό, ναι, που, ναι, κυρίως άτομα που τους αρέσουν πολύ τα ταξίδια, ναι, είναι τέτοια άτομα. Όπως και στα social media προσπαθώ και εκεί κάπως να χω μια επαφή πάλι με άτομα ταξιδιώτες, άτομα που γυρνάνε τον κόσμο και τους αρέσει η ανακάλυψη –πώς να το πω;– τους αρέσει γενικά το καινούριο. Ντάξει, και εκτός από το site και αυτά για να κρατήσω μια επαφή, βλέπω πολλά ταξιδιωτικά ντοκιμαντέρ, βλέπω έναν συγκεκριμένο Γάλλο παρουσιαστή που κάνει ταξίδια με το τρένο, το οποίο εντάξει πάντα μου άρεσε αυτό, οπότε και είναι και με το τρένο και φεύγει, αυτό. Κάθομαι και αφιερώνω κάποιες ώρες την ημέρα για να δω κάποιες εκπομπές του. Αυτά.

Μάλιστα. Καταρχάς, αφού σε ευχαριστήσω για την πολύ όμορφη αυτή αφήγηση και τις πολύ ωραίες ιστορίες και εμπειρίες ταυτόχρονα, θα 'θελα για το τέλος να προσθέσεις ό,τι εσύ θέλεις, δεν ξέρω. Είτε κάποια φιλοδοξία σου για το μέλλον με αφορμή τα ταξίδια, είτε μια εμπειρία που δεν πρόλαβες να διηγηθείς, οτιδήποτε.

Ναι. Η αλήθεια είναι, εντάξει, θα μπορούσα... Ο χρόνος τώρα... μέσα σε αυτό το χρόνο είπα όσα περισσότερα μπορούσα να πω, υπάρχουνε φυσικά και τόσα άλλα πράγματα που δεν μοιράστηκα. Αλλά το θέμα είναι ότι το μόνο που θέλω να πω στο τέλος πριν κλείσουμε, είναι ότι ελπίζω να περάσει όλη αυτή η κατάσταση όσο πιο γρήγορα γίνεται και πάλι να υπάρχει η δυνατότητα για να μπορούμε να ταξιδέψουμε γενικότερα σε όλο τον κόσμο, ελεύθερα, όχι φοβισμένοι, και να ανακαλύψουμε καινούρια μέρη. Και η ευχή που έχω, όχι μόνο για μένα αλλά και γενικότερα και για τους ανθρώπους που τους αρέσουν τα ταξίδια, αλλά τους αρέσει γενικά και να εξερευνούν το καινούριο, εύχομαι να μπορούν όλοι οι άνθρωποι -όπως και εγώ- [00:55:00]να κάνουμε όσα περισσότερα ταξίδια γίνεται στην ζωή μας και να τα απολαύσουμε όσο περισσότερο γίνεται. Αυτό.

Ωραία, το ευχόμαστε αυτό. Σε ευχαριστώ πάρα πολύ, Νίκο.

Και εγώ ευχαριστώ πολύ για τον χρόνο.

Ευχαριστώ να 'σαι καλά.

Καλή συνέχεια.