Καλησπέρα σας.

Καλησπέρα.

Θα μας πείτε το όνομά σας;

Αναστασία Παπαγεωργίου.

Ωραία. Λοιπόν. Είναι Παρασκευή 14 Οκτωβρίου του 2022. Βρισκόμαστε με την κυρία Παπαγεωργίου στην Ακαδημία Πλάτωνος του Κολωνού. Εγώ ονομάζομαι Μαρία Χαλάντα, είμαι ερευνήτρια στο Istorima και ξεκινάμε. Λοιπόν, κυρία Σία, θα μας πείτε από πού κατάγεστε;

Ναι. Από Πελοπόννησο. Από πατέρα Αρκαδία και μητέρα Αίγιο. Τα πρώτα μου χρόνια δηλαδή, το σχολείο, πήγα στο Αίγιο.

Ποια είναι η ιδιότητά σας αυτή τη στιγμή;

Με τι ασχολούμαι δηλαδή;

Ναι, ναι.

Έχω εταιρεία παραγωγής και κάνω παραγωγή πολιτιστικών εκδηλώσεων. Δηλαδή θέατρο, μουσική, φεστιβάλ, εικαστικά, ό,τι έχει να κάνει με εκδηλώσεις πολιτισμού.

Ωραία. Και πώς ήρθατε στην Αθήνα;

Όπως ερχόμαστε στην ηλικία μου. Ερχόμαστε στην Αθήνα να δώσουμε εξετάσεις. Δεν δίναμε εξετάσεις κατά τόπους στα Λύκεια. Ερχόμασταν εδώ και δίναμε εξετάσεις. Ήρθα, λοιπόν, για να δώσω εξετάσεις για να σπουδάσω και έμεινα στην Αθήνα. Οι περισσότεροι της δικιάς μου της ηλικίας έκαναν έτσι. Δηλαδή ερχόντουσαν, μέναν να σπουδάσουν, νοικιάζαν ένα σπίτι, δουλεύανε παράλληλα, γιατί η επαρχία δεν μπορούσε να στηρίξει φοιτητές, και ξεκινάγαμε να σπουδάζουμε.

Και πώς ξεκίνησε συγκεκριμένα το δικό σας ταξίδι εδώ στην περιοχή;

Η περιοχή. Ναι. Είναι λίγο αστείο, γιατί έμενα σαν φοιτήτρια στο Κολωνάκι σε μία γκαρσονιέρα και μετά κάποια στιγμή αποφασίσαμε να αγοράσω ένα σπίτι. Όταν μου είπανε ότι θα έρθω στην περιοχή, η αντίδρασή μου δεν ήταν καλή, γιατί οι πληροφορίες μου έλεγαν ότι δεν είναι και καλύτερη των περιοχών. Παρ’ όλα αυτά, όμως, όταν ήρθα και την είδα και είδα έτσι την πλατεία, τον λόφο πάνω του Κολωνού και μετά το πάρκο, που δεν ήταν… Καμία σχέση με το σημερινό, έτσι; Λιγότερο από το μισό ήταν πάρκο. Αλλά, τέλος πάντων, έδειχνε μία περιοχή πράσινη και έτσι αποφάσισα να αγοράσω το σπίτι εδώ. Και το ’80 να αγόρασα το σπίτι, ήδη το ’81, ’82 είχα αρχίσει να ενεργοποιούμαι στη γειτονιά, να γνωρίζω τη γειτονιά, τους ανθρώπους.

Όταν φτάσατε, ποια ήταν η εικόνα στο σημείο που μένατε;

Έμενα σε ένα πολύ ωραίο σημείο που σήμερα δεν είναι καλό. Δηλαδή έμενα στην Πλατεία Σωτήρη Πέτρουλα. Ήταν μία μεγάλη πλατεία με μία παιδική χαρά, με πολλά λουλούδια και δέντρα και δίπλα είχε κολυμβητήριο και αθλητικές εγκαταστάσεις. Και οι άνθρωποι, που στην πλειονότητα τους εδώ είναι δημόσιοι υπάλληλοι, πήγαιναν τα παιδιά τους για άθληση και υπήρχε ζωή. Και γύρω γύρω πολύ ωραία μαγαζιά. Είχε πολύ ωραίες καφετέριες. Είχε μία από τα καλύτερα… μία πατισερί, που έτσι λεγόταν τότε το ζαχαροπλαστείο, που έκανε πάρα πολύ ωραία γλυκά και ήταν καμία σχέση με το σήμερα. Σήμερα είναι αυτή η πλατεία, ειδικά από όλες τις περιοχές, είναι υποβαθμισμένη. Ήταν πολύ όμορφη τότε. Δηλαδή και εγώ τα παιδιά μου τα πήγαινα εκεί στην παιδική χαρά. Ήταν πολύ ωραία.

Και όταν είχατε… πότε ξεκινήσατε να ’χετε έτσι σχέσεις με τους ντόπιους;

Αυτό που πιο πολύ με έκανε ήταν δύο τα ερεθίσματα. Το ένα ήταν ότι εγώ έγινα μαμά αρχίζοντας τις σπουδές μου, που σημαίνει είχα ήδη μία κόρη, όταν ήρθα εδώ, 2 ετών. Oπότε σε δύο χρόνια άρχισε να πηγαίνει νήπιο. Το ένα ήταν, λοιπόν, ότι γνώρισα τον κόσμο των σχολείων αφού το παιδί μου πήγε νήπιο. Από την άλλη μέσα από αυτό το χώρο, δηλαδή από τους γονείς των σχολείων, γνώρισα τους συλλόγους. Γνώρισα ότι υπάρχουν άνθρωποι που διεκδικούν για τη γειτονιά, για να πάρει τη θέση που αξίζει η Ακαδημία Πλάτωνος. Τότε αυτό το πάρκο που βλέπεις ήταν γεμάτο σπίτια. Υπήρχαν άνθρωποι που έμεναν μέσα. Δεν ήταν διαμορφωμένο. Μετά άρχισε να δημιουργείται απ’ τους κατοίκους μία μεγάλη κίνηση και μία ανάγκη για να… Έτσι θα υπήρχε και η αναβάθμιση. Δηλαδή η ήδη υποβαθμισμένη περιοχή που μετά τον πόλεμο, από μαυραγορίτες, από, από… είχε μαζέψει στοιχεία… Από τη μία ο Άη Γιώργης και ο Κολωνός είχε πάρα πολύ καλές οικογένειες, αστικές οικογένειες με αυτήν την έννοια εννοώ, με επιφάνεια. Από την άλλη εδώ ερχόντουσαν οι πολύ φτωχοί άνθρωποι που μπορούσαν να δουλέψουν στα χωράφια, οι άνθρωποι που ήταν μακριά από την Αθήνα, αλλά και κοντά ώστε να κάνουνε… μαυραγορίτες ξέρεις μετά τον πόλεμο -δεν ξέρω αν ξέρεις είσαι πάρα πολύ μικρή σε ηλικία- αλλά έτσι οι άνθρωποι ο ένας με τον άλλον γνωριστήκαμε. Και έτσι άρχισα δύο πράγματα. Το ένα ήταν τα σχολεία, να γνωρίζω δηλαδή τους ανθρώπους, και από την άλλη να γνωρίζω τη γειτονιά. Και με γοήτευαν και τα δύο. Δηλαδή καθόμουνα στα καφενεία και μίλαγα με τους παππούδες, τους άκουγα, τους έπαιρνα συνεντεύξεις, έτσι. Είχα ένα κασετοφωνάκι δημοσιογραφικό και τους έπαιρνα συνεντεύξεις για το πώς ήταν παλιά η περιοχή. Και από την άλλη, επειδή παράλληλα σπούδαζα θέατρο, αποφάσισα ότι τα παιδιά μου δεν χρειάζονται μόνο στο σπίτι να είσαι δίπλα τους. Και στο σχολείο και στην κοινωνία. Άρα, λοιπόν, αν εγώ έβαζα ένα σπόρο, δηλαδή από αυτό που γνώριζα μέσα στα σχολεία κάνοντας θέατρο, έτσι θα είχα φτιάξει ένα περιβάλλον λίγο καλύτερο και για τα δικά μου τα παιδιά. Αυτό ήταν το πρώτο ερέθισμα, γιατί η δουλειά μου με κρατάει πολλές ώρες εκτός και προσπαθούσα με κάθε τρόπο να βρίσκω ώρες να είμαι μαζί με τα παιδιά μου. Και αυτός ήταν ένας τρόπος.

Και πώς λάβατε πρόσβαση στα σχολεία για να κάνετε αυτές τις δράσεις;

Κοίταξε. Στα σχολεία υπάρχουν οι σύλλογοι γονέων. Είδαν έναν άνθρωπο δραστήριο, γιατί είμαι έτσι μαμούνι και αυτά τα πάντα –με ενδιαφέρει να μαθαίνω, να κάνω… τα ρουφάω όλα αυτά– και μου κάναν πρόταση να μπω στο σύλλογο. Μπήκα στο σύλλογο του σχολείου, άρχισα να κάνω θεατρικό. Όχι μόνο στο σχολείο που ήταν τα παιδιά μου, αλλά μου ζητούσαν και από το διπλανό σχολείο και πιο πέρα. Όσο μπορούσα και όσο ελεύθερη ώρα είχα το μοίραζα. Και έτσι άρχισα να δένομαι με τα παιδιά τα ίδια και δεν ήταν μόνο… πες το… παιδικός σταθμός ή τα παιδιά που άρχισα να κάνω θέατρο, ήταν και Λύκειο, ήταν και Γυμνάσιο. Πια είχα να κάνω, απέναντί μου ήταν και άλλες ομάδες. Οπότε εκεί η δουλειά ήταν και πιο ουσιαστική. Υπήρχε συζήτηση, τους έβαζα σε μία διαδικασία το να γνωρίσουμε την ιστορία της περιοχής, το να δούμε τι μπορούμε σήμερα να κάνουμε, πώς μπορούμε εμείς να αλλάξουμε τα πράγματα. Όπως είναι σήμερα και ο πολιτισμός γενικά σαν φιλοσοφία και σαν στάση ζωής και το θέατρο βοηθάνε. Και έτσι μία χαρά άρχισε και έφτασα μέσα σε λίγα χρόνια να είμαι Πρόεδρος στην Ένωση γονέων που σημαίνει να έχω εξήντα οχτώ σχολεία, να κάνω σε όσα μπορώ θέατρο, ομάδες. Αρχίσαμε και στήναμε φεστιβάλ πια με τις ομάδες και λόγω ότι βοηθούσα από τη δουλειά μου εγώ αυτό –γιατί είχα όλες τις προδιαγραφές, τους τεχνικούς, τα κουστούμια, οτιδήποτε– και έκανα παραστάσεις. Διεκδικώντας δηλαδή και βγάζοντας, γνωρίζοντας το ένα σχολείο. Ήταν μία ωραία εποχή και ήταν μία εποχή που οι γονείς είχαν συμμετοχή. Δηλαδή όταν εγώ έλεγα: «Παιδιά θα φέρουμε…», γιατί έχω τελειώσει κοινωνική λειτουργός, και έφερα μία ψυχολόγο να μιλήσει, δεν έφτανε η αίθουσα. Δεν ξέραμε πού να βάλουμε τον κόσμο. Καμία σχέση με αυτό που είναι σήμερα. Δηλαδή κάναμε θέατρο και οι μητέρες μου φέρνανε φαγητό, καφέδες… Δηλαδή ήταν τελείως διαφορετικά τα πράγματα. Και μετά άρχισαν να υπάρχει ένας –πώς να σ’ το πω;– οι άνθρωποι με ακούγανε, με θαυμάζανε. Δεν υπήρχε κανένας λόγος, έλεγα το αυτονόητο δηλαδή. Ναι. Να μάθουμε ποια είναι η γειτονιά μας από τη μία και από την άλλη, να μάθουμε να είμαστε άνθρωποι ακέραιοι, να έχουμε μία φιλοσοφία, μία στάση ζωής. Αυτό. Και έτσι τα παιδιά όλα αυτά μεγάλωσαν και υπήρξε ανάγκη γι’ αυτό και έφτιαξα το πολιτιστικό κέντρο εδώ εγώ, που είναι για τα παιδιά, η Πολιτεία. Πριν φτιάξω εδώ την «Πολιτεία» είχα το «Πολύτροπο Τέχνη» στη Λένορμαν από το ’94, 1994. Με δανειστικές βιβλιοθήκες, με θεατρικές ομάδες, με οτιδήποτε. Οποιοσδήποτε νέος ήθελε να ασχοληθεί με οτιδήποτε θα ερχόταν εκεί να μάθει μουσική, να μάθει… Το ίδιο κάνουμε και τώρα στην «Πολιτεία». Αυτό είναι ένα κομμάτι δεύτερο, παράλληλο με τη δουλειά μου. Από την άλλη διεκδικούμε το πάρκο μαζί με άλλους ανθρώπους από τη γειτονιά.

Εσάς γιατί ξεκίνησε αυτή η ανάγκη;[00:10:00]

Κοίτα. Το πρώτο ήταν ότι δεν θα διαμορφώσω τα παιδιά μου σαν χαρακτήρες από το σπίτι μου. Άρα, λοιπόν, είχα στα χέρια μου ένα όπλο, να το πω –όπλο με την καλή έννοια, έτσι;–, είχα κάνει εμψύχωση, θέατρο και παράλληλα πέρα από τη διοίκηση επιχειρήσεων που ήδη είχα την εταιρεία παραγωγής τη δικιά μου, είχα και ένα όπλο που ήταν η κοινωνική λειτουργός και το θέατρο. Αυτά είναι δύο πολύ σπουδαία… αν τα παντρέψεις και πλησιάζεις και έχεις και την αγάπη για τα παιδιά, για τους ανθρώπους, γίνεται μία πολύ ωραία μαγιά και αρχίζεις και κάνεις ομάδες. Και μετά οι ίδιες οι ομάδες από μόνες τους αρχίζουν και λειτουργούν. Αυτοί κάνουν… φέρνουν άλλους, φέρνουν άλλους και έτσι δημιουργείται ένα διαφορετικό κλίμα. Αυτό κάναμε. Κάποια στιγμή όταν διεκδικούσαμε να γκρεμιστούν, να απαλλοτριωθούν τα σπίτια. Να φανταστείς ήταν Δήμαρχος ο Τρίτσης. Πήρε απόφαση να γκρεμιστούν τα σπίτια –τα απαλλοτρίωσε– και να φτιαχτεί όλο το πάρκο και να αρχίσουν πάλι οι ανασκαφές και να γίνει… να φανεί τουλάχιστον όσο δεν είχαν χτίσει. Κάναμε μία ομάδα με εκατό περίπου μαθητές και καθηγητές του Γυμνασίου, Λυκείου και τότε δεν υπήρχε ούτε υπολογιστής. Πηγαίναμε στις… μαζεύαμε πληροφορίες και όλα ήταν χειρόγραφα. Και κάναμε θεατρικές παραστάσεις, κάναμε αναβίωση των λαμπαδηδρομιών, κάναμε πάρα πολλές εκδηλώσεις, ώστε να κινήσουμε και άλλον κόσμο. Ή κάποια στιγμή, όταν μαζευτήκαμε μία μεγάλη ομάδα, εδώ στην Ακαδημία Πλάτωνος, με πάρα πολλούς ανθρώπους που ο ένας γνώριζε τον άλλον, δικηγόροι, δημοσιογράφοι, απλοί εργάτες, όλοι μαζί και αποφασίσαμε να πούμε στον κόσμο να κατέβει και να μαζευτούμε να φάμε μία Κυριακή όλοι μαζί στο πάρκο. Και η ιδέα ήτανε όχι ο καθένας ό,τι έχει να καθίσει μόνος του να το φάει. Στήσαμε ένα τεράστιο τραπέζι, βάλαμε όλοι τα φαγητά και φάγαμε όλοι απ’ όλων. Και μετά αρχίσαμε όλο αυτό το πράγμα να γίνεται. Δεν μπορείτε να φανταστείτε, δηλαδή, είχαμε… Δεν υπήρχε χρόνος, δεν υπήρχε μήνας που να μη γίνεται κάτι. Αυτό που άρχισε να μας ταρακουνάει είναι η κρίση, γιατί μετά οι άνθρωποι έφτασαν κάποιοι στα όρια της φτώχειας. Βέβαια αυτό μας έσωσε, γιατί κοιτάζαμε ποιος άνθρωπος έχει ανάγκη, επειδή είχαμε όλο αυτό το δίκτυο των παιδιών, των ανθρώπων. Φανταστείτε, γνωρίζουμε τους πάντες. Δεν υπάρχει μαγαζί, δεν υπάρχει άνθρωπος που εδώ να μη γνωρίζω και όχι μόνο στην Ακαδημία Πλάτωνος και στον Κολωνό. Δηλαδή μπορώ να σου πω όλα τα όρια εγώ μέχρι τον Άγιο Νικόλαο πάνω… Δεν υπάρχουν όλοι αυτοί είναι μια μεγάλη… Λόφος Σκουζέ, Ακαδημία Πλάτωνος, Κολοκυνθού… είναι μια μεγάλη περιοχή που από όλη την περιοχή ερχόντουσαν άνθρωποι που αγαπούσαν τα ίδια πράγματα, που ‘θέλαν τα ίδια πράγματα για τη γειτονιά τους και έτσι εγώ είχα ένα παραπάνω… Είχα τη δυνατότητα να βοηθάω πολιτιστικά. Δηλαδή να φέρω έναν τραγουδιστή να κάνει μία συναυλία, να φέρω μία θεατρική παράσταση, να βάλω τα παιδιά να παίξουν μία παράσταση. Το ότι η επαγγελματική μου –ξέρεις– δραστηριότητα βοηθούσε σε αυτό ήταν πολύ θετικό. Δεν ξέρω τι άλλο.

Είπατε πριν ότι δεν ήταν πάντα έτσι η Ακαδημία.

Ναι, δεν ήταν.

Τι βλέπατε δηλαδή; Πώς ήταν η όψη της;

Κοίταξε. Να σου πω. Όταν εγώ ήρθα, κατ’ αρχάς αυτές οι πολυκατοικίες που είναι εδώ γύρω δεν ήταν. Και τώρα γιατί δίπλα στο πάρκο χτίστηκαν –ακριβώς δίπλα– επταώροφες και οκταώροφες πολυκατοικίες… Αυτό βέβαια είναι του κράτους. Είναι ένα πράγμα το οποίο εμείς το διεκδικούσαμε να μην υπάρχει. Διεκδικούσαμε να μην χτίζονται δίπλα στο πάρκο. Επίσης από το Jumbo –ξέρεις τα όρια τώρα όποιος ξέρει την περιοχή– μέχρι τον Κηφισό και από το κάτω μέρος του πάρκου μέχρι Καβάλας, που τελευταία έγιναν τα χρηματιστήρια, η Wind και αυτά, αυτό είναι βιοτεχνικό πάρκο. Είναι λίγο ανατριχιαστικό 2022, σε ευρωπαϊκή πρωτεύουσα όπως είναι η Αθήνα, να υπάρχει βιοτεχνικό πάρκο στο κέντρο της Αθήνας. Aυτά… αυτό να μου έλεγες ότι υπήρχε μετά τον Ασπρόπυργο θα το καταλάβω, αλλά δίπλα στην Ακαδημία Πλάτωνος και μέσα στην Αθήνα; Από το 1900 –λοιπόν– ’48 και μετά, πριν από μένα οι άνθρωποι, και μετά όταν ήρθα και εγώ και σημερινοί ζητάνε να γίνει διαμόρφωση της περιοχής. Είναι μία περιοχή που δεν μπορείς να κάνεις δραστηριότητα εμπορική. Δεν μπορείς να χτίσεις, δεν μπορείς να πουλήσεις. Μπορείς να κάνεις μόνο βουλκανιζατέρ και γραφεία. Αυτό το πράγμα είναι μία ομηρία. Γιατί φανταστείτε τώρα γενιές ανθρώπων περνάνε και είναι δεσμευμένα οι περιουσίες τους και κανείς δεν λέει ότι αυτό πρέπει να φτιαχτεί, να γίνει μία σωστή δόμηση, ώστε να φτιαχτούν αθλητικές εγκαταστάσεις, πολιτιστικές εγκαταστάσεις, να γίνει το μουσείο, να γίνουν ενισχυτικά και βοηθητικά πράγματα για την Ακαδημία του Πλάτωνα. Φαντάζεσαι εδώ να έρχονται πανεπιστήμια από όλον τον κόσμο; Μόνο να περπατάνε στα βήματα του Πλάτωνα; Να υπάρχει μία βιβλιοθήκη ψηφιακή, να υπάρχουν… Και αυτό το πράγμα δεν θα δώσει μόνο αναβάθμιση. Δεν θα δώσει μόνο το χαρακτήρα και στα νέα παιδιά να ασχοληθούν με αυτό. Οπότε θα πούμε: «Χαλάλι όλο αυτό που κάναμε, που παλεύαμε». Παλεύαμε με την καλή έννοια, δηλαδή διεκδικούσαμε. Αλλά θα δώσει και οικονομική ώθηση στη γειτονιά. Αρκεί να κάνεις ένα σωστό σχεδιασμό. Γιατί ένα μουσείο θέλει ένα τεράστιο πάρκινγκ, θέλει πρόσβαση από Καβάλας. Δεν μπορεί μέσα από τη γειτονιά να κάνεις πρόσβαση στο μουσείο με λεωφορεία και αυτά. Δηλαδή θέλει δουλειά. Θέλει δουλειά και δυστυχώς κάτω από τα μικροκομματικά και τον τρόπο που λειτουργεί σήμερα η πολιτική στην Ελλάδα και δεν το λέω… Το λέω σαν κόμματα, σαν παρατάξεις. Γιατί όλοι οι πολίτες είναι πολίτες, άρα η πολιτική τους δηλαδή η στάση της ζωής τους είναι πολιτική. Αλλά έτσι όπως λειτουργούν σήμερα, λοιπόν, δεν υπάρχει σωτηρία. Πρέπει κάτι να αλλάξει. Το γνωρίζουμε όλοι. Δεν ξέρω αν θα αλλάξει κάτι, αλλά σαφώς αυτό δεν είναι κάτι που μας εκφράζει. Και έτσι προσπαθούμε, μικρά μικρά βηματάκια… Έχουμε πετύχει πολύ λίγα πράγματα. Έχουμε πετύχει να έρχονται άνθρωποι να κάνουν εδώ εμπορικά κέντρα και να καταφέρνουμε όλοι οι κάτοικοι να ενωνόμαστε μαζί και να το αποκρούουμε, να μην έρχεται. Δεν ξέρω. Εγώ θεωρώ ότι αφού μένω σε μία περιοχή έχω και τη δουλειά μου εδώ και το γραφείο μου, έχω και αυτό το χώρο εδώ δημιουργίας. Μεγάλωσα τα παιδιά μου εδώ. Τώρα τα παιδιά μου φύγανε. Σπουδάσαν και φύγανε, δεν μένουν Αθήνα. Εγώ θεωρώ τον εαυτό μου κομμάτι αυτής της γειτονιάς, αυτής της περιοχής. Θα μπορούσα θαυμάσια, γιατί έχω μία μεγάλη εταιρεία παραγωγής, έχω σπουδαίους καλλιτέχνης… Δεν λέει κάτι για μένα. Εγώ λατρεύω την Ακαδημία Πλάτωνος. Δεν θέλω να φύγω. Και τώρα χαίρομαι, γιατί έχουν έρθει πάρα πολλοί φοιτητές, έχουν έρθει νέοι άνθρωποι, έχουν διαφορετικές κουλτούρες και απόψεις. Υπάρχουν και διαφορετικές κουλτούρες, γιατί έχουμε πολλούς μετανάστες, αλλά είναι ως επί το πλείστον οικογένειες. Έχουν δηλαδή λίγο ενσωματωθεί και όλοι λένε: «Το πάρκο». Παντού έχει παρεμβατικότητα. Μόνο το πάρκο δεν έχει, γιατί το χρησιμοποιούμε. Αυτό. Δεν ξέρω τι άλλο θέλεις να ρωτήσεις.

Λοιπόν. Εδώ, η «Πολιτεία» που βρισκόμαστε. Πώς προέκυψε στη ζωή σας;

Σου είπα ότι εγώ κάνοντας θέατρο στο σχολείο και βλέποντας την ανάγκη των παιδιών να κάνουν κάτι. Ή τελείωνε το σχολείο… Φαντάσου τον εαυτό σου. Είσαι σε μία θεατρική ομάδα, δραστηριοποιείσαι, τρέχεις, κάνεις, στήνεις μαζί μου φεστιβάλ μουσικά. Δεν μπορείς να φανταστείς το τι κάναμε. Δηλαδή ήτανε… Το φεστιβάλ σχολείων, που όλα τα σχολεία βγαίναμε στις πλατείες και ό,τι είχαμε κάνει πολιτιστικό το ανταλλάσσαμε –αυτό δεν έχει ξαναγίνει– ήταν γιορτή. Λοιπόν, φαντάσου τώρα ξαφνικά να τελειώνεις το σχολείο και λες: «Τώρα τι;». Έτσι, λοιπόν, με μία ομάδα παιδιών τότε που τελείωσαν το Λύκειο, οι πρώτοι που τελείωσαν, καθίσαμε για έναν καφέ και είπαμε… «Ναι». Μιλάω τώρα για 1994, έτσι; Ναι. «Τι κάνουμε;», λέω. «Μήπως να στήναμε, να βρίσκαμε έναν χώρο και όποιος θέλει [00:20:00]να ξαναδημιουργήσουμε εκεί; Να κάνουμε θέατρο, να κάνουμε μουσική, να κάνουμε εικαστικά, να κάνουμε ό,τι θέλουμε». Και έτσι, λοιπόν, εγώ είχα τότε… Η εταιρεία μου είχε τα γραφεία της στη Λένορμαν. Έκλεισα, λοιπόν, έναν όροφο ακόμα και προσπαθήσαμε με τη βοήθεια των ανθρώπων εδώ, με συνδρομές, να βγάζουμε τα ενοίκιο. Κάναμε παραστάσεις και βάζαμε μικρό εισιτήριο 3-4 ευρώ για να μπορούμε να βγάζουμε τα ενοίκια και δεν θέλαμε κάτι άλλο. Κάναμε πάρα πολύ σπουδαίες παραστάσεις. Να φανταστείς όταν ήταν ο πόλεμος στη Βοσνία δεν ξέρω πόσα στείλαμε χρήματα, στους Γιατρούς του Κόσμου… Και πάρα πολλοί καλλιτέχνες που εγώ συνεργαζόμουνα ήρθαν και στάθηκαν, κάναν σεμινάρια σε αυτά τα παιδιά. Όταν, λοιπόν, με την κρίση… Δεν μπορούσα να έχω εγώ ούτε τη δουλειά μου εκεί σε αυτούς τους δύο ορόφους των 150 τετραγωνικών. Το αντιλαμβάνεστε. Οπότε βρήκα ένα πάρα πολύ μικρό γραφείο στην Πλάτωνος και αυτό εδώ… Αυτό εδώ είναι πολύ παλιό κτίριο, έτσι; Τα γνωρίζω τα παιδιά, γιατί μέσα από τα σχολεία αυτός που το ’χει τον ξέρω από πιτσιρίκι, από το σχολείο δηλαδή, και τα δύο παιδιά. Και οι γονείς του είχαν ταβέρνα δίπλα. Από τις καλύτερες που υπήρχαν στην γειτονιά, «Του Κυριάκου και της Ρένας» έτσι λεγόταν, αλλά ήταν από τις καλύτερες ταβέρνες. Ερχόντουσαν από όλη την Αττική. Και κάποια στιγμή και αυτό λειτούργησε σαν ταβερνάκι και του είπα αυτό το πράγμα να το νοικιάζει για να κάνω κάτι αντίστοιχο. Ξέρανε. Και βέβαια με ελάχιστο ενοίκιο τα παιδιά μου το δώσανε, έτσι; Για να είμαι ειλικρινής. Προσφέροντας και αυτοί σε αυτό που κάνω. «Αν, κυρία Σία, συνεχίσεις αυτό που κάνεις». Και έτσι συνεχίσαμε και εδώ και συνεχίζουμε και μέχρι σήμερα. Βέβαια πριν τον Covid ήμασταν κόσμος, ομάδες. Με το που ήρθε ο Covid και… τώρα πάμε να ξαναπατήσουμε βήματα. Ήδη, δηλαδή, σχεδιάζουμε τώρα αρχές Νοεμβρίου να κάνουμε μία έναρξη με μουσική και αυτά και να μαζευτούμε. Και πάει να μαζευτεί να γίνει θεατρική ομάδα, να υπάρχουν δανειστικές βιβλιοθήκες. Όποιος θέλει μπορεί να έρθει εδώ, μπορεί όποιος θέλει ο χώρος να γίνει δικός σου. Πες εσύ είσαι ένας άνθρωπος από εδώ και θέλεις να κάνεις ένα σεμινάριο, να κάνεις μία κουβέντα. Ο χώρος είναι στη διάθεσή σου. Να παρουσιάσεις το βιβλίο σου, να κάνεις τη δουλειά σου. Είναι ένας χώρος ο οποίος διατίθεται από τη μία. Από την άλλη το μόνο που θέλουμε… έχουμε κάνει αυτό το κυλικείο για να βγάζει τα έξοδά του. Τίποτα άλλο. Αλλά συνεχίζουμε να το κάνουμε. Κάνουμε εκδηλώσεις μέσα στο πάρκο, κάνουμε φιλοσοφικά σεμινάρια. Συνεχίζουμε, δηλαδή, και όλα αυτά τα παιδιά, λοιπόν, ξέρουνε ότι εκτός από το σχολείο μετά θα ’ρθούνε και θα βρούνε κάτι στην Πολιτεία. Πάρα πολλά παιδιά έχουν έρθει και μετά έχουν σπουδάσει, έχουν γίνει ηθοποιοί και έχουν ξαναγυρίσει. Και στηρίζουν πάρα πολλοί άνθρωποι. Δηλαδή όλοι οι καλλιτέχνες εδώ έχουν έρθει. Όλοι έχουν έρθει, όλοι έχουν μιλήσει με τα παιδιά, έχουν κάνει βραδιές. Με βοηθάει η δουλειά μου στο να βοηθήσω τους νέους. Δηλαδή μην το παίζω ότι κάποια είμαι, να βοηθήσω. Αυτά είναι… παίρνεις και δίνεις. Βοηθάς τους νέους, αλλά παίρνεις πάρα πολλά πράγματα. Οι άνθρωποι είναι εγκυκλοπαίδειες. Δηλαδή βλέπεις δρόμους, παίρνεις τη φρεσκάδα, παίρνεις καινούργιες ιδέες. Είδες ακόμα και το πώς ονομάζουμε κάτι. Κάποια πράγματα αλλιώς τα λέγαμε στο ’80, άλλη ονομασία έχουν σήμερα στους νέους. Χωρίς να υπάρχει και διάκριση εμείς και εσείς. Δηλαδή ο νέος ο άνθρωπος θα σου πει μία ιδέα αρκεί να την ακούσεις. Αυτό το πράγμα εμένα μου ‘χει δώσει το εξής. Δεν νιώθω χάσμα γενεών. Το πιστεύεις; Κάθομαι με τα παιδιά και μιλάω και νιώθω ότι είμαστε συνομήλικοι. Το ξεχνάω. Δεν ξέρω γιατί. Λόγω του ότι ήμουνα μονίμως όλο με νέους ανθρώπους. Δεν νιώθω, λοιπόν, ότι έχω χάσμα. Δεν το ένιωσα ούτε με τα παιδιά μου γι’ αυτό και έχω ωραία σχέση μαζί τους. Και πάντα συνέβη αυτό. Γιατί να το κρύψω; Ξέρεις, όταν ασχολείσαι και με τους ανθρώπους και είσαι εντάξει και προσπαθείς να δεις… Και τώρα που καθόμαστε εδώ δίνω και παίρνω όπως και εσύ. Είναι πάρα πολύ απλό. Κανένας δεν είναι πιο πάνω ή πιο κάτω. Αυτό το πήρα είδηση πολύ νωρίς στη ζωή μου και συνεχίζω. Τώρα τι έχω καταφέρει, τι θα είναι; Δεν με νοιάζει κιόλας. Εγώ νιώθω ωραία. Αυτά.

Κυρία Σία, να σας ρωτήσω. Τι αγώνες χρειάστηκε να κάνετε εσείς και η γειτονιά για το καλό του πάρκου;

Πάρα πολλούς. Και πολλούς και επίπονους, γιατί ξέρεις κάτι; Όταν ξεκινάς και κάνεις, δυστυχώς το πρώτο που κάνουν κοιτάζουν να δουν πώς θα σε διαλύσουν, πώς δεν θα είσαι εκεί. Θα πετάξουν βρώμα. Πράγματα τα οποία γίνονται, αν πας και σε μικρές κοινωνίες. Έτσι γίνεται και εδώ. Δηλαδή αρχίζεις και κατηγορείς κάποιον άνθρωπο χωρίς λόγο. Όμως είδες, αυτό σου λέω. Με βοήθησε ο πολιτισμός. Πέρα από τις θεατρικές παραστάσεις, ας πούμε, που στήναμε μες στο πάρκο, που κάποια στιγμή το πάρκο δεν υπήρχε δέντρο που από κάτω να μην ήταν ένα σχήμα να… Άλλος να παίζει κιθάρα, άλλος να παίζει θέατρο. Κάποια στιγμή, όταν στο κάτω μέρος του πάρκου προς την Καβάλας ήρθε χωρίς να το καταλάβουμε και αγόρασε ο Μπόμπολας για να κάνει γραφεία και τον πήραμε είδηση και ήταν εδώ ανθρώποι αρχιτέκτονες, κάτοικοι, δικηγόροι… Κάναμε, λοιπόν, μία μεγάλη δήλωση. Τόσος κόσμος που πιαστήκαμε χέρι χέρι και κυκλώσαμε το πάρκο. Και φωνάξαμε, λοιπόν, τις τηλεοράσεις, τα αυτά και είπαμε: «Όχι! Το πάρκο θα μείνει ανοιχτό. Θα μείνει για τον κόσμο. Δεν θα γίνει εμπορικό κέντρο, δεν θα γίνουν γραφεία, δεν θα γίνει τέτοιου είδους εκμετάλλευση. Φτιάξτε την περιοχή, διαμορφώστε την και, αν κάποιος θέλει να κάνει επιχείρηση… Όχι όμως κατ’ εξαίρεση». Γιατί σε μία περιοχή που δεν επιτρέπεται δραστηριότητα εμπορική, έρχεσαι κατ’ εξαίρεση και δίνεις άδεια στον Μπόμπολα ή σε οποιονδήποτε άλλον και εγώ που έχω δίπλα δεν μπορώ να κάνω δραστηριότητα την ίδια με τον Μπόμπολα; Αυτό το πράγμα είναι όχι απλώς άδικο, ήταν και λίγο δηλαδή και ενάντια στην αδικία. Διαμόρφωσε την περιοχή, βάλ’ της συντελεστή δόμησης και πες: «Στην περιοχή ό,τι γίνεται, όλες οι επιχειρήσεις θα είναι μέχρι τέσσερις ορόφους», για μένα πρέπει να είναι μέχρι τέσσερις. Και μετά διαμόρφωσε, κάνε εκκλησίες, κάνε σχολεία, κάνε αθλητικά κέντρα, κάνε πράσινο και δώσε την ελευθερία στους ανθρώπους να έχουν όλοι εμπορική δραστηριότητα. Βάλε προδιαγραφές, επειδή είναι αρχαιολογικός χώρος, πώς πρέπει να είσαι δίπλα, και, αν θέλει τότε ο κύριος Μπόμπολας και οποιοσδήποτε έχει λεφτά, ας έρθει να το κάνει. Όχι αποκλείοντας όμως και λαδώνοντας. Αυτό είναι πάρα πολύ και περνάει ένα άλλο πράγμα, που έχει σήμερα λίγο πολύ στην Ελλάδα μας έχει κατσικωθεί στο σβέρκο. Ένα σύστημα το οποίο σε κανέναν δεν αρέσει και όλοι λέμε: «Τι να κάνουμε;». Όχι. Με κάποιον τρόπο εμείς, ούτε με ξύλο, ούτε με φωτιές, ούτε με τίποτα. Με τραγούδι πιασμένοι από το χέρι γύρω γύρω είτε αυτό λέγεται πάρκο είτε αυτό λέγεται λόφος του Κολωνού, που θέλουμε να γίνει και η ενοποίηση, είτε αυτό λέγεται καπνεργοστάσιο, που κάποια στιγμή κάναμε αγώνες και άρχισε να φτιάχνεται και τώρα αρχίζει και το καπνεργοστάσιο ζητάει τη βοήθειά μας για να κάνουμε κοινά με την βιβλιοθήκη προγράμματα. Αυτά είναι πάρα πολύ ωραίες εξελίξεις. Γίνονται γιατί έχεις μία στάση και μία πορεία… πάρα πολλά πράγματα. Και έτσι αρχίζει και δίνουμε αυτό το στίγμα. Δηλαδή ότι μπορούμε με πολιτισμό, με στάση, με χαμόγελο να πούμε: «Όχι» σε αυτά που θέλουν να κάνουν, που θέλουν να εκμεταλλευτούν… Δεν ξέρω. Εμείς αυτό που θέλουμε να διαμορφωθεί… Φαντάσου τώρα να περπατάς να βάλουνε αγάλματα, να βάλουν πινακίδες, να έχει να καθίσεις παγκάκια, να έχει κάπου οργανωμένα τουαλέτες, να έχει νερό, να μπορεί να φτιαχτούν δυο επιχειρήσεις να έχει επισκεψιμότητα. Γιατί τώρα το Υπουργείο Πολιτισμού δεν το δίνει ως διαδρομή, την Ακαδημία Πλάτωνος. Εδώ ήρθε… Ξέρεις κάτι, τα πανεπιστήμια κάνουν κάθε χρόνο αίτηση να έρθουν επίσκεψη στην Ακαδημία Πλάτωνος και να δούνε ό,τι προβλήματα υπάρχουν και δεν έχουν πρόσβαση. Δεν τους επιτρέπουν, γιατί αυτά είναι στις αποθήκες. Κάποια στιγμή ένας αγαπημένος αρχαιολόγος που έκανε μία εξαίρεση, είχαν έρθει από το Berkeley, και άνοιξε σε έναν καθηγητή και έχασε τη θέση του. Θέλω να πω ότι δεν γίνεται έτσι. Πρέπει να αλλάξει. Τα πράγματα… έχουμε έναν θησαυρό. Εδώ είναι το ψηφιακό μουσείο που έγινε μέσα από ένα πρόγραμμα και άλλαξε όλη την περιοχή. Ήρθαν όλα τα σχολεία. Μάθανε ακόμα και τα τελευταία παιδάκια τι ήταν[00:30:00] ο Πλάτωνας. Είναι πολύ σημαντικό, κάτι πρέπει να γίνεται. Δεν ξέρω. Δεν είμαι μοναδική. Υπάρχουν σπουδαίοι άνθρωποι στην περιοχή. Συγγραφείς… Ο καθένας από το δικό του το μετερίζι. Το καλό είναι ότι έχουμε γνωριστεί όλοι αυτοί και αυτό είναι πλούτος.

Θυμάστε άλλες δράσεις που αντισταθήκατε;

Πάρα πολλά χρόνια. Δεν θυμάμαι και κάτι άλλο. Εγώ θυμάμαι από το ’80 μέχρι σήμερα, αυτό θυμάμαι, δράσεις αντιστάσεις. Όταν κάποια στιγμή βγήκε με μεγάλο ποσοστό η Χρυσή Αυγή και εδώ γινόταν πόλεμος… Πόλεμος, δηλαδή, σταματούσαν κάποια παιδάκια τα οποία δυστυχώς υπήρχαν παιδιά τα οποία τα είχα στη θεατρική ομάδα και έλεγα: «Ρε Δημήτρη, εσύ τι σχέση έχεις με αυτό; Ας πούμε, θες να ανήκεις κάπου, αλλά…». Τέλος πάντων υπήρχε αυτό το ρεύμα και ανοίγαν μαγαζιά, όταν πίστευαν ότι δεν ήσουν μαζί τους, γράφανε, μουτζουρώνανε, κολλούσαμε αφίσες γράφανε πάνω. Τι αποφασίσαμε λοιπόν; Σε όλες τις πλατείες κάναμε δράσεις… Τι σημαίνει φασισμός; Τι σημαίνει βία; Παραστάσεις θεατρικές, έκθεση, έκθεση με ανθρώπους που βασανίστηκαν στη Γερμανία. Άνθρωποι… Ναι, αρχίσαμε και στήναμε εικαστικά. Εκθέσεις ζωγραφικής, παραστάσεις, παντομίμες. Και λέω έχει βοηθήσει η δουλειά μου, γιατί ερχόντουσαν θυμάμαι πριν πέντε χρόνια όλοι οι κουκλοπαίκτες όλης της Αττικής ήρθαν εδώ, έφτιαξαν έναν τεράστιο δράκο, και κάναν παρέλαση μέσα σε όλη εδώ ζητώντας ότι… Ναι, αξίζει αυτή η περιοχή και οι άνθρωποι τη στιγμή που είναι και προσπαθούν να κάνουν πράγματα είμαστε μαζί μας. Και ήταν απίστευτα. Πολλά έχουμε κάνει έτσι. Όπως και ο Στέφανος που είδες… έχουμε και άλλο ένα. Είναι ο Αρίωνας, είναι ο Στέφανος, είναι η «Ακαδέμια», είναι μία ομάδα που κάνει ξεναγήσεις και περιπάτους… Είναι όλο το καπνεργοστάσιο που ενεργοποιείται, σύλλογοι, επαγγελματίες ξεχωριστά. Βλέπεις θα μαζευτούμε σε ένα καφενείο ή κάπου και θα δούμε ή θα πάρουμε: «Ξέρεις, συνέβη αυτό» ή κάθομαι, ας πούμε, στο καφενείο, περνάω την Κυριακή να κάτσω να πιω καφέ, θα με δει: «Κυρία Σία, την είδατε αυτή που είναι στο δάσος; Κάθεται εκεί και τη ρώτησα και είναι». Θα μαζευτούμε δυο-τρεις, θα πάμε. «Από που είσαι, κορίτσι μου; Τι θέλεις; Γιατί είσαι στο πάρκο;» Αυτό το πράγμα για μένα είναι μαγικό. Χωρίς να ωραιοποιώ. Γιατί όλες οι περιοχές έχουν αντιστάσεις. Βλέπω τώρα τα πιτσιρίκια αυτά που έχουν μία τάση τελείως διαφορετική. Περνάνε από δω και χωρίς να πω ότι δεν… Υπάρχει και η χρήση και όλο αυτό που υπάρχει παντού. Αυτό είναι ένα… δεν ξέρω πώς και αυτή η γενιά που δεν ήταν όπως… ούτε τα δικά μου τα παιδιά. Οι καινούργιες, δεν ξέρω πώς θα αντιδράσουν και μέσα από ποιον τρόπο, γιατί τουλάχιστον τέσσερις γενιές που σου μιλάω εγώ τώρα μπορούσες να τους αγγίξεις μέσα από τον πολιτισμό με όποια διεκδίκηση. Τώρα δεν ξέρω αν μπορεί να γίνει. Κάποια στιγμή είχαμε Απόκριες, παιδί μου, και παίρναμε μία ομάδα και περνούσαμε από όλες τις γειτονιές και τους ξεσηκώναμε. Βγαίνανε έξω να κεράσουν. Γινόμασταν ένα. Πολλά, πολλά πράγματα τέτοια έχουμε κάνει κρατώντας λίγο το χρώμα. Δεν ξέρω. Κάνουμε κάποιες παραστάσεις, καταφέραμε και πείσαμε μετά από χρόνια τον Δήμο της Αθήνας. Πρώτον μαζέψαμε υπογραφές και φτιάξαμε θέατρο. Δεν υπήρχε εκεί θέατρο. Εκεί ήταν ένας βράχος και τίποτα μέσα στη μέση. Μετά, τώρα έχει γίνει το φεστιβάλ του Κολωνού που κάνει ο Δήμος Αθήνας και έρχονται αξιόλογες παραστάσεις. Αρχίζουν και γίνονται πράγματα δηλαδή. Τίποτα δεν είναι από μόνο του καλό ή από μόνο του κακό. Πάντα υπάρχουν πράγματα και για μένα πάντα θα υπάρχει –πώς να σ’ το πω;– το καλό. Πάντα θα υπάρχει πορεία θετική, όσα αρνητικά και να υπάρχουνε.

Ήταν δύσκολο σε μία μεγαλούπολη, ας πούμε, να αγγίξει τον κόσμο, να έχετε… Να δημιουργηθούν σχέσεις;

Ήταν εύκολο. Όταν το παιδί… Σαν γονιός, όταν πας σε ένα σχολείο, οι σχέσεις είναι πολύ εύκολες, γιατί έχετε το ίδιο ακριβώς… έχετε την ίδια αγωνία, τα ίδια θέματα, όλοι. Αν θα μείνει το παιδάκι, πώς είναι το παιδάκι, με ποιον θα μαλώσει, με ποιον θα κάνει. Αν αρχίσεις, λοιπόν, και έχεις κοινά, βρεις κοινά με κάποιον άνθρωπο, αρχίζεις να μιλάς, αρχίζεις να δένεσαι. Μετά υπάρχει ανάγκη το παιδί χωρίς φόβο, αφού γνωριζόμαστε, να ’ρθει στο σπίτι σου να κάνει πάρτι, να ’ρθει στο σπίτι μου να κάνει πάρτι. Και αρχίζει μετά να μεγαλώνει όλο αυτό. Μετά μεγαλώνουν τα παιδιά. Αρχίζεις και γνωρίζεις τους ανθρώπους μέσα από τις ομάδες, από τις εκδηλώσεις. Εκεί πια αρχίζεις και γίνεσαι… κάνεις γνωριμία. Αρκεί να θες. Σου λέω εγώ καθόμουν με δύο παιδιά έτσι, και πριν απ’ τα παιδιά, πήγαινα σε ένα καφενείο που δεν ήταν και εύκολο, παρήγγελνα ένα καφέ… Δεν υπήρχε περίπτωση να μην μιλήσω με τους παππούδες δίπλα, δεν υπήρχε. Κατάλαβες; Όταν εγώ πήρα συνέντευξη –δεν την έχω απλώς, γιατί με κλέψανε και δεν μου ’χουν αφήσει τίποτα– από τον γερό τον Καπράλο, ο οποίος έχει φτιάξει πάνω στον λόφο του Κολωνού –τώρα έχει κλείσει αυτό– ήταν μία παράγκα που μαζευόντουσαν ποιητές, ζωγράφοι, στοχαστές, αρχαιολόγοι που ερχόντουσαν διαφόρων σχολών. Αυτός είχε καφέ, έφτιαχνε και ένα πιάτο, ένα ουζάκι. Και από πολιτικούς από τον Τρικούπη να φανταστείς μέχρι τώρα, δεν υπάρχει άνθρωπος που δεν έχει περάσει από κει. Να σου πω τώρα ποιον; Τον Αττίκ; Έχουν περάσει πάρα πολλοί άνθρωποι και σπουδαίοι σε αυτόν τον χώρο. Εκεί αυτός ο παππούς, λοιπόν, ο οποίος είχε φωτογραφίες του ’30, του ’36, του ’40. Φωτογραφίες πώς ήταν. Φωτογραφίες με ανθρώπους από κει. Μου έδωσε, λοιπόν, συνέντευξη και μου έλεγε διάφορα. Και πάρα πολλούς παππούδες που δεν ζουν πια, που μου λέγαν πώς ήταν η περιοχή, πώς ήταν τα περιβόλια, πώς υπήρχαν οι άνθρωποι, πώς ερχόντουσαν να βρουν δουλειά. Ήταν ο Σταθμός Πελοποννήσου, που οι περισσότεροι άνθρωποι από την Πελοπόννησο βρίσκαν εδώ γύρω σπίτια και πώς διαμορφώθηκε. Γιατί παλιά όλη η γειτονιά ήταν γύρω στον Αη Γιώργη. Όλο αυτό εδώ ήταν περιβόλια. Χτίστηκε δηλαδή μετά, εκεί στον πόλεμο του ’40 και μετά τον πόλεμο. Χτίστηκαν όλα αυτά εδώ. Και εδώ υπήρχε… ήταν ο Κηφισός και υπήρχε και παραπόταμος του Κηφισού και γι’ αυτό ήτανε… Είχε πάρα πολλά πολλούς ανθρώπους που έφτιαχναν πήλινα. Κεραμίδια, τούβλα και οικιακής χρήσης. Οι άνθρωποι πολλοί ασχολιόντουσαν… ήταν έτσι το χώμα πολύ καλό και είχε πολλούς ανθρώπους. Ναι. Μετά βγήκε λόγω του Αριστόφρονα, ένας άνθρωπος αρχιτέκτονας από…Έλληνας εξ Αιγύπτου ο οποίος λάτρευε τους αρχαίους και τον Πλάτωνα, βάλθηκε να βρει πού είναι η Ακαδημία του Πλάτωνα και άρχισε τις ανασκαφές. Και έτσι ήρθανε στην επιφάνεια και οι ανασκαφές. Ότι εδώ είναι το Γυμνάσιο, εδώ είναι η Ακαδημία του Πλάτωνα, αλλά όλος ο κόσμος παντού στέκεται έτσι προσοχή και εμείς έχουμε ένα διαμάντι και το έχουμε ανεκμετάλλευτο. Αυτό. Αυτό με πονάει δηλαδή.

Πριν ξεκινήσετε όλη αυτήν τη δράση, καταλαβαίνατε αν ο κόσμος της γειτονιάς ήξερε, αντιλαμβανόταν την αξία;

Όχι, δεν το ήξερε. Δεν το ήξερε. Ακόμα και τα σχολεία πηγαίναν τα παιδιά να παίξουν χωρίς να τους λένε τι είναι. Γιατί δεν ήταν διαμορφωμένα. Μη νομίζεις, δηλαδή. Δεν μπορείς να φανταστείς πως ήταν τότε.

Δώστε μας την εικόνα.

Δεν ήταν. Υπήρχανε βέβαια. Αρχαία. Βρίσκανε. Ήταν όλα κάτω από κάτι δέντρα ήταν αρχαία. Υπήρχανε… Πηγαίναν τα παιδιά και έκρυβαν τις μπάλες μέσα, κρύβανε μέσα στα αρχαία, κρυβόντουσαν, παίζαν κρυφτό. Είχαν γίνει ένα, χωρίς να ξέρουν όμως τι ήταν εδώ. Και κάποια στιγμή, μάλιστα, θύμωσα. Θυμάμαι, είχα πάει στο 51 κάτω και ζήτησα να γίνει συμβούλιο. Εκεί στεγαζόντουσαν –τώρα όχι– πέντε σχολεία, τέσσερα ημερήσια και ένα νυχτερινό. Και έκανα μία κοινή, λοιπόν, και λέω: «Επιτρέπεται να πηγαίνετε τα παιδιά στις Μυκήνες, πηγαίνετε τα παιδιά στην Ακρόπολη και είστε στην Ακαδημία του Πλάτωνα και δεν ξέρετε τι είναι η Ακαδημία του Πλάτωνος; Ρωτάς ένα παιδί και δεν ξέρει;». [00:40:00]Και έτσι άρχισε σιγά σιγά και τα ίδια τα σχολεία, δηλαδή, μπήκαν σε αυτό το παιχνίδι. Ξέρεις και οι άνθρωποι που είναι στα σχολεία απλώς θέλουν… Αν οι γονείς, αν οι άνθρωποι που κατοικούν τους πλησιάσουν και κάνουν μία κουβέντα... Κάποιοι είναι διάφοροι, όμως μέσα στους δεκαπέντε θα βρεθούν τρεις. Πάντα να το ξέρεις αυτό. Αν υπάρχει μία παρέα δεκαπέντε ατόμων, οι τρεις θα ενδιαφέρονται σε οτιδήποτε. Δεν έχει να κάνει. Πες, εντάξει, τίποτα δεν είναι εύκολο, αλλά απλώς με έναν ωραίο τρόπο γινόντουσαν. Εντάξει υπήρχε ένας πόλεμος, γιατί θέλαν να μας σταματήσουνε. Δεν άρεσε αυτό το πράγμα και άρχισαν να λένε… Αλλά το τελευταίο πράγμα που με ένοιαξε ποτέ στη ζωή μου ήταν να με κουτσομπολέψουν. Δεν με ενδιαφέρει. Κάποια στιγμή τους είπα: «Να λέτε σωστά το όνομά μου και πείτε». Δεν ξέρω τι σου έχει κάνει εντύπωση και τι θέλεις να ρωτήσεις.

Θυμάστε την πιο έντονη στιγμή όλων αυτών των δράσεων;

Πολλές. Δεν είναι μια. Είναι πολλές. Πάρα πολλές οι στιγμές. Θυμάμαι όταν πήραμε βραβείο με την «Θαυμαστή Μπαλωματού» του Λόρκα, που είχαμε κάνει… Βέβαια μας βοήθησαν. Είχαν έρθει ενδυματολόγοι από το… άνθρωποι που κάνανε στην Επίδαυρο. Είχαν έρθει πολλοί φίλοι και βοήθησαν. Τα σκηνικά, φτιάξαμε τα σκηνικά, τα βάψαμε και, όταν στο τέλος δώσαμε την παράσταση και πήραμε βραβείο και μας δώσανε βραβείο στο Ζάππειο, πια ήταν, ξέρεις… Πολύ ωραία στιγμή για όλα τα παιδιά. Ήταν γύρω στα πενήντα πέντε παιδιά. Ήταν απίστευτο. Απίστευτο ήταν. Πολλές στιγμές έχω ζήσει. Έχω ζήσει υπέροχες στιγμές. Υπέροχες στιγμές έχω ζήσει και στιγμές που με θυμάμαι να κλαίω και να χτυπιέμαι. Γιατί κάποια στιγμή έβλεπες, νόμιζες ότι είναι αδιέξοδο, αρκεί να μη σταματήσεις. Όπως κάποια στιγμή που είχα κάνει του Μουρσελά τα μονόπρακτα και, ενώ είχα ζητήσει την άδειά του, είπε ότι: «Θα σας απαντήσω, θα σας απαντήσω». Εγώ ξεκίνησα να κάνω το έργο, οπότε κάποια στιγμή κοντεύαμε να ανεβάσουμε την παράσταση και με παίρνει και μου λέει: «Ξέρετε…». Μου ζήτησε ένα μεγάλο ποσό τότε. Λέω: «Σοβαρολογείτε; Για να παίξουν τα παιδιά από τα σχολεία της Ακαδημίας Πλάτωνος, με ελεύθερη είσοδο, για να δούνε οι γονείς τους και οι κάτοικοι εδώ μία παράσταση…». Τι ακριβώς θέλει; Από πού θα τα βγάλουμε τα λεφτά; Όλα αυτά είναι εκ των ενόντων. Ούτε κάποιος παίρνει λεφτά ούτε υπάρχει εισιτήριο. «Όχι –λέει–, θα σας κατεβάσουμε την παράσταση». «Ωραία –λέω–, εγώ θα το κάνω και εσείς, αν έχετε τα κότσια, ελάτε να κατεβάσετε την παράσταση». Και πριν αρχίσει η παράσταση, βγαίνω –αυτό το θυμάμαι, γιατί έγινε μεγάλη…– ήταν λίγο ατόπημα, από τη στιγμή που εγώ κάνω αυτή τη δουλειά, έτσι; Και τους είπα: «Εγώ δεν σας έχω πάρει επαγγελματικά κανένα έργο χωρίς να πληρώσω, αλλά εδώ δεν είναι επαγγελματικό». Και βγαίνω, λοιπόν, μπροστά και λέω: «Κοιτάξτε να δείτε. Από την Εταιρεία Συγγραφέων είχα αυτή». Ήταν τότε η Μέλπω η Ζαρόκωστα, την οποία τη γνώρισα προσωπικά και μου ’λεγε: «Θέλεις να σου δώσω δικό μου έργο;». Δεν μπορώ όμως, θέλει λεφτά. Λοιπόν. Βγήκα, λοιπόν: «Επειδή ο κύριος Μουρσελάς θέλει λεφτά από αυτά τα παιδιά», λέω –Ακαδημία Πλάτωνος, όπου τα περισσότερα δεν έχουνε… μ’ έναν μισθό φτώχειας είναι– εγώ, λοιπόν, λέω ότι: «Σας το λέω σε όλους. Αν δείτε και έρθει η αστυνομία να μας σταματήσει, εμείς το έργο θα το κάνουμε». Ήταν μέσα χωρίς να το ξέρω ένας δημοσιογράφος από τη «Ναυτεμπορική» και την άλλη μέρα –ούτε μου το ’πε– είχε, πες το, σαλόνι η «Ναυτεμπορική», φωτογραφίες απ’ την παράσταση και ότι ο Μουρσελάς απαιτεί χρήματα από τα παιδιά. Και να με απειλούνε με μηνύσεις, με ένα κάρο. Και τον πήρα, του λέω: «Βρε χρυσέ μου άνθρωπε, πάρε με ένα τηλέφωνο». Γιατί εδώ εγώ από τη μία ναι μεν προσφέρω στη γειτονιά, αλλά η δουλειά μου εμένα είναι με αυτούς. Αυτή ήτανε… Θυμάμαι ότι πέρασα δύσκολα μία εβδομάδα. Μία εβδομάδα πέρασα δύσκολα. Μέχρι που ζήτησα από τον άνθρωπο αυτόν να μου πάρει και καλά μία συνέντευξη και να τα πω εγώ ότι: «Όντως τα παιδιά αυτά δεν είχαν τη δυνατότητα. Δεν έχει να κάνει καμία σχέση με τη δουλειά μου και δεν έχω πάρει ποτέ έργο χωρίς να πληρώσω». Αυτή ήταν μία πολύ άσχημη στιγμή, η οποία μου έχει μείνει και τη θυμάμαι. Εντάξει, υπήρχανε και πάνω και κάτω πάντα, αλλά γενικά έχω να θυμάμαι πάρα πολύ ωραία πράγματα. Και τώρα όλα αυτά τα παιδιά, να φανταστείς, έχουν παιδιά και τα φέρνουν εδώ. Είναι ωραία. Είναι ωραία, όταν μεγαλώνεις και ζεις και κάνεις κάποια πράγματα παράλληλα. Έχουμε μία δουλειά για να ζούμε, αλλά πρέπει πάντα να βρίσκουμε και τρόπο με όποιον τρόπο μπορούμε να μοιραζόμαστε και να προσφέρουμε

Πολλοί λένε ότι η Αθήνα είναι απρόσωπη. Εσείς τι έχετε να πείτε για αυτό;

Η Αθήνα, ναι. Η γειτονιά μου δεν νομίζω. Όσο με αφορά, έτσι; Γιατί όταν έρθει ένας ξένος εδώ και δεν ξέρει κανέναν, σαφώς. Αρκεί να θέλει να μπει. Αλλά εγώ δεν νιώθω… δηλαδή δεν νιώθω ότι είναι απρόσωπη εδώ. Δηλαδή το είδες και μόνη σου. Βγήκα, είχα ξεχάσει το πορτοφόλι μου. Μία χαρά. Θα μπορούσα… Δανείστηκα κιόλας λεφτά. Δηλαδή γνωριζόμαστε. Εμένα αυτό μ’ αρέσει πάρα πολύ. Το ότι υπάρχει αυτή… Το ότι γνωριζόμαστε μεταξύ μας. Έχουμε στοιχεία γειτονιάς και καλά και κακά. Έτσι; Μία γειτονιά είναι. Η γειτονιά έχει και την αλητεία της, έχει και τις καλές στιγμές. Αλλά μου αρέσει. Είναι γειτονιά. Απρόσωπο… Εντάξει, εξαρτάται πώς θέλεις… Υπάρχουν κάποιες περιοχές, όπως μου λέει τώρα η φίλη μου που μένει στο Παγκράτι, είναι πολύ δύσκολο εκεί –μου λέει– το να γίνει η ζύμωση και να μπορέσουν οι άνθρωποι… Ενδεχομένως εδώ το πάρκο εμάς μας ενώνει. Μία βόλτα ας πούμε με το σκύλο, μία βόλτα να παίξει το παιδί, μίλησες με τον άλλον που έχει βγει για τον ίδιο λόγο. Κάθεσαι στο παγκάκι και το παιδί παίζει, θα πιάσεις κουβέντα. Κατάλαβες; Ή θα κάνουμε μία δράση. Είναι το πώς θέλεις σε μία πόλη να είσαι. Αν θες να απομονωθείς… δεν ξέρω. Εγώ αυτό πιστεύω. Δεν ένιωσα ποτέ ότι απομονώθηκα. Ούτε μία στιγμή. Πάντα υπήρχε πάρα πολύς κόσμος. Τώρα, ας πούμε, μπορώ να σε πάρω και να σε πάω όπου θες, σε όλα τα καφενεία και σε όλη την περιοχή. Δεν νιώθω, δηλαδή, ότι δεν τους ξέρω και δεν με ξέρουν. Είναι πολλά τα χρόνια βέβαια. Εντάξει, για βάλε από το ’80 πόσα είναι;

Σας φαντάζεστε αλλού;

Όχι, δεν θέλω. Κοίταξε. Με τη δουλειά μου γυρίζω όλη την Ελλάδα. Έχω φίλες… φιλίες όχι φίλες –και άντρες και γυναίκες– παντού. Παντού. Γιατί αγαπάω πολύ τη δουλειά μου, πάρα πολύ την αγαπώ. Δηλαδή το να κάνεις μία παραγωγή, το να τη στήνεις… θεωρώ… θεωρώ παιδιά μου τις παραγωγές. Και γνωρίζω σπουδαίους ανθρώπους σε όλη την Ελλάδα, όμως την Ακαδημία Πλάτωνος εγώ δεν την αλλάζω. Τα παιδιά μου σπουδάσαν. Η κόρη μου τελείωσε τη Νομική Αθήνας, έκανε μεταπτυχιακά Ιταλία, πήγε στην Πάτρα. Ο γιος μου το ίδιο. Πήγε στο Αίγιο στο χωριό μου και μένει στο σπίτι μας. Εμένα δεν με κουνάνε από δω. Δεν υπάρχει περίπτωση. Εγώ κατεβαίνω, πίνω καφέ κοιτάζοντας το πάρκο και έχω αδειάσει. Περπατάω στο πάρκο, κάνω το τζόκινγκ και έχω αδειάσει. Είμαι μία χαρά. Δεν… Όχι δεν πρόκειται να φύγω εγώ από ‘δω αγάπη μου. Όταν θα φύγω. Ναι. Ναι, είμαι φανατική. Δεν ξέρω αν έχεις δεθεί με μία γειτονιά να το λες αυτό. Και σου λέω δεν είναι ότι είμαι μέρα νύχτα εδώ. Τώρα 5 μήνες δεν ήμουν καθόλου εδώ. Σε όλη την Ελλάδα. Αυτό.

Θέλετε να μας προσθέσετε κάτι άλλο;

Τώρα δεν ξέρω. Σαν τι;

Τα συναισθήματά σας, οτιδήποτε για τη γειτονιά, για…

Κοίταξε. Εγώ είμαι ένας άνθρωπος που πάντα –θα σ’ το πουν και οι φίλοι μου όλοι– πάντα για μένα το ποτήρι είναι μισογεμάτο. Ακόμα και στο πιο κακό που μου συμβαίνει, εγώ θα ψάξω να βρω τη θετική πλευρά. Θέλεις από άμυνα; Θέλεις από φιλοσοφία; Αυτό είμαι. Γι’ αυτό και όποιον ρωτήσεις, θα σου πει: «Τι αισιόδοξος άνθρωπος!». Δεν σημαίνει ότι μου έχουν έρθει όλα… Έχω περάσει[00:50:00] πάρα πολύ δύσκολα, πάρα πολύ δύσκολα. Όμως, ναι, είμαι ένας άνθρωπος πολύ αισιόδοξος. Βλέπω τα πράγματα ότι… Πάντα πιστεύω ότι κάτι θα γίνει καλά. Αρκεί να το θέλουμε, έτσι; Το πιστεύω και στο εύχομαι, δηλαδή, και στα πιο δύσκολα να πιστεύεις ότι θα αλλάξει κάτι και κάτι θα γίνει. Και πάντα έρχεται. Δεν μπορεί να έχουμε μόνο καταιγίδες. Βγαίνει ο ήλιος έτσι κι αλλιώς. Έτσι θα το παίρνεις. Υπάρχει ποτέ να έχει μόνο βροχή; Άντε να επιμείνει, σου λέω εγώ, και να βρέχει τέσσερις μέρες… Δεν υπάρχει περίπτωση παραπάνω. Θα βγει ήλιος και θα είναι και ωραίος. Αυτό. Δεν θέλω κάτι άλλο. Χάρηκα πάρα πολύ να ξέρεις που σε γνώρισα. Μου αρέσει η θεματική που επιλέξατε. Μπράβο που επιλέγετε απλούς ανθρώπους. Εννοώ, τα κριτήριά σας είναι δεν είναι καν κριτήρια. Δηλαδή ένας άνθρωπος που σίγουρα θα έχει μία ιστορία. Απλό. Και σας ευχαριστώ που με επιλέξατε.

Εμείς ευχαριστούμε πρώτα. Λοιπόν, ευχαριστούμε πάρα πολύ.

Να ’σαι καλά, Μαρία μου. Χάρηκα πάρα πολύ που σε γνώρισα.

Και εγώ.