© Copyright Istorima

Istorima Archive

Story Title

Το Μουσείο Αεροπλάνων Μοντελισμού και η αγάπη για τα Phantom

Istorima Code
25076
Story URL
Speaker
Αντώνιος Κολοτούρος (Α.Κ.)
Interview Date
30/07/2023
Researcher
Ανδρέας Καρουσιώτης (Α.Κ.)
Α.Κ.:

[00:00:00]Καλημέρα.

Α.Κ.:

Καλημέρα σας.

Α.Κ.:

Είναι Δευτέρα, 31 Ιουλίου του 2023, βρίσκομαι με τον κύριο Αντώνη Κολοτούρο στη Σίμιζα Ηλείας. Εγώ ονομάζομαι Καρουσιώτης Ανδρέας και είμαι ερευνητής στο Istorima. Ξεκινώντας τη συνέντευξη, θέλετε να μας πείτε πού γεννηθήκατε και πότε;

Α.Κ.:

Γεννήθηκα στις 27 Ιουλίου 1954 στη Σίμιζα, εδώ στο χωριό μας.

Α.Κ.:

Πείτε μας για την καταγωγή της οικογένειάς σας και τα παιδικά σας χρόνια.

Α.Κ.:

Η καταγωγή μου είναι... προερχόμαστε εμείς... τώρα έκανα... Η καταγωγή μας είναι από το χωριό Λιμποβίσι, που είναι στο Αρκουδόρεμα, κοντά στην Αλωνίσταινα Αρκαδίας. Μετά την απελευθέρωση από τους Τούρκους εκατέβηκαν με τα γιδοπρόβατα προς τον κάμπο οι κάτοικοι εκεί του χωριού. Εμείς οι Κολοτουραίοι εγκατασταθήκαμε εδώ, στη Σίμιζα. Εφτιάξαμε τα σπίτια μας, εφτιάξαμε τα ποιμνιοστάσια και σιγά σιγά έγινε η εκχέρσωση από τους θάμνους, από τα δάση μας, απ’ αυτά, και είχαμε τα κτήματά μας, τα χωράφια μας, ας πούμε. Εγώ πήγα στο Δημοτικό εδώ στο χωριό. Και κατόπιν στο Γυμνάσιο στα Λεχαινά, τελείωσα και το Γυμνάσιο στα Λεχαινά. Αλλά δεν προχώρησα στα γράμματα, γιατί δεν ήμουνα και άριστος και παρέμεινα εδώ στο χωριό, βοηθώντας τον πατέρα στις αγροτικές εργασίες.

Α.Κ.:

Τι αναμνήσεις έχετε απ’ το χωριό και το σχολείο;

Α.Κ.:

Οι αναμνήσεις... είναι πολύ καλές οι αναμνήσεις, γιατί είχα και την τάση έτσι να μαθαίνω. Γιατί είμαι φιλομαθής, ήθελα να μαθαίνω, πιο πολύ Ιστορία και Γεωγραφία. Πολύ μου άρεσε. Τότε έρχονταν και παιδιά από το διπλανό χωριό, το Πηγάδι, έρχονταν εδώ στο σχολείο μας. Και τίποτα άλλο; Να αναφέρω το... τώρα που διακόπτω πειράζει;

Α.Κ.:

Όχι, μην αγχώνεστε. Πείτε μας για το Πηγάδι, το χωριό.

Α.Κ.:

Να πω για την εκκλησία που ζήσαμε το...

Α.Κ.:

Θα το πούμε και αυτό. Για το χωριό που είπατε, για το Πηγάδι και τα παιδιά;

Α.Κ.:

Ναι, έρχονταν τα παιδιά από το διπλανό χωριό, το Πηγάδι, εδώ στο Δημοτικό Σχολείο. Ναι, γύρω στα εξήντα παιδιά μαζευόμαστε τότε.

Α.Κ.:

Ωραία, θέλετε να μας μιλήσετε για το περιστατικό που βιώσατε σε ηλικία 8 ετών στην εκκλησία του Αγίου Νικολάου με την ψαλμωδία;

Α.Κ.:

Ναι. Ήταν το 1963, νομίζω, εγώ τότε ήμουνα 8 χρονών. Επηγαίναμε στο... κάθε Σάββατο στην εκκλησία μας και ανάβαμε τα καντηλάκια. Εκείνη τη μέρα ξεκινήσαμε, μια γερόντισσα εδώ, η κυρα-Μαρία, η Θάναινα, που λέγαμε, εγώ και ο ξαδερφός μου, ο Θανάσης ο Κολοτούρος. Πήγαμε στην εκκλησία, ανάψαμε τα καντηλάκια και μας λέει η κυρα-Μαρία: «Είμαστε έτοιμοι να φύγουμε –μας λέει–, να φύγουμε». «Ναι, πάμε». Δεν προλαβαίνουμε να πάμε στην πόρτα, ακούμε μια υπέροχη ψαλμωδία που ερχόταν μέσα από το ιερό, την ακούσαμε. «Την ακούτε... Το ακούς –μου λέει–, Αντώνη;» ο Θανάσης. «Το ακούς την ψαλμωδία;» «Ναι, ναι –του λέω–, τ’ ακούω». «Μη μιλάτε –μας λέει η κυρα-Μαρία–, μη μιλάτε». Αυτή η ψαλμωδία είχε ένα υπέροχο άκουσμα, ένα μελίρρυτο, ας πούμε, άκουσμα. Και συγκλονιστήκαμε, συγκλονιστήκαμε. Δεν κράτησε παραπάνω από είκοσι δευτερόλεπτα. Και κάναμε τον σταυρό μας, προσκυνήσαμε πάλι τις εικόνες και φύγαμε, ναι. Ήρθαμε στο χωριό και το αναφέραμε στους γειτόνους αυτό το περιστατικό που ζήσαμε στην εκκλησία μας. Το αναφέραμε σε όλους και όλοι πίστεψαν ότι ήταν άγγελος Κυρίου στο ιερό του ναού μας και ακούσαμε αυτή την ψαλμωδία. Ναι. Ήτανε λίγο, γύρω στα είκοσι δευτερόλεπτα κράτησε η ψαλμωδία. Από τότε μέχρι τώρα δεν είχαμε άλλο έτσι τέτοιο περιστατικό στην εκκλησία μας, δεν αναφέρθηκε από τους χωριανούς που πηγαίνανε για τα καντηλάκια. Αυτό ζήσαμε. Ναι. Να πούμε και για τα αεροσκάφη;

Α.Κ.:

Μιλήστε μας για το ατύχημα που γίνατε μάρτυρας, όπου ένα αεροσκάφος F-84-

Α.Κ.:

Ναι.

Α.Κ.:

–έπεσε στο χωριό Όλγα.

Α.Κ.:

Ναι. Ήταν το έτος 1968, Ιούνιος. Βρισκόμουνα με τον πατέρα μου στα κτήματα και θερίζαμε καλαμπόκι. Κοιτάζοντας κάποια στιγμή έτσι προς τα κάτω, κοιτάζω μαύρο καπνό, έβγαινε μαύρος καπνός, από τα δυτικά από το χωριό μας. Και βλέπω ακόμη ένα αλεξίπτωτο με έναν άνθρωπο να κατεβαίνει, να κατεβαίνει προς τα κάτω. Εκείνη την ημέρα φύσαγε βοριάς. Ο άνθρωπος που κατέβαινε κατάλαβα ότι ήτανε ο χειριστής του αεροσκάφους, ότι έπεσε αεροσκάφος, το κατάλαβα, ας πούμε. Ότι έπεσε το αεροσκάφος και ο χειριστής έκανε το eject, την εκτίναξη, που λέμε, εκτινάχθηκε με το εκτινασσόμενο κάθισμα και σώθηκε. Επειδή φυσούσε βοριάς, τον παρέσυρε ο αέρας, πέρασε το ποτάμι, τον Πηνειό, και προσγειώθηκε στο χωριό Καλύβια, στα Καλύβια. Εν τω μεταξύ, τότε διοικητής στην 117 Σμηναρχία Μάχης ήταν ο σμήναρχος Βασιλάκης Κωνσταντίνος, καταγόμενος από την Κρήτη, κάτοικος Καλαμάτας. Με την κόρη του Βασιλάκη, την Αναστασία, που τη λέγαμε Νατάσα, πηγαίναμε μαζί στο Γυμνάσιο, στην ίδια τάξη. Εν τω μεταξύ, μετά από... ναι, ξέχασα να σας πω ότι το αεροσκάφος ήτανε τύπου F-84 F, της εταιρείας αμερικάνικης Republic, και η ονομασία του ήτανε Thunderstreak, «Βρόντος αστραπής». Μετά πέρασαν τα χρόνια, ναι, και δεν το ξέχασα το ατύχημα. Περάσαν τα χρόνια και κατόπιν ο... θέλω να σας πω εδώ ότι ο διοικητής... ο διοικητής μας, ο Βασιλάκης επήγε το ʼ52 στον πόλεμο της Κορέας, συμμετείχαν με οκτώ Dakota στον πόλεμο της Κορέας. Τελείωσε ο πόλεμος, ήρθανε... κάποια στιγμή ο Βασιλάκης πήρε σύνταξη. Και έκανε μια αγορά στη Γαστούνη επί του εθνικού δρόμου, ανατολικά της Γαστούνης, στα φανάρια πιο δώθε. Αγόρασε ένα αγρόκτημα, κι έκανε... έβαλε πορτοκαλιές και έφτιαξε και ένα σπίτι. Όταν το έμαθα ότι έφτιαξε... ότι μένει εκεί ο Βασιλάκης, επήγα να τον συναντήσω. [00:10:00]Και του ανέφερα για το ατύχημα που είχε γίνει το ʼ68. Μου λέει: «Ήμουνα μαζί, ήμαστε ζευγάρι, δύο F-84. Το ένα ήτανε αυτό που είχε το ατύχημα και το άλλο... στο άλλο ήμουνα εγώ –μου λέει–, ήμουνα εγώ». Του λέω: «Μήπως θυμάσαι πώς τον ελέγανε τον χειριστή;» Μου λέει: «Διγενάκης ελεγότανε». Ναι. Είπαμε μερικά πράγματα ακόμα για τη ζωή τους στην Κορέα, εκεί με τα Dakota που πουλεμούσανε εκεί στο... με τους Αμερικάνους στην Κορέα, ε τίποτα άλλο γι’ αυτό δεν έχω...

Α.Κ.:

Στην ίδια περιοχή έχουν γίνει και άλλα δύο ατυχήματα μεταγενέστερα με δύο διαφορετικά αεροσκάφη.

Α.Κ.:

Ναι.

Α.Κ.:

Πείτε μας γι’ αυτά.

Α.Κ.:

Ήτανε το 1991, στη θέση Ίτενο, που είναι 4 χιλιόμετρα δυτικά του χωριού μας Σίμιζα, του οικισμού Σίμιζα. Έγινε άλλο ατύχημα εκεί πέρα με F-104. Έρχονταν σχηματισμός τρία F-104, ερχόσαντε από Καλαμάτα και πηγαίνανε προς τον Άραξο. Εκεί ακριβώς πάνω σε αυτό το μέρος έρχονταν δύο Phantoms σχηματισμό, ένα ζευγάρι Phantom, της Ανδραβίδας. Μάλλον κάποιο αεροσκάφος έσμιξε με το άλλο, έγινε σύγκρουση ελαφρά. Και εκεί που διασταυρώθησαν, το πηδάλιο ανόδου-καθόδου, το elevator, που λέμε, αποκολλήθηκε από το 104 και έπεσε σε μια ρεματιά. Οι χειριστές χρησιμοποίησαν... των F-104, χρησιμοποίησαν... οι δύο, χρησιμοποίησαν τα εκτινασσόμενα καθίσματα. Εγκατέλειψαν. Και έπεσαν ακριβώς εκεί στη θέση Ίτενο που είπαμε. Τα Phantom, τ’ άλλο το ζευγάρι τα Phantom, συνεχίσανε και προσγειωθήκανε στην Ανδραβίδα, τ’ άλλα δύο Phantom. Ο ένας χειριστής που διεσώθη λεγόταν Νίκος Μαρτίδης, ο άλλος –και ήταν από την Πάτρα– ο άλλος, Παναγιώτης Ντάρδας, και ήταν από την Ελευσίνα. Ο τρίτος χειριστής ελεγόταν Καλπαξής, ο οποίος έκανε κάτι στροφές εκεί πέρα και μετά έφυγε για τον Άραξο. Μετά από λίγη ώρα ήρθε το ελικόπτερο και περισυνέλεξε τους δύο αεροπόρους. Ναι. Εκεί δίπλα, που έπεσαν τα F-104, εργάζονταν σε φράουλες... ήτανε εργάτες και εργάζονταν εκεί. Αλλά πέσανε πολύ κοντά και ευτυχώς δεν είχαμε θύματα. Δεν είχαμε θύματα από αυτό το ατύχημα. Εκεί που έπεσαν τα δύο F-104, οι χειριστές έφτιαξαν ένα εικονοστασάκι και έγραψαν επάνω: «Κατά την πτώση των δύο F-104, οι χειριστές διεσώθησαν», έγραψαν στο εικονοστάσι. Και μας είπε εκεί πέρα ο Νίκος ο Μαρτίδης: «Αν κάποιος βρει την κάσκα μου, να με ενημερώσει, να μου τη δώσει, και εγώ θα του δώσω μια άλλη κάσκα». Αλλά αυτό, γιατί έπεσαν μέσα σε δάσος και τώρα η κάσκα χάθηκε, δεν μπορούμε να ξέρουμε πού έπεσε η κάσκα, ας πούμε.

Α.Κ.:

Ωραία. Θέλετε να αναφερθείτε στα χρόνια που υπηρετήσατε στην Πολεμική Αεροπορία;

Α.Κ.:

Θα πούμε για άλλο ατύχημα;

Α.Κ.:

Θυμάστε κάποιο άλλο;

Α.Κ.:

Ναι.

Α.Κ.:

Πείτε μας.

Α.Κ.:

Ναι. Τη δεκαετία... Δεν θυμάμαι ακριβώς, τη δεκαετία του ʼ90 απογειώθησαν τρία... όχι. Τέσσερα... F-4 Phantom και πήγαιναν σε κάποια άσκηση. Πέρασαν επάνω από δω απ’ το χωριό μας, στις Πόρτες, όταν έφτασαν στις Πόρτες, έγινε ατύχημα, είχαμε ατύχημα. Τώρα ακριβώς τι συνέβη δεν γνωρίζω πάνω σε αυτό το ατύχημα. Οι χειριστές έκαναν eject και εγκατέλειψαν επιτυχώς. Ο ένας λεγόταν Φώτης Καμπιώτης και ο άλλος Ηλίας Καϊκάς. Ναι, έτσι και αυτό το ατύχημα. Είχαμε ένα άλλο πάλι με Phantom. Κατά την απογείωση έφυγε μπροστά απ’ την κονσόλα μια συσκευή, σαν κουτί ήτανε αυτό το πράγμα, και φρακάρισε το χειριστήριο, και το χειριστήριο δεν δούλευε, δεν μπόρεγε να ενεργοποιηθεί. Και απεφάσισαν να εγκαταλείψουν. Εγκαταλείπουν το Phantom, πέφτουνε μέσα στο αεροδρόμιο, το αεροπλάνο παίρνει στροφή αριστερά και μετά πάλι αριστερά και κατέπεσε δυτικά από τα Λεχαινά. Γύρω στα 200 μέτρα με 300 μέτρα δυτικά των Λεχαινών. Οι χειριστές αυτοί ήτανε ο... λεγόταν ο ένας Σιμιτζής και ο άλλος ήτανε ο Ηλίας ο Καϊκάς, αυτός που είχε εγκαταλείψει και στις Πόρτες. Και στις Πόρτες. Ένα άλλο ατύχημα έγινε, δεν θυμάμαι ακριβώς, στην Αγία Μαύρα. Ήτανε ένα F-104 G με serial number, με αριθμό... με τον αριθμό του 32719. Αυτό έβγαινε... βγήκε για δοκιμή, βγήκε από κάποια... από κάποιες ώρες, ας πούμε, που είχε κάνει και έπρεπε να κάνει επιθεώρηση, βγήκε για δοκιμή. Διοικητής... Χειριστής ήτανε ο Θόδωρος ο Μπέκος από τη Ναύπακτο, Αφροξυλιά Ναυπάκτου. Το αεροσκάφος παρουσίασε βλάβη και το εγκαταλείπει λίγα μέτρα πάνω από το χωριό Αγία Μαύρα, το εγκατέλειψε. Ένα άλλο ατύχημα πάλι είχαμε με ένα Corsair A-7, Κουρσάρος. Αυτό έγινε τη δεκαετία του ʼ90, νομίζω. Ερχόταν για προσγείωση στην 117, τώρα μάλλον από καύσιμα είπανε, δεν ξέρω πώς και τι, σβήνει ο κινητήρας και ο χειριστής το εγκατέλειψε. Ήταν ο Κώστας ο Μητσόπουλος χειριστής. Το εγκατέλειψε και το αεροπλάνο εσύρθηκε κάτω με την κοιλιά και δεν έπαθε μεγάλες ζημιές, σύρθηκε κάτω. Λίγο έξω από το αεροδρόμιο της Ανδραβίδας, λίγο έξω, λίγο ήθελε ακόμη για να προσγειωθεί, λίγο ήθελε. Ναι. Αυτά όσο με τ’ ατυχήματα.

Α.Κ.:

Πείτε μας για τη θητεία σας στην Πολεμική Αεροπορία.

Α.Κ.:

Για τη θητεία μου. Από μικρός μου άρεσαν τα αεροσκάφη, τα έβλεπα εδώ πέρα που περνούσανε, τα F-84 της Ανδραβίδας, τα F-104 του Αράξου και με ενθουσίαζαν, και τα ’βλεπα και λέω: «Αυτά πώς κρατιούνται στον αέρα; Τι είναι αυτό που τα βαστάει στον αέρα και δεν πέφτουνε; Τι γίνεται εδώ;» Είχα μεγάλη έτσι αγωνία να μάθω, να μάθω ας πούμε αυτά. Τότε έπαιρνε... Εν τω μεταξύ στη γιορτή της Αεροπορίας επήγαινα στην Ανδραβίδα, των Πανμεγίστων Ταξιαρχών, Μιχαήλ και Γαβριήλ, στις 8 Νοέμβρη. Πήγαινα στην Ανδραβίδα στο αεροδρόμιο και τα ʼβλεπα από κοντά. Ναι. Τότε έπαιρνε η Αεροπορία... η Πολεμική Αεροπορία έπαιρνε στρατεύσιμους εθελοντές. Για καλή μου τύχη τότε, ήθελα να πάω στην Αεροπορία, φτιάχνω τα χαρτιά μου και πήγα εθελοντής, 18,5 πήγα στην Αεροπορία, επήγα στον Άραξο, στο κέντρο εκπαίδευσης, [00:20:00]νεοσύλλεκτος. Παίρνω ειδικότητα οδηγού αυτοκινήτου και φεύγω για... μετά πήγαμε για εκπαίδευση στο Τατόι. Μετά από το Τατόι, αφού έγινε τρίμηνη εκπαίδευση, επήγα... με έστειλαν στην 129 Πτέρυγα Υποστηρίξεως στο Χασάνι, στο Ελληνικό. Το Χασάνι πήρε το όνομά του από έναν Τούρκο τσιφλικά που είχε εκεί πέρα κτήματα και τον έλεγαν Χασάν. Και τον τόπο, τον ελληνικό τόπο, το ονομάσανε Χασάνι. Εκεί στο Χασάνι έκανα, ας πούμε, διάφορα δρομολόγια στην Αθήνα εκεί πέρα και κατόπιν με έστειλαν Ανδραβίδα, ήρθα στην Ανδραβίδα το ʼ74, και το ʼ75 απολύθηκα. Αυτά γύρω από τη θητεία μου, ας πούμε. Εν τω μεταξύ, στην Ανδραβίδα επήγαινα κοντά στους μηχανικούς των Phantom και παρακολουθούσα και έβλεπα. Πήγαινα και έβλεπα πώς φτιάχνανε τις βλάβες. Ναι, πώς διόρθωναν τις βλάβες στα Phantom. Και καθόμουνα και μάθαινα, έμαθα πολλά πράγματα εκεί πέρα, ας πούμε, έτσι από αγάπη και έμαθα πολλά πράγματα σε αυτό.

Α.Κ.:

Όταν ολοκληρώσατε τη θητεία σας στην Πολεμική Αεροπορία, τι αγροτικές δουλειές κάνατε;

Α.Κ.:

Εδώ στο χωριό είχαμε τα πρόβατα, είχαμε τις ελιές και τ’ αμπέλι. Αυτές ήσαντε οι ασχολίες. Αυτές. Μόνο ετώρα μόνο γράφει έτσι; Να συμπληρώσω κάτι ή να…

Α.Κ.:

Πείτε.

Α.Κ.:

Ξέχασα να σας πω ότι διοικητής στην 119 Πτέρυγα Μάχης ήτανε ο Ρούσος ο Κωνσταντίνος από την Ελευσίνα και υποδιοικητής ο Σωτήρης ο Βαλαβάνης. Στον Άραξο ήτανε διοικητής, ο ιπτάμενος Νίκος Παγώνης. Στην Ανδραβίδα ήτανε διοικητής ο Χρήστος ο Μαραγκάκης. Ναι. Αυτοί ήσαντε. Και στη ΜΣΒ που ήμουνα, στη Μοίρα Συντήρησης Βάσεως, που ήμουνα στην Ανδραβίδα, ήταν ο Γιώργος Χρυσαφίδης, διοικητής.

Α.Κ.:

Πώς σας δημιουργήθηκε η ιδέα να αρχίσετε να κατασκευάζετε αεροπλάνα και να ασχοληθείτε με τον αερομοντελισμό;

Α.Κ.:

Ο μοντελισμός. Είναι και αυτό ένα χόμπι. Είχα μεγάλη αγάπη, έχω μεγάλη αγάπη στα αεροσκάφη και το Μουσείο μας αυτό αποτελεί απόδειξη της αγάπης μου προς το αεροπλάνο και την ένδοξη Πολεμική μας Αεροπορία. Άρχισα από τότε, από το ʼ75, όταν υπηρετούσα στην Ανδραβίδα, να φτιάχνω από ξύλο, από κόντρα-πλακέ, από ξύλο, με κόλλα, να τα κολλάω τα φτερά και αυτά, το ένα, το άλλο. Ναι. Και σιγά σιγά έτσι ξεκίνησα και μετά έφτιανα, που απολύθηκα, έφτιανα εδώ στο χωριό. Συνολικά έχω φτιάξει πάνω από εφτακόσια αεροπλάνα όλα-όλα, από ξύλο τα περισσότερα, από μέταλλο και πλαστικό. Έχω... Μερικά τα πωλούσα στη γιορτή της Αεροπορίας, στις 8 Νοέμβρη, τα πωλούσαμε στην Αεροπορία, για να βγάλουμε κάποια έξοδα με την αερολέσχη που ήμουνα και, ναι... Ναι, ναι, έχω φτιάξει και δικά μου σχέδια και κατά προσέγγιση, ας πούμε, μοντέλα.

Α.Κ.:

Ποια ήταν τα πρώτα αεροπλάνα που φτιάξατε;

Α.Κ.:

Τα πρώτα αεροπλάνα είναι εδώ. Είναι κάποια έτσι... κάποιο είναι σχέδιο δικό μου, κάποιο άλλο είναι... και αυτό, είναι αυτά που έχουμε πάνω στο ράφι, μερικά. Είναι εκεί πέρα τα πρώτα-πρώτα που έφτιαξα, είναι εδώ. Γράφω πίσω μέρος τον χρόνο κατασκευής. Ναι, είναι εδώ.

Α.Κ.:

Θέλετε να μας περιγράψετε τη διαδικασία δημιουργίας ενός μικρού ξύλινου αεροπλάνου; Τι κάνετε ακριβώς; Πώς το φτιάχνετε;

Α.Κ.:

Ναι, τώρα να πάρω ένα στα χέρια. Καλά, τώρα δεν τραβάμε βίντεο.

Α.Κ.:

Ναι.

Α.Κ.:

Άσʼ το. Πρώτον, άρχιζε από την άτρακτο. Η άτρακτο ήταν ένα ξύλο μασίφ, το οποίο το έφτιαχνα κατά τέτοιο τρόπο να πάρει το σχήμα της ατράκτου του κάθε αεροσκάφους. Να πάρει το σχήμα, μετά με ξυλοφάι, με γυαλόχαρτο, μετά τα πέρναγα για να γίνει... να γίνει η άτρακτος όπως πρέπει να γίνει. Κατόπιν, οι πτέρυγες με κόντρα-πλακέ, έφτιαχνα τα φτερά το κάθετο σταθερό με κόντρα-πλακέ. Έβαζα τους τροχούς, άλλα τα ’βαζα επάνω σε μια βάση, τα έβαζα σε μια βάση, έβανα την καλύπτρα του από διάφορα μπουκάλια πλαστικά που έκοβα έτσι με πατέντες. Ναι, μετά το περνούσα με στόκο, το στοκάριζα, το έτριβα πάλι με γυαλόχαρτο και γινόταν η βαφή. Έβανα τα σήματα... Μετά τη βαφή έβανα τα σήματά του επάνω και τ’ άλλα... οτιδήποτε άλλο είχε έτσι σαν αυτοκόλλητα, διάφορα πάνου, ναι.

Α.Κ.:

Ποιο θεωρείτε ότι είναι το πιο ωραίο αεροπλάνο που έχετε φτιάξει και ποιο το πιο δύσκολο;

Α.Κ.:

Το ομορφότερο αεροπλάνο που πέρασε από την Πολεμική μας Αεροπορία ήταν το F-104. Το λέγαμε F-104 G. Ήταν της εταιρείας Lockheed, αμερικάνικη, με ονομασία Starfighter που θέλει να πει «Μαχητής των άστρων». Ήταν ένα αεροσκάφος με καθαρές αεροδυναμικές γραμμές, πανέμορφο. Για την εποχή του ήτανε πολύ μπροστά, το ʼ54-ʼ55 που βγήκε, ήταν πολύ μπροστά, γιατί... και όλοι θαύμαζαν τότε. Όμως είχε και μερικά μειονεκτήματα, είχε πλεονεκτήματα, είχε και μειονεκτήματα, ότι ήθελε απόλυτο σεβασμό από τον χειριστή. Έπρεπε να το σέβεται απολύτως η χειριστής, δεν συγχωρούσε λάθη. Με το παραμικρό μπορούσε να σε στείλει στον άλλο κόσμο χωρίς να το καταλάβεις. Ήθελε απόλυτο σεβασμό και προσήλωση του χειριστή στην πτήση. Ήτανε το ομορφύτερο αεροσκάφος που πέρασε ποτέ από την ένδοξη Πολεμική μας Αεροπορία. Μπορώ να πω ότι είναι και εύκολο στην κατασκευή. Είναι ένα αεροσκάφος που να το κάνω τώρα μοντέλο, που έχω φτιάξει μοντέλα, εύκολο στην κατασκευή, το F-104. Από τα δύσκολα αεροσκάφη είναι το F-4 Phantom. Είναι της εταιρείας McDonnell Douglas, που έχει τα εργοστάσια στην Πολιτεία Μιζούρι στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην πόλη Saint Louis, Άγιο Λουδοβίκο. Είναι από τα δυσκολότερα. Είναι ένα δύσκολο αεροσκάφος, με δυσκόλεψε, με δυσκόλευε να το φτιάξω, ας πούμε, αλλά είναι το αγαπημένο μου αεροσκάφος το Phantom. Γιατί έχω φτιάξει τόσα πολλά, έχω φτιάξει γύρω στα είκοσι Phantom.

Α.Κ.:

Αυτό το τεράστιο αεροπλάνο που έχετε εδώ πόσον καιρό σας πήρε;

Α.Κ.:

Αυτό το αεροπλάνο, ας πούμε, Αντρέα μου, δεν έγινε... δεν έκανα συνεχόμενη εργασία. Δούλευα λίγο λίγο την ημέρα γιατί έπρεπε να κολληθούνε κάποια πράγματα, έπρεπε μετά να περιμένω την άλλη μέρα, να ξανασυνεχίσω, να στεγνώξουνε οι μπογιές, να στεγνώξουνε οι κόλλες. Με πήρε κάναν μήνα δηλαδή, γύρω στο... κάναν μήνα με πήρε. Ναι, σιγά σιγά δούλευα λίγο λίγο την ημέρα, σιγά σιγά. Ναι, αυτό το έχω φτιάξει σαν ένα αεροσκάφος ακροβατικό, μονοθέσιο, μονοκινητήριο.

Α.Κ.:

Υπάρχει κάποιο αεροπλάνο από αυτά που έχετε φτιάξει το οποίο να ξεχωρίζετε εσείς ως αγαπημένο σας;

Α.Κ.:

[00:30:00]Ναι. Το αγαπημένο μου αεροσκάφος είναι το Phantom. Του χρόνου, τον Απρίλη του 2024, κλείνει πενήντα χρόνια στην Πολεμική μας Αεροπορία. Είναι το μακροβιότερο αεροσκάφος που πέρασε ποτέ από την Πολεμική μας Αεροπορία. Το χαρακτηρίζω σαν ένα τέρας αντοχής και αξιοπιστίας. Αποτελεί μια πλατφόρμα εκτόξευσης πυραυλικών συστημάτων, οπλικών συστημάτων. Κάνει και για τις δύο δουλειές, έκανε και πρώτα, τώρα, εντάξει, είναι αλλιώς τα πράγματα, έχουμε καινούρια αεροσκάφη. Έκανε και για αναχαίτιση και για βομβαρδισμό, ναι. Είναι το αγαπημένο, όπως και το F-104. Είναι αγαπημένο, αλλά είχε χούκια, το F-104. Δεν χάριζε κάστανα. Ήθελε απόλυτο σεβασμό από τον χειριστή. Ναι. Το Phantom... εντάξει, είναι... έχει πιο... είναι... καλά, άσʼ το.

Α.Κ.:

Ωραία. Εκτός από μαχητικά αεροσκάφη, κατασκευάζετε και διπλάνα τα τελευταία χρόνια. Μιλήστε μας γι’ αυτό.

Α.Κ.:

Για τα διπλάνα. Μου αρέσουνε και τα παλιά αεροπλάνα. Και αποφάσισα να φτιάξω κάποια παλιά διπλάνα, ας πούμε, κάποια μοντέλα, παλιά διπλάνα, τα οποία... Ξεκινούσα πάντα με την άτρακτο, όπως είναι αυτά πάνω έφτιαχνα τα Bregeut αυτά, τα Bristol τα αγγλικά, τα εγγλέζικα. Ξεκινούσα από την άτρακτο, να τη διαμορφώσω, με τη ράσπα, με το ξυλοφάι, με γυαλόχαρτα, με κόντρα-πλακέ, να φτιάξω τα φτερά, να τα κολλήσω, να τα καρφώσω, να τα λουστράρω, να τα βάψω, να τους βάλω τα σήματα απάνω. Ναι, διαδικασία όλη, ας πούμε. Όλη η διαδικασία αυτή με τα διπλάνα.

Α.Κ.:

Πόσα αεροπλάνα έχετε κατασκευάσει σε όλη σας τη ζωή και τι σας έχει μείνει από αυτή την ενασχόληση;

Α.Κ.:

Έχω κατασκευάσει συνολικά περίπου πάνω από εφτακόσια αεροπλάνα. Τα περισσότερα είναι από ξύλο, λίγα από μέταλλο και λίγα πλαστικά. Είναι ένα όμορφο χόμπι και μια όμορφη απασχόληση. Και περνούσα τον ελεύθερο χρόνο μου, ναι. Όταν είχα ελεύθερο χρόνο, εκαθόμουνα να φτιάξω τα μοντελάκια μου. Ναι, ναι. Έπαιρνα ξύλα, έπαιρνα... αγόραζα κόντρα-πλακέ, όλα, ό,τι υλικό... χρώματα, ό,τι υλικό θέλανε τα αγόραζα και τα έφτιανα. Ναι. Χωρίς να με έχει βοηθήσει κανείς, χωρίς να με έχει βοηθήσει. Νιώθει ο δημιουργός, ο μοντελιστής νιώθει τη χαρά της δημιουργίας, ότι δημιουργεί, δημιουργεί, νιώθεις τη χαρά. Όταν τελειώνεις ένα έργο και κατά την εργασία νιώθεις χαρά, είσαι χαρούμενος, νιώθεις ωραία, ας πούμε. Ναι, ναι. Και πολλά απ’ αυτά τα ξύλινα τα ’χω δωρίσει σε πολλούς φίλους. Τα μοίραζα, τα έδινα ας πούμε, ναι. Ναι, πολλά απ’ αυτά.

Α.Κ.:

Θέλετε να μας πείτε λίγο για την ιστορία των Phantom και τη μασκότ που έχουν;

Α.Κ.:

Ναι, το Phantom, όπως είπαμε, κλείνει του χρόνου πενήντα χρόνια στην Πολεμική μας Αεροπορία. Είναι ένα αεροπλάνο το οποίο δόθηκε σε... γύρω στις δώδεκα χώρες απόκτησαν το Phantom από τις Ηνωμένες Πολιτείες, το παραχώρησαν... γύρω στις δώδεκα χώρες. Phantom θα πει φαντασματάκι, το φάντασμα, το φαντασματάκι. Είναι ο Spooky που λέμε, το φαντασματάκι αυτό, είναι η μασκότ του Phantom. Αυτό είναι το επίσημο ή ανεπίσημο, ξέρω γω, η μασκότ έτσι το σύμβολο του Phantom, έτσι, το φαντασματάκι. Και το ζωγραφίζουνε με καπέλο επάνω, με διάφορες φιγούρες, να κουνάει τα χέρια έτσι, να κρατάει το πυροβόλο, να κρατάει πυραύλους, βόμπες. Ναι, αυτό είναι το φαντασματάκι, που λέμε, ναι.

Α.Κ.:

Έχετε δημιουργήσει και έναν σύλλογο φίλων αεροπλάνων Phantom που ονομάζεται «Phantom Club».

Α.Κ.:

Ναι. Το... επειδή το Phantom είναι ένα αεροσκάφος δημοφιλές, έχει πολλούς φίλους, έχει πάρα πολλούς φίλους. Έχει τα περισσότερους φίλους από όλα τ’ άλλα τα αεροσκάφη. Και κάποια στιγμή αποφάσισα να φτιάξω έναν σύλλογο, να συσπειρωθούμε όλοι οι φίλοι του Phantom, οι φανατικοί φίλοι του Phantom. Να ’χουμε έναν σύλλογο, να βλεπόμαστε, να κάνουμε επισκέψεις σε πτέρυγες, να κάνουμε τον μοντελισμό μας, με βιβλία, να παίρνουμε βιβλία, περιοδικά. Ναι. Διάφορα τέτοια ας πούμε. Και είναι περίπου γύρω στα πενήντα άτομα, φίλοι του Phantom μαζεύτηκαν. Και τους έχω φωτογραφίες, είναι αυτή η καρτούλα που έβγαλα, που βγάλαμε η καρτούλα αυτή, είναι μέλος του «Phantom Club». Και τους έχω σε ένα άλμπουμ φωτογραφίες όσοι... τις φωτογραφίες τους, όλα τα μέλη του «Phantom Club». Και βλεπόμαστε... βλεπόμαστε συχνά, πηγαίνουμε στη γιορτή της Αεροπορίας, πηγαίνουμε όταν γιορτάζουν γίνονται... γιορτάζουν, ας πούμε, τα εξήντα ή τα εβδομήντα χρόνια της κάθε μοίρας... στη μονάδα πηγαίνουμε. Ναι, έχουμε μια φιλία όλοι μαζί, είμαστε αδελφωμένοι όλοι, οι «Phantom».

Α.Κ.:

Επίσης, έχετε παρακολουθήσει μαθήματα προκειμένου να πιλοτάρατε αεροπλάνα στην Αερολέσχη Ηλείας.

Α.Κ.:

Ηλείας. Το 1983 ιδρύθηκε η Αερολέσχη Πύργου από τον Ταξίαρχο Ιπτάμενο Βασίλη Μιχαλακόπουλο. Τότε πουλιότανε ένα αεροσκάφος στη Λάρισα, ότι το είχε ο... ένας ονόματι Γιάννης Χασιώτης, το πουλούσε. Και το αγόρασε η Αερολέσχη Πύργου. Αυτό ήταν τύπου Rally Commodore, ήταν της γαλλικής εταιρείας SOCATA, θυγατρική της Aérospatiale, η Aérospatiale είναι αυτή που έφτιαχνε το Concorde, το υπερηχητικό αυτό, ναι, το υπερηχητικό Concorde. Είχε κινητήρα αμερικάνικο τύπου Lai Comic, 180 ίππων. Ήταν τετραθέσιο, ένα αεροπλάνο εκπαιδευτικό με διπλά χειριστήρια, ένα από δω, ένα από κει, με δυο χειριστήρια stick, είναι τα stick, όχι αυτά που είναι επάνω στην κονσόλα, όπως είναι έχει stick... όπως στα μαχητικά, τα μαχητικά. Είναι και για εκπαίδευση και για να πας μια βόλτα τουρισμού, ας πούμε, έτσι, να κάνεις και μια βόλτα, ξέρω γω. Ήταν ένα πολύ αξιόπιστο αεροσκάφος, πολύ εύκολο στον χειρισμό. Μπροστά στο χείλος προσβολής της πτέρυγας υπήρχανε κινητές επιφάνειες. Υπήρχανε εδώ στο χείλος προβολής κινητές... μια κινητή επιφάνεια, από το ένα άκρο στο άλλο, και αυτές έβγαινα αεροδυναμικά προς τα έξω, έβγαινε. Θα έβγαινε, όταν το αεροσκάφος βρισκόταν 16 μίλια προ της απώλειας στήριξης, έβγαιναν προς τα έξω για να βγάλουμε άντωση, για να δώσουνε άντωση στο αεροσκάφος, και να μην πέσει σε απώλεια στήριξης. Λοιπόν, 16 μίλια προ της απώλειας στήριξης έβγαιναν μόνα τους, «τακ», έβγαιναν μόνα τους έξω. Και, όταν έδινε στροφές ο χειριστής στο αεροσκάφος, αυτά έμπαιναν πάλι μέσα, έμπαιναν στη θέση τους, τα slats και εδώ στο πίσω –θα τα πούμε και στο άλλο–, εδώ στο πίσω μέρος έχουμε πάλι, η μισή πτέρυγα είναι κινητή επιφάνεια και λέγεται flaps, flap. Αυτό κατεβαίνει προς τα κάτω, ώστε να μεγαλώσει η πτέρυγα για να περνάει το οριακό στρώμα από πάνω, γιατί για να [00:40:00]έχει... για να δίνει πάλι άντωση. Ναι, κάναμε πτήσεις με το αεροσκάφος, κάναμε κάποια μαθήματα, αλλά ήτανε πολλά τα λεφτά τότε και δεν είχα δυνατότητα για να συνεχίσω. Δεν είχα... ήτανε πολλά τα χρήματα. Εβάζαμε από τσέπη μας τη βενζίνη, πληρώναμε εμείς οι μαθητές τη βενζίνη για να πετάξουμε. Από την τσέπη μας τα χρήματα, ναι, ναι, αυτά. Και μετά πήγαινα, πετάγαμε έτσι, αλλά δεν προχώρησα σε... για να... για δίπλωμα ερασιτέχνη χειριστού. Αυτά.

Α.Κ.:

Μιλήστε μας για το Αεροπορικό Μουσείο Ίκαρος και το πώς ξεκίνησε το όλο εγχείρημα.

Α.Κ.:

Τα αεροσκάφη ήσαν... μαζεύτηκαν κάποια στιγμή πάρα πολλά αεροσκάφη, μοντέλα. Και δεν είχα... είχε γεμίσει το σπίτι μέσα και δεν είχα πού να τα βάλω, δεν είχα πού να τα τοποθετήσω. Εδώ... εν τω μεταξύ, το σχολείο εδώ είχε κλείσει εδώ και αρκετά χρόνια, είχε κλείσει. Και ανέφερα στον δήμαρχό μας το 2020, τον κύριο Ανδρέα Μαρίνο, του ανέφερα σχετικά για το... μήπως μπορούμε να κάνουμε το σχολείο... να το κάνουμε... να το μετατρέψουμε σε μουσείο... σε Αεροπορικό και Λαογραφικό Μουσείο. «Ναι –μου λέει–, ναι, Αντώνη –μου λέει–, να το φτιάξουμε. Ό,τι θέλεις, ό,τι χρειάζεσαι, είμαι εγώ εδώ. Να το φτιάξουμε, να το προχωρήσουμε». «Εντάξει». «Εντάξει;» «Εντάξει». Έστειλε εδώ μαστόρους, το βάψανε μέσα έξω, φτιάξαμε το υπόστεγο, αλλάξαμε εδώ την πόρτα, στρώσαμε εδώ μοκέτα, το φτιάξαμε, έβαλα μετά φώτα, γίνανε πολλές εργασίες. Πάρα πολλές εργασίες. Ναι. Και άρχισα σιγά σιγά να τα κουβαλάω εδώ πέρα. Εν τω μεταξύ, φτιάξαμε και τους πάγκους αυτούς, τα ράφια τούτα. Κάναμε πολλά πράγματα: βάλαμε κουρτινόξυλα, κουρτίνες και τα φόρτωνα στο φορτηγάκι, στο αγροτικό, και τα κουβάλαγα εδώ πέρα τα μοντέλα και τα έφερα δω πέρα. Και τα τοποθέτησα εδώ μέσα όλα, τα κουβάλησα. Εν τω μεταξύ, κουβάλησα, γιατί έχω και μεγάλα... και μεγάλη βιβλιοθήκη, έχω πολλά περιοδικά, πολλά βιβλία, τις επιστολές που λάβαινα από φίλους, πολλά πράγματα. Και τα τοποθέτησα εδώ πέρα και μετά που έφτιανα μοντέλα τα κουβάλαγα δω, τα ʼφερνα εδώ πέρα, κάποια στιγμή εδώ μέσα γέμισε. Εγέμισε, δεν έχω πού να τα βάλω τώρα, γιατί εγώ δεν πρόκειται να σταματήσω, όσο ζω θα φτιάχνω. Μόνο ο θάνατος θα με σταματήσει από το φτιάξιμο, από την κατασκευή των μοντέλων. Ναι, όσο ζω θα κατασκευάζω, θα φτιάχνω. Τώρα πού θα τα βάλω δεν ξέρω. Άλλον τόσο χώρο να είχα, θα... αλλά ήτανε γεμάτος, γεμάτος. Τα βιβλία έχω, αεροπορική έκθεση βιβλίου, έχω πολλά πράγματα, ας πούμε, πάρα πολλά. Με βιβλία αεροπόρων που έχουνε γράψει αναμνήσεις από τη ζωή τους στην Αεροπορία. Ναι. Και, όταν δεν φτιάχνω αεροσκάφη... όταν δεν φτιάχνω μοντελάκια, νιώθω πολύ δυστυχισμένος, νιώθω δυστυχής, νιώθω δυστυχισμένος, άμα δεν φτιάχνω. Μόνο όταν φτιάχνω αεροπλάνα, έχω μεγάλη χαρά, νιώθω μεγάλη ευχαρίστηση. Την ευχαρίστηση ότι φτιάχνεις, κατασκευάζεις, ότι προσφέρεις. Προσφέρεις. Αυτό εδώ το μουσείο αποτελεί, πέρα από την απόδειξη της αγάπης μου, αποτελεί για την κοινωνία. Είναι μια προσφορά προς την κοινωνία. Είναι πολιτισμός, υπάρχει πολιτισμός. Φτιάχνοντας αυτό το μουσείο, εγώ δίνω πολιτισμό, δίνω γνώσεις. Όσοι θέλουνε να ’ρχόνται να βλέπουνε, να με ρωτάνε ό,τι θέλουνε. Δίνω γνώσεις, δίνω τέτοιο, αυτό.

Α.Κ.:

Στο μουσείο έχετε και μια στολή αστροναύτη. Πείτε μας γι’ αυτή.

Α.Κ.:

Έχω έναν φίλο στην Πάτρα, ονόματι Σπύρος Πάτσης. Αυτός ήταν ναύτης, ταξίδευε σε όλον τον κόσμο. Είναι φίλος της Αεροπορίας, φανατικός φίλος του Phantom και της Αεροπορίας μας. Κατά το μπάρκο που είχε στις Ηνωμένες Πολιτείες φτάνει στο Χιούστον, του Τέξας, και λέει: «Δεν πάω μια βόλτα στη NASA;». Στο Χιούστον εκεί. Και πήγε. Εκεί επήρε κάτι διάφορα σήματα, αυτοκόλλητα, ραφτά σήματα, κάτι φουλάρια, κάτι αυτά, ναι. Αγόρασε και μια στολή αστροναύτη, ναι. Τα ήφερε αυτά στην Ελλάδα, ήρθε στην Πάτρα, με παίρνει τηλέφωνο, μου λέει: «Αντώνη, θα σου φέρω μια στολή αστροναύτη, δώρο θα σου την κάνω». «Εντάξει, Σπύρο μου –του λέω–, σε ευχαριστώ πάρα πολύ». Και μου την έφερε αυτή τη φόρμα, είναι γνήσια original της NASA με το διαστημικό λεωφορείο Space Shuttle ραφτό εδώ μπροστά και την αμερικάνικη σημαία στο μπράτσο, ναι. Γράφει επάνω NASA, ραφτά. Έχω ακόμα μια αμερικάνικη φόρμα αεροπόρου που την αγόρασα από το Μοναστηράκι, γνήσια, original. Έχω ακόμα μια της RAF, Royal Air Force, της Βασιλικής Αεροπορίας της Αγγλίας, την οποία μου την έδωσε ο φίλος της Αεροπορίας, φανατικός και αυτός φίλος της Αεροπορίας και των Phantoms, ο Άρης ο Μπαλάσκας από την Αμαλιάδα, ακόμα αυτή της RAF. Τι άλλο; Ναι, ακόμη αυτό το jockey, τα γάντια. Μου τα ʼχει κάνει δώρο... αυτός είναι ο αντισυνταγματάρχης διοικητής του Δευτέρου ΤΕΑΣ ελικοπτέρων στην Πάχη των Μεγάρων, λέγεται Χαράλαμπος Καστανίδης. Όταν ήρθε... είχε έρθει εδώ, είναι... η καταγωγή της γυναίκας του είναι από δω, ο Χάρης. Και μου έκανε –αυτά τα ’χε στα αμάξι– και μου τα ’κανε δώρο, τα ’βγαλε αμέσως από τ’ αμάξι και μου τα δώρισε. Πρόκειται για έναν πάρα πολύ εξαίρετον άνθρωπο, γνώρισα. Πάρα πολύ καλός, αγαπάει την πατρίδα, αγαπάει αυτό που κάνει. Έχει χαρίσματα και προτερήματα και του το λέω, του λέω: «Χάρη μου, Χαράλαμπε, Μπάμπη μου, έχεις χαρίσματα και προτερήματα απ’ τον Θεό, απ’ τη φύση». «Σε ευχαριστώ», μου λέει. Αυτή τη φωτογραφία την έχω πάρει από το... είναι «Με Αρετή και Τόλμη», που βάζει η τηλεόραση, το ΕΤ1 και το ʼχω, πάρει από υπολογιστή. Σε βιβλιοπωλείο είχα πάρει και της λέω: «Γράψε “Χαράλαμπος Καστανίδης”», γράφει «Χαράλαμπος Καστανίδης», μπαπ, μου βγάνει αυτή τη φωτογραφία. Είναι «Με Αρετή και Τόλμη» και την έβαλα εδώ τώρα.

Α.Κ.:

Εκτός από τα εκθέματα που αφορούν τα αεροπλάνα στο διπλανό κτίριο, έχετε και αρκετά λαογραφικά αντικείμενα που σχετίζονται με την αγροτική ζωή. Πείτε μας γι’ αυτά.

Α.Κ.:

Ναι. Πρέπει να σας πω εδώ ότι οτιδήποτε είναι παλιό, είτε μηχάνημα, είτε εργαλείο ή οτιδήποτε παλιό περασμένων ετών, το αγαπάω πάρα πολύ. Και το συλλέγω. Γιατί έχω βρει πεταμένα πράγματα και τα ’χω συλλέξει. Τα συλλέγω. Μ’ αρέσουνε, επί το πλείστον μ’ αρέσουνε τα παλιά τρακτέρ. Δεν ξέρω, τα καινούργια δεν με συγκινούνε, μ’ αρέσουνε τα παλιά τρακτέρ. Ήθελα να βρω ένα τρακτέρ, παλιό, να το πάρω. Ήτανε το 2000, το 2001. Λέω, για να βρω ένα τρακτέρ, ήθελα ένα συγκεκριμένο τρακτέρ. Για να βρω το τρακτέρ αυτό, πρέπει να ψάξω. Ήθελα το ZETOR, το 42 ίππων, το super. Αυτό είναι τσεχοσλοβάκικο κατασκευής. [00:50:00]Είναι κατασκευασμένο στην πόλη Μπρνο της Τσεχοσλοβακίας. Είναι ένα υπέροχο μηχάνημα. Με πολλά επάνω... Με πολλές καινοτομίες, με πολλές επάνω συστήματα που δεν τα ’χουνε τ’ άλλα τρακτέρια. Έχει επάνω μέχρι ψυγείο λαδιού. Ψυγείο λαδιού που δεν το ’χει κανένα άλλο. Έχει τροχαλία που γυρίζει για λουρί, να παίρνει λουρί να γυρίζει η μηχανή που αλωνίζουνε. Έχει που κάνουνε αποσυμπίεση για να... το demi για να παίρνει μπροστά, κάνει αποσυμπίεση. Έχει δυνατή έλξη, γιατί έχει απόβαρο, έχει απόβαρο. Έχει πάλι μια ντίζα, που πατώντας τον συμπλέκτη καθαρίζει μπροστά το φίλτρο ελαίου που ’χει μέσα μια βούρτσα. Μια βουρτσούλα μέσα. Ναι. Και έκανα μια βόλτα, παίρνω το μηχανή μου και έκανα μια βόλτα, επάνω βγήκα στην Κάπελη απάνου, πήγα 111, προχώρησα προς τα πέρα ρωτώντας, να βρω... μήπως να βρω τέτοιο τρακτέρι. Κόντευα να φτάσω πέρα στη Χαλανδρίτσα, εκεί στην Χαλανδρίτσα, στρίβω προς τα κάτω, εκεί που είναι οι φυλακές του Αγίου Στεφάνου, στου Κατσούλα, που λένε, κει πέρα, και το βλέπω το τρακτέρ εκεί κάτου. Το βλέπω, βλέπω το τρακτέρ που ήθελα εκεί, κάτω από ένα πεύκο. Πάω εκεί πέρα και το κοιτούσα, ήτανε μια γυναίκα εκεί και μου λέει: «Ενδιαφέρεσαι για το τρακτέρ;». «Ναι –της λέω–, ενδιαφέρομαι, γι’ αυτό θέλω να το πάρω». Μου λέει: «Είναι της αδερφής μου, το πουλάει εκατόν σαράντα χιλιάρικα». «Εντάξει», της λέω. Και πήγα την άλλη μέρα και το πήρα. Της έδωσα εκατόν σαράντα χιλιάρικα και το πήρα το τρακτέρ και το ’φερα κάτω. Περπατώντας κάτω, το ’φερα κάτω στο χωριό. Το καθάρισα, το έπλυνα, το έβαψα και τώρα το ’χω βιτρίνα. Το ’χω απλώς για να κάνω τη βόλτα μου, έτσι και μόνο για να το βλέπω, ας πούμε. Το αγαπάω πάρα πολύ. Εν τω μεταξύ, εγώ είμαι και σαν αγρότης. Είναι και ένας λόγος ότι είμαι αγρότης, ότι την αγαπάω την αγροτιά. Αγαπάω τη δουλειά μου, αγαπάω τα κτήματά μου, το αμπέλι, τις ελιές. Τ’ αγαπάω αυτά, τις καρυδιές που έχω. Εν τω μεταξύ, έχει γράψει ο Ξενοφών στον «Οικονομικό», παράγραφο 5.17 έχει γράψει τα εξής: «εὖ μὲν γὰρ φερομένης τῆς γεωργίας ἔρρωνται καὶ αἱ ἄλλαι τέχναι ἅπασαι, ὅπου δ᾽ ἂν ἀναγκασθῇ ἡ γῆ χερσεύειν, ἀποσβέννυνται καὶ αἱ ἄλλαι τέχναι σχεδόν τι καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλατταν», έγραψε ο Ξενοφών. Δηλαδή, από τη στιγμή που δεν θα υπάρχει αγροτιά, δεν θα υπάρχει... δεν θα υπάρχουνε... δεν θα προσφέρει τα αγαθά της η αγροτιά, οι άλλες τέχνες θα σταματήσουν, γιατί εξαρτώνται όλα από την αγροτιά. Ναι. Και έχω μαζέψει εργαλεία της αγροτιάς, αλέτρια, σβάρνες, τα ’χω βάψει, τα ʼχω καθαρίσει, τα ʼχω βάψει, για τον τρύγο βαρέλια, βαρέλια για κρασί, πατητήρια, κάδες, δρεπάνια, ψαλίδες, ό,τι παλιό εργαλείο υπάρχει, ψεκαστήρες, θειαφιστήρια, ό,τι παλιό εργαλείο υπάρχει. Για το θέμα του λαογραφικού μουσείου, ας πούμε. Αυτά.

Α.Κ.:

Για ένα διάστημα ήσασταν και ανταποκριτής στο περιοδικό «Στρατηγική» και «Πόλεμος και Ιστορία». Πείτε μας γι’ αυτό.

Α.Κ.:

Ναι. Κατά διαστήματα πήγαινα στην 117 Πτέρυγα Μάχης στην Ανδραβίδα, γιατί είχα φίλους χειριστές εκεί και πήγαινα και έβγαζα φωτογραφίες. Και κάποια στιγμή λέω: «Γιατί να μη γίνω και ανταποκριτής;». Ήμουνα έβγαινε τότε το περιοδικό «Στρατηγική», «Πόλεμος και Ιστορία», «Αεροπορική Ιστορία», «Στρατιωτική Ιστορία» και είχα φίλο τον εκδότη, τον Γιώργο τον Χριστογιαννάκη. Και αποφάσισα να του γράψω, να τον πάρω τηλέφωνο να του γράψω, του λέω: «Να σου στέλνω ανταποκρίσεις εδώ». Ό,τι αεροσκάφη έρχονταν στην Ανδραβίδα, πήγαινα τα έβγαζα φωτογραφίες ή ότι εκδηλώσεις γινόσαντε στην Ανδραβίδα, εορταστικές, ας πούμε, πήγαινα έκανα ρεπορτάζ και τ’ έστελνα και τα δημοσίευε στο περιοδικό. Έβαζα τις φωτογραφίες μέσα, τα κείμενα, αμισθί, έτσι. Μόνο μου έστελνε το περιοδικό δωρεάν, ας πούμε, κατά διαστήματα. Ε και μετά κάποια στιγμή σταμάτησε το περιοδικό, δεν έβγαινε... δεν έβγαινε πλέον και γω σταμάτησα να στέλνω ας πούμε. Αυτά με το περιοδικό, το «Στρατηγική».

Α.Κ.:

Τι σας έχει μείνει όλα αυτά τα χρόνια από την ενασχόλησή σας με τα αεροπλάνα;

Α.Κ.:

Είναι γεγονός ότι το αεροσκάφος είναι η μεγάλη μου αγάπη. Μ’ αυτό... γιατί τα έζησα από κοντά, εγνώρισα σπουδαίους ανθρώπους, φίλους, έκανα φίλους. Και ακόμη ξέχασα να πω ότι... ποιες ήσαντε, να πω μερικές αεροπορικές εταιρείες. Ξέχασα, στο Ελληνικό που ήμουν, εγνώρισα πολλές αεροπορικές εταιρείες: την Alitalia της Ιταλίας, Iberia Ισπανίας, Sabena Βελγίου, KLM Ολλανδίας, Lufthansa Γερμανίας, Aeroflot Ρωσίας, SANS Scandinavian Σκανδιναβικές χώρες επάνω, η δική μας η Ολυμπιακή, Aeroflot Ρωσία, η Egypt Air της Αιγύπτου, το Saudi Airline, Σιγκαπούρη Airline, η Panamerican, TWA της Αμερικής, το... η LOT Πολωνική, η El-AL Ισραήλ, η Raynair και... είναι πολλές, ας πούμε. Και μέσα από τα βιβλία, το αεροπορικό βιβλίο, που μου στέλνανε οι συγγραφείς αεροπόροι, έμαθα πάρα πολλά πράγματα μέσα, διδάχτηκα. Με διδάξανε τα βιβλία που ’χουνε γράψει οι αεροπόροι. Και με έμαθαν πολλά, πολλά πράγματα. Με έμαθαν να έχω κάποια προτερήματα, να έχω ταπείνωση, να είμαι έντιμος, να είμαι ειλικρινής, να είμαι μεγαλόψυχος, τίμιος, καλόκαρδος. Και από αυτά που έμαθα τους ευχαριστώ όλους και νιώθω πολύ ευτυχισμένος, νιώθω πολύ χαρούμενος. Μεγάλη ευτυχία που γνώρισα αυτούς τους ανθρώπους και ακόμη συνεχίζω να έχω φιλία και ακόμη θα συνεχίζω όσο ζω να φτιάχνω μοντέλα, όσο ζω.

Α.Κ.:

Ωραία–

Α.Κ.:

Αυτά–

Α.Κ.:

Θέλετε να προσθέσετε κάτι άλλο για τη ζωή σας;

Α.Κ.:

Κάτι άλλο... Θέλω να πω ότι δεν έχω έτσι αρκετούς, αρκετούς φίλους εκτός Αεροπορίας, δεν έχω φίλους πολίτες, ας πούμε, πολλούς. Γιατί λίγοι είναι οι καλοί. Οι καλοί άνθρωποι σήμερα σπανίζουν, δεν βρίσκω καλούς ανθρώπους να συζητήσω, να ανοίξω μια κουβέντα, να πω μια κουβέντα, να ανοίξω μια συζήτηση. Είναι ζηλόφθονοι, έχουνε κακία μέσα τους, ναι. Το υπ’ αριθμόν ένας και καλύτερος άνθρωπος είναι ο Ντίνος ο Καραβούλιας, ο δάσκαλος. Είναι ο πιο καλός μου φίλος, γείτονας, αδερφός, συγγενής. Είναι ο πιο καλός άνθρωπος που έχω γνωρίσει στη ζωή μου. Δεν υπάρχει άλλος, είναι αυτός. Και με αυτόν πορεύομαι στη ζωή μου, κάνουμε παρέα, πίνουμε έναν καφέ, πίνουμε ένα τσιπουράκι, καθόμαστε. Τον ερωτάω για διάφορα πράγματα, γιατί γνωρίζει πάρα πολλά ο Ντίνος, εγώ δεν ξέρω πολλά πράγματα και τον ερωτάω κάθε τόσο τις απορίες μου που έχω, ας πούμε. Ναι, είναι μοναδικός, ανεπανάληπτος. Τέτοιον άνθρωπο δεν έχω συναντήσει, ούτε θα συναντήσω. Αυτά.

Α.Κ.:

Λοιπόν, σας ευχαριστώ πάρα πολύ για τον χρόνο σας.

Α.Κ.:

[01:00:00]Κι εγώ σας ευχαριστώ, Αντρέα μου.

Α.Κ.:

Με το καλό να γίνουνε και τα εγκαίνια του μουσείου.

Α.Κ.:

Ναι. Ευχαριστούμε πάρα πολύ.

Α.Κ.:

Να είστε πάντα καλά και συνεχίζετε το πολύτιμο έργο σας–

Α.Κ.:

Ευχαριστούμε–

Α.Κ.:

–και να φτιάχνετε τα καλύτερα αεροπλάνα.

Α.Κ.:

Ευχαριστώ πάρα πολύ, θα συνεχίσω με αγάπη, όπως ξέρω, με ταπείνωση, να φτιάχνω και να τα δωρίζω στον κόσμο. Ευχαριστώ πολύ.

Α.Κ.:

Καλή σας μέρα.

Α.Κ.:

Καλημέρα σας.