[00:00:00]Πώς ονομάζεσαι;

Ονομάζομαι Μέγκουλας Ιάσονας και έχω γεννηθεί στην Αθήνα, έχω μεγαλώσει στον Πειραιά και στην Κέρκυρα, ασχολούμαι με το Street Art και τη ζωγραφική κυρίως, και αυτό τον καιρό είμαι στην Αθήνα, έχω έδρα την Αθήνα.

Είναι Τρίτη, 26 Οκτωβρίου 2021, βρίσκομαι με τον Ιάσονα Μέγκουλα, εγώ ονομάζομαι Παξινός Αρσένιος, ερευνητής για το Istorima, και ξεκινάμε. Παρακαλώ, Ιάσονα, πες μου λίγα πράγματα για εσένα.

Λίγα πράγματα για μένα, είμαι αυτή τη στιγμή, βιοπορίζομαι από τη ζωγραφική και τις τοιχογραφίες, αλλά ξεκίνησα την καριέρα μου ας πούμε σαν Street Artist σαν καλλιτέχνης, ζωγράφος του δρόμου, το οποίο είναι ένα διεθνές κίνημα, αν μπορεί να θεωρηθεί κίνημα τέχνης στην εποχή μας, το οποίο ξεκίνησε στη Νέα Υόρκη τη δεκαετία του ʼ70 μάλλον και πολύ γρήγορα επεκτάθηκε σε όλο τον κόσμο και είμαι και εγώ... υπήρξα ένα κομμάτι του στην Ελλάδα, αυτού του κινήματος, ναι.

Ως καλλιτέχνης του δρόμου ξεκίνησες από τον Πειραιά, Αθήνα;

Όχι, έφυγα από τον Πειραιά στα 12 μου, στην Πρώτη Γυμνασίου, είχα πολύ δειλά βάλει κάποιες υπογραφές σε τοίχους γιατί είχα αντίληψη το τι είναι το graffiti, θα λέγαμε τότε, γιατί ο όρος Street Art μάλλον υιοθετήθηκε ή επιβλήθηκε από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης τη δεκαετία του 2000, αλλά ξεκίνησα να κάνω γκράφιτι εκεί, το 1998. Ήταν μόλις μετακόμισα στην Κέρκυρα και ήμουν μάλλον και ο πρώτος που το έκανε στην Κέρκυρα. Είχα δει κάποιες υπογραφές πριν και διάφορα τέτοια, αλλά ήτανε μάλλον από τουρίστες έτσι από περαστικούς στο νησί. Ο πρώτος ντόπιος ήμουνα εγώ και υπήρχε και ένα γκράφιτι που έλεγε «γκράφιτι» το οποίο ήταν στον τοίχο του Τεχνικού Λυκείου τότε ή πιο πριν ήταν Πολυκλαδικό Λύκειο κάτω στο, αχ δεν θυμάμαι πώς λέγεται η τοποθεσία εκεί, η γειτονιά κάτω προς το λιμάνι, πώς λέγεται η γειτονιά;

Μαντούκι.

Στο Μαντούκι, εκεί στο Μαντούκι, είχε ένα μεγάλο γκράφιτι που έγραφε «γκράφιτι» και είχα πάει και είχα ρωτήσει από περιέργεια και είχε γίνει το 1993 από κάποιον καθηγητή Καλλιτεχνικών, ο οποίος ήταν αναπληρωτής, κάτι τέτοιο, αυτούς που πάνε για ένα χρόνο, κάτι τέτοιο. Οπότε δεν ξέρω ακριβώς και δεν έχω και φωτογραφίες από αυτό, ίσως να ήτανε ενδιαφέρον, αυτό ήταν το πρώτο γκράφιτι στην ουσία ήταν ένα γκράφιτι που έγραφε «γκράφιτι» και ήταν στην... και το όνομα του Λυκείου, Πολυκλαδικό Λύκειο Κέρκυρας, κάτι τέτοιο. Και σβήστηκε τότε το ʼ98, όταν εγώ ξεκίνησα σβήστηκε, γιατί έβαψαν το κτίριο και το έσβησαν, οπότε έχω πολύ αμυδρή ανάμνηση από αυτό, αλλά το είδα για λίγο καιρό να υπάρχει. Και μετά κάναμε τα πρώτα γκράφιτι απέναντι... κάτω στο μεγάλο τοιχίο, στο καθολικό νεκροταφείο, πάλι δεν θυμάμαι πώς λέγεται εκεί η περιοχή. Η μνήμη μου δεν είναι καλή και χρόνια λείπω από το νησί και τα έχω ξεχάσει, τέλος πάντων. Και εκεί κάναμε τα πρώτα γκράφιτι μεγάλα και στην Πλατεία Δημαρχείου, γιατί εκεί κάναμε και σκέιτμπορντ, ήτανε μαζί αυτό σαν παιδιά, είχαμε λερώσει όλη την Πλατεία Δημαρχείου γύρω γύρω περιφερειακά εκεί τα καντούνια και πάνω ήταν και το σχολείο, το 2ο Γυμνάσιο, όπου πήγαινα, και εκεί το 2ο Γυμνάσιο το είχαμε διαλύσει, και το 5ο Γυμνάσιο και αργότερα και το 3ο Γυμνάσιο, και μετά τα Λύκεια. Που λέει ο Σαββόπουλος, που λέει: «Σας γαμώ τα Λύκεια». Αυτό το κάναμε πράξη και μετά... αλλά τελείως χωρίς κάποια ελπίδα ότι αυτό μπορεί να γίνει καλλιτεχνική σταδιοδρομία, ήταν τελείως αντιδραστικό προς το σύστημα, ό,τι και εάν σημαίνει αυτό, ή και στη μεγαλύτερη γενιά και στο καθωσπρεπισμό και στην ελληνικότητα και στο ό,τι μας επιβάλανε εμείς το είχαμε δει στο MTV, οι γονείς μας άκουγαν Νταλάρα και εμείς θέλαμε να κάνουμε χιπ χοπ, ας πούμε, ήταν αυτή η αντίδραση κάπως ανώριμη και ήταν λίγο.... ότι είχαμε αντιληφθεί ότι είμαστε μέρος ενός μεγαλύτερου συνόλου, είχαμε μάθει και Αγγλικά, βλέπαμε MTV, ξένες ταινίες, Χόλιγουντ και τέτοια, και να πάμε και κόντρα στην προηγούμενη γενιά, την πιο χίπικη των γονιών μας και του Σαββόπουλου και αυτά. Το γράφει και σε ένα δίσκο του ο Σαββόπουλος με τον οποίο πλέον είμαστε, τα λέμε, αλλά έχει πλάκα, γράφει σε ένα [00:05:00]δίσκο του το ʼ93 που λέει: «Δεν καταλαβαίνω αυτά τα νέα τα παιδιά των γκράφιτι με τα ξυρισμένα κεφάλια», γιατί τότε ήταν... τώρα είναι πάλι της μόδας τα ξυρισμένα κεφάλια εν τω μεταξύ, γιατί έχει έρθει πάλι τα ʼ90s είναι της μόδας πάλι τώρα, άντε βγάλε άκρη, ναι. Ποια ήταν η ερώτηση, γιατί άρχισα να τα λέω όλα αυτά; Πώς ξεκίνησα. Κάπως έτσι ξεκίνησα με τελείως λάθος τρόπο είναι και ο πατέρας μου καλλιτέχνης, οπότε είχα μια πρόσβαση στα χρώματα πιο πολύ, έμπαινα στο εργαστήριό του έπαιρνα χρώματα, αλλά δεν ήθελα να γίνω καλλιτέχνης, ούτε πίστευα ότι με αυτό τον τρόπο θα γίνω ζωγράφος, ήταν το αντίθετο, δηλαδή ο πατέρας μου μου έλεγε: «Κάτσε μάθε σχέδιο» και εγώ έπαιρνα τα σπρέι και λέρωνα τοίχους, δεν υπήρχε περίπτωση με αυτό τον τρόπο να γίνω ζωγράφος. Αλλά ούτε ήξερα ότι θέλω να γίνω ζωγράφος, δεν ήθελα να γίνω τίποτα. Δεν ήταν αυτό στο μυαλό μου, κάποια καριέρα. Και μετά έδωσα πανελλήνιες και πέρασα σπούδασα στην Αθήνα στη φιλοσοφική στο τμήμα Γαλλικής Φιλολογίας επειδή η μητέρα μου είναι Γαλλίδα, οπότε τα Γαλλικά μου ήταν εύκολα, ήμουνα και λίγο τεμπέλης στο σχολείο, και λίγο αλητάκι, οπότε δεν μπορούσα να κάτσω, ούτε φροντιστήριο έκανα, δηλαδή δεν διάβαζα, ήμουνα στο δρόμο συνέχεια. Και ζωγράφιζα και έκανα σκέιτ και μετά στο... πέρασα στο πανεπιστήμιο στη Φιλοσοφική, Γαλλική Φιλολογία λόγω ευκολίας της γλώσσας και εκεί αποφάσισα ότι θα γίνω... ότι θα αλλάξω ζωή, ότι θα σοβαρευτώ, ότι θα αρχίσω να διαβάζω και σταμάτησα να κάνω αλητείες στους δρόμους και σκέιτμπορντ και γκραφίτι. Αλλά ένιωσα... μου έλειπε η δημιουργικότητα. Οπότε στον ελεύθερό μου χρόνο άρχισα να ασχολούμαι με τη γλυπτική και να ζωγραφίζω δειλά δειλά και άρχισα να κάνω και μαθήματα σχεδίου, αλλά είχα πει τέλος, το γκράφιτι δεν είναι της μόδας δεν με ενδιαφέρει ούτε να εντυπωσιάσω κάποιο κορίτσι ή τη γειτονιά ή κάτι τέτοιο, με ενδιέφερε... το σταμάτησα. Αυτό έγινε το 2003-2004, και σταμάτησα. Στην Κέρκυρα... Έκανα τότε με μια φίλη μου ένα ταξίδι στην Ευρώπη με τρένο τότε, το Interrail, δεν ξέρω αν ισχύει, νομίζω δεν ισχύει πια. Έπαιρνες ένα εισιτήριο με 300 ευρώ και έκανες το γύρω της Ευρώπης. Και κάναμε το γύρω της Ευρώπης και είδα τη γέννηση στην ουσία του Street Art, κυρίως στο Παρίσι, στη Λισαβόνα, στη Βαρκελώνη και στο Λονδίνο, σε αυτές τις πόλεις πιο πολύ. Και όπου οι καλλιτέχνες μάλλον ήταν σαν και εμάς, είχαν μεγαλώσει... γενιά του ʼ90 όσοι ήταν γυμνασιόπαιδα, ήταν πια σε πανεπιστήμια και κάπως είχαν σοβαρευτεί και άρχισε να τους ενδιαφέρει πιο πολύ να ζωγραφίσουμε, να κάνουνε κάτι όμορφο παρά να λερώσουνε. Και βλέποντας αυτό ενθουσιάστηκα και γύρισα στην Αθήνα να κάνω και εγώ κάτι τέτοιο. Υπήρχαν ήδη στην Αθήνα δυο τρεις άλλοι, που ήδη το έκαναν, ήδη είχαν αντιληφθεί και αυτοί και είχαν κάνει αντίστοιχα ταξίδια ή αυθόρμητα τους βγήκε. Αλλά εγώ τους θεωρούσα ακόμη γκράφιτι, γιατί δεν το είχα δει όπως γινόταν στην Ευρώπη, ακόμα δεν το είχα αντιληφθεί σαν κάτι πιο καλλιτεχνικό. Και δεν ήξερα και καλά την πόλη, δηλαδή οι γειτονιές αυτές... εγώ ήμουν συγκεντρωμένος στην πανεπιστημιούπολη, έμενα στη φοιτητική εστία και ήμουν πανεπιστήμιο... στη φοιτητική εστία ζούσα σαν ακόμα στην επαρχία. Ήμουν στην Αθήνα αλλά ζούσα με έναν επαρχιακό τρόπο και διάβαζα πολύ. Οπότε εκεί που τελείωνα, μου είχαν μείνει λίγα μαθήματα πλέον, δεν χρειαζόταν να διαβάζω τόσο. Και άρχισα πάλι να βγαίνω στο δρόμο και να ζωγραφίζω. Παράλληλα... απλά είχα πάρει μια φωτογραφική μηχανή και τραβούσα φωτογραφίες και για έναν περίεργο τρόπο παίρνω μια υποτροφία και σπούδασα φωτογραφία, και είχα και το... στην ιδιωτική σχολή Focus, εν τω μεταξύ, τότε μου είχε προταθεί να κάνω μεταπτυχιακό στη διδακτική της γαλλικής γλώσσας στο πανεπιστήμιο, σε ένα πανεπιστήμιο της Γαλλίας στο οποίο είχα κάνει και Erasmus αλλά... οπότε είχε τεθεί το δίλημμα αν θα κάνω μεταπτυχιακό στη Γαλλική Φιλολογία ή, εάν θα κάτσω στην Αθήνα, να κάνω φωτογραφία, αυτή την ιδιωτική σχολή. Και εγώ αποφάσισα να κάνω φωτογραφία, οπότε ήταν και σαν να αποφασίζω ότι θα γίνω καλλιτέχνης με αυτή μου την κίνηση, την οποία την έκανα πολύ δειλά και χωρίς πολύ πίστη, ήταν απλά, ναι, μια κίνηση τέτοια. Μετά πήγα στο στρατό στην Κύπρο, έκανα στην ΕΛΔΗΚ, στο ελληνικό σώμα εκεί πέρα, και στον στρατό πλέον, επειδή ήταν και δύσκολα εκεί πέρα, ήταν[00:10:00] μόλις είχε ξεκινήσει ο πόλεμος στη Συρία και μας είχανε τέντα, πλέον στον στρατό... Έχεις πάει φαντάρος;

Όχι.

Όχι. Μας είχανε, επειδή τέλος πάντων επειδή χρησιμοποίησα, να ξέρω εάν θα χρησιμοποιώ ιδιώματα στρατιωτικά. Και, τέλος πάντων, και αποφάσισα ότι δεν θέλω να ξανακάνω κάτι στη ζωή μου που δεν μου αρέσει εκεί στο στρατό και είπα ότι θα βγω από το φανταρικό και θα... επειδή δεν μου άρεσε στο στρατό τόσο, ήταν κάτι καταναγκαστικό, και είπα αφού τώρα το έκανα αυτό θα το πάω στο τέλος και δεν παραιτήθηκα, γιατί εύκολα φεύγεις από το στρατό, όποιος θέλει φεύγει, το πήρα ως το τέλος και καταστάλαξα ότι θέλω... μάλλον ότι δεν θέλω να ξανακάνω κάτι που δεν μου αρέσει στη ζωή μου. Και άρχισα να ζωγραφίσω πιο πολύ από ποτέ, ήδη είχα κάνει κάποιο όνομα, δηλαδή ήδη είχα εκθέσει σε γκαλερί ή σκέψου στο στρατό, την ώρα που έκανα λάντζα στο στρατό, είχα ακουστικά με κινητό και έδινα συνεντεύξεις σε εφημερίδες, στο Έθνος, θυμάμαι χαρακτηριστικά, εκεί έκαναν θόρυβο τα πιάτα και με ρώτησε η δημοσιογράφος: «Μα καλά, πού είσαι;» Και λέω: «Κάνω λάντζα, είμαι φαντάρος» και δεν το πίστευε. Γιατί στις άδειές μου έβγαινα στην Αθήνα ερχόμουνα άδειες, δύο φορές που ήρθα και έβαφα όλη την πόλη, γύριζα στον στρατό πάλι στην Κύπρο και ήμουνα ήδη ας πούμε... διάσημος, ναι, κατά κάποιο τρόπο, ναι, ήμουν από τα μεγάλα ονόματα ως Street Artist και ήταν και hot, είχε αρχίσει να διαδίδεται πολύ λόγω του Banksy, κυρίως, είχε βγάλει και την ταινία του τότε, το «Exit through the gift shop» o Banksy, είχε βάψει και τους τοίχους εκεί στην Παλαιστίνη. Οπότε σε όλες τις χώρες σε όλη την Ευρώπη, σε όλο τον κόσμο άρχισαν να αναζητούν κάτι αντίστοιχο. Και κάτι τέτοιο ήμασταν και εμείς τέλος πάντων στην Ελλάδα. Και μετά άρχισα να βιοπορίζομαι από αυτό και τώρα πλέον σχεδόν δέκα χρόνια μετά τα καταφέρνω ακόμα.

Θυμάσαι να μου πεις το πρώτο γκράφιτι που έκανες σε τοίχο;

Το πρώτο γκράφιτι που έκανα σε τοίχο, ας πούμε ολοκληρωμένο, ήταν εκεί στη... στο καθολικό νεκροταφείο. Από κάτω ήταν ένα που είχε οικολογικό χαρακτήρα είχα κάνει τη Γη, τον πλανήτη μας, σαν ανθρωπόμορφη, με σώμα και χέρια και πόδια δηλαδή, και έγραφε σαν σε κόμικ bubble έγραφε: «Σώστε με»; Κάτι τέτοιο, ναι. Οπότε αυτό ήταν το πρώτο είχε οικολογικό χαρακτήρα και ήμουνα 13 χρονών, αυτό το ʼ99 πρέπει να ήτανε, ʼ98-ʼ99, εκεί, ναι.

Ποιο μου είπες ότι ήταν το πρώτο σου tag name, το πρώτο σου ψευδώνυμο;

Briz, briz, b r i z, ήταν έτσι, βλέπεις; Φαίνεται ανάποδα, κάτσε να το κάνω με μαρκαδόρο. Έχω μαρκαδόρο. Ήτανε αυτό, ναι, το άλλαξα όταν ήρθα στη... όταν άρχισα να κάνω Street Art, όταν άλλαξα και στυλ, ας πούμε, και το έκανα cacao rocks.

Σημαίνει κάτι για εσένα το cacao rocks;

Όχι, ούτε το briz σήμαινε κάτι, γενικά δεν σημαίνει κάτι, είναι απλά... απλά για να ξεχωρίζεις από τους άλλους, τα γράμματα να σου αρέσουν, και επειδή μέχρι τότε ήταν της μόδας να κάνουν ανακατεμένα γράμματα, να μη διαβάζονται όπως αυτά, δεν διαβάζονται, φαίνονται σαν μια μουτζούρα όλοι έκαναν, και εγώ αποφάσισα ότι θέλω να κάνω γράμματα τα οποία θα μπορεί να τα διαβάσει ο οποιοσδήποτε. Και ίσως αυτό ήταν κάτι που με ξεχώρισε από τους άλλους και οπότε τα έκανα πολύ, σαν... να είναι πολύ ευδιάκριτα και ευανάγνωστα και πολύ απλά, όσο πιο απλά, παιδικά. Οπότε τα έκανα έτσι, όλοι προσπαθούσαν να τα κάνουν περίπλοκα καλλιγραφικά και μπλεγμένα, και εγώ αποφάσισα να τα κάνω τελείως απλά και να θυμίζουν περισσότερο λογότυπο από κάποια εταιρεία, θα μπορούσε να είναι και κακάο, αλλά δεν.

Πάντως είναι και ένα όνομα το οποίο είναι βγαλμένο, φαίνεται σαν να είναι βγαλμένο από το [00:15:00]ʼ90 από τα ʼ90s.

Ναι, ναι, είναι. Τώρα βέβαια δεν μου αρέσει καθόλου και προσπαθώ να το αποβάλλω και να χρησιμοποιώ το αληθινό μου όνομα αλλά είναι πολύ δύσκολο. Ναι, είναι ακατόρθωτο πλέον, δεν το δέχεται κανείς, σε δουλειές, σε εκθέσεις πολύ σπάνια, τώρα στην πρώτη έκθεση που κατάφερα να βάλω το αληθινό μου όνομα ήταν τώρα που είχα στη Σύρο, στην πινακοθήκη των Κυκλάδων, εκεί ήταν η πρώτη φορά που έβαλα το αληθινό μου όνομα, αλλά μάλλον... δεν ξέρω, είμαι σε αυτή τη φάση που προσπαθώ να το αλλάξω, ναι.

Θες να μου πεις για την έκθεσή σου στη Σύρο;

Η έκθεσή μου στη Σύρο έγινε αυτόν τον Ιούλιο στα πλαίσια των εορτασμών των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση. Βέβαια ήταν μια ανεξάρτητη πρωτοβουλία, δεν ήταν στην επιτροπή, ήταν το ίδρυμα του κυρίου Κομνηνού, ο οποίος είναι ένας μεγάλος συλλέκτης, είναι ίσως ο μεγαλύτερος συλλέκτης έργων που έχουν σχέση με τον επαναστατικό αγώνα των Ελλήνων, και αποφάσισε να προσεγγίσει και εμένα, γιατί είδε ότι είχα ήδη εγώ δουλέψει έργα με αυτή τη θεματολογία και αρκετά χρόνια πριν, δηλαδή όχι με αφορμή τους εορτασμούς. Δηλαδή ήδη από το 2016-2017 εγώ είχα ήδη αρχίσει να με ενδιαφέρει και η ελληνικότητα και ο επαναστατικός αγώνας, ας πούμε, του ʼ21 και ακόμα πιο πολύ το φιλελληνικό κίνημα. Και έτσι είχα κάνει ένα πορτρέτο του Λόρδου Βύρωνα, είχα κάνει ένα πορτρέτο του Ρήγα του Φεραίου, του Κοραή, του Όσκαρ Ουάιλντ, βέβαια ο Όσκαρ ήρθε αργότερα, απλά ήταν και αυτός φιλέλληνας. Τέλος πάντων όλα αυτά τα έργα ότι είχα έργα φιλελληνικά ή είχαν σχέση με την επανάσταση τα πήρε για το ίδρυμα, για τη συλλογή του ιδρύματος που κάποια στιγμή θα είναι και ανοιχτό στο κοινό, σαν μουσείο από ό,τι έχω καταλάβει, αλλά τώρα είναι ακόμα στη διάρκεια της συλλογής και θα γίνουνε κάποια ένα μέρος της, οπότε κάποια αργά από το 19ο αιώνα μαζί με τα δικά μου εκτέθηκαν στην πινακοθήκη των Κυκλάδων τον Ιούνιο και τώρα ένα άλλο μέρος τη συλλογής θα εκτεθεί στο Μουσείο Μπενάκη τον Νοέμβριο, όχι τα δικά μου έργα, νομίζω δηλαδή ότι δεν θα είναι τα δικά μου, δεν μου έχουν πει κάτι, μπορεί να πάω εκεί και να τα δω, και αυτό. Αυτό για την έκθεσή μου. Τώρα το πώς ξεκίνησε να μʼ απασχολεί, να μʼ απασχολούν με αυτές τις φιγούρες τις ηρωικές και ο φιλελληνισμός ίσως ήταν και μια επιρροή από τον πατέρα, που ξέρεις ότι έχει κάνει πολλά έργα, κατά παραγγελία κυρίως, από τους δήμους τις περασμένες δεκαετίες, οπότε ήταν μία αφορμή και εγώ τώρα που μεγάλωσα να εκτιμήσω και το έργο του πατέρα μου, αλλά και μέσα από τα ταξίδια μου σε εκθέσεις, κυρίως στη Βιέννη, γιατί τον τελευταίο καιρό συνεργάζομαι και με μια γκαλερί στη Βιέννη και πηγαινοέρχομαι συχνά, οπότε εκεί κάπως έκανα μία έρευνα και για το έργο του Ρήγα Φεραίου και εκεί πέρα για τα τυπογραφεία που ήτανε... από κει μπήκε ο σπόρος, όπως λένε, της Επανάστασης. Και αν δεν μου αρέσει να χρησιμοποιώ αυτή την έκφραση, επειδή είπα σπόρος ενώ είναι κάτι χειροπιαστό, τα βιβλία που τυπώνανε, οι αδελφοί Πούλιου εκεί πέρα. Και έχω κάνει αρκετή έρευνα πάνω σε αυτό το θέμα, η αλήθεια είναι, και θα ήθελα σε κάποια φάση κάπως να το εξωτερικεύσω αυτό, αν και δεν προλαβαίνω με τη ζωγραφική, λόγω της ζωγραφικής. Τι άλλο; Α, και ήτανε και κάτι άλλο... και ο Λόρδος Βύρωνας μέσα από την ποίηση πιο πολύ, που με έχει επηρεάσει, και επειδή έτυχε να διαβάσω ότι έμενε στην τώρα γειτονιά μου, γιατί είμαι στην περιοχή του Ψυρρή και τα πρώτα του ποιήματα τα οποία τα είχε γράψει εδώ στου Ψυρρή, οπότε σαν φιγούρα ο Λόρδος Βύρωνας με οδήγησε να με απασχολεί το φιλελληνικό κίνημα και έκανα και το πορτραίτο του αργότερα σε μια έρευνα που έκανα στο φιλολογικό σύλλογο «Παρνασσός» και κάποια έργα του που είχαν κάνει παλαιότεροι καλλιτέχνες και προτομές και ζωγραφικά οπότε έκανα το πορτραίτο του, του Λόρδου Βύρωνα, και μάλιστα την άλλη[00:20:00] εβδομάδα μάλλον θα ξεκινήσω να κάνω μια μεγάλη τοιχογραφία αφιερωμένη στο Λόρδο Βύρωνα εδώ στου Ψυρρή. Ήθελα ιδανικά να το κάνω εκεί που ήταν το παλιό του σπίτι που δεν υπάρχει πια, το οποίο έχει φιλοξενηθεί στο πρώτο του ταξίδι στην Ελλάδα το 1811, αν θυμάμαι καλά, αλλά θα το κάνω λίγο πιο κάτω, στην περιοχή του Θησείου, και αν όλα πάνε καλά θα ξεκινήσω την επόμενη εβδομάδα να κάνουμε τοιχογραφία. Τώρα το κάνω... εν τω μεταξύ κάνω τη μακέτα στο Photoshop, τώρα αυτό δούλευα, το έχω ανοιχτό, δίπλα σε εσένα έχω αυτό.

Οπότε μάλλον έχω ξεφύγει από το Street Art, όχι μάλλον, σίγουρα έχω ξεφύγει. Και πλέον κάνω τέχνη στο δημόσιο χώρο κυρίως κατά παραγγελία ή σε συνεννόηση με δήμους. Δηλαδή δεν είμαι αυτό το παιδί πια που ήταν εκτός συστήματος και έκανε γκράφιτι, πλέον εγώ... δεν με ενδιαφέρει ούτε αυτό, το αντίθετο δηλαδή θεωρώ πάω κόντρα, θέλω να πάω κόντρα σε αυτήν την αλλοτρίωση και την αμερικανοποίηση του πλανήτη, το οποίο είναι και ένα εγχείρημα μάταιο, δηλαδή όλοι αργά ή γρήγορα θα μιλάμε αγγλικά, θα οδηγάμε Tesla, ίσως είμαι από τις τελευταίες γενιές που έχουμε ένα χαρακτήρα τέτοιο, μπορεί και καλύτερα. Απλά θεωρώ ότι είναι πιο αξιόλογη αντίσταση αυτή να κρατήσουμε χαρακτήρα έστω μιας ελληνικότητας που χάνεται. Και σαν έρευνα δηλαδή, τι ήταν αυτό που γοήτευσε τους Δυτικούς όπως τον Lord Byron ή τον Όσκαρ Ουάιλντ, οποιοδήποτε ή ακόμα και.... Αχ, πώς τον λένε τον ψυχολόγο; Ακόμα και ο Φρόιντ είχε γράψει βιβλίο για την Ακρόπολη. Ναι, με έχει απασχολήσει αυτό το ζήτημα και περί ομορφιάς, δηλαδή τα αρχαία... ναι, με απασχολεί, και η προϊστορία, πριν από χρόνια ελληνιστικά χρόνια δηλαδή. Ίσως είναι και μάταιο πια, δεν ενδιαφέρει την επόμενη γενιά, νομίζω δεν θα την απασχολεί καν αυτό το θέμα, ή μπορεί και ναι, ή μπορεί και όχι, μπορεί να μην έχει σημασία αυτό το θέμα. Τώρα αυτό με γοητεύει, με αυτό ασχολούμαι, με ενδιαφέρει πιο πολύ από το γκραφίτι και το Street Art, ναι. Και για αυτό το λόγο με έχει αποκηρύξει κιόλας όλο αυτό το κίνημα, δεν με θεωρούν πια μέρος του, αλλά ούτε και η κλασική τέχνη, ας πούμε, με έχει δεχτεί, δεν είμαι... δεν χωράω πουθενά, που λέει και ο Αγγελάκας, δεν είμαι με κανέναν, ναι. Και είναι δηλαδή ένας μοναχικός δρόμος τώρα αυτός που έχω πάρει.

Ναι, αλλά είναι ένας δημιουργικός δρόμος.

Δημιουργικός σίγουρα αλλά και δύσκολος. Ναι, πλέον δηλαδή ακόμα και η σχολή Καλών Τεχνών, ενώ ήταν από τις πιο κλασικές σχολές του κόσμου, είχε κρατήσει κάπως έναν χαρακτήρα προς την κλασική τέχνη, τώρα πια τείνει να το θεωρεί ξεπερασμένο και οι καθηγητές διδάσκουνε performance, digital art, προσπαθούν και αυτοί δηλαδή να...

Εκσυγχρονίζονται.

Εκσυγχρονίζονται και οι φοιτητές τους να μπορούν να βιοποριστούν αργότερα και να μπουν στο στίβο τον καλλιτεχνικό το παγκόσμιο πλέον, που έχουνε τέτοια... Και τα καταφέρνουνε, δηλαδή είναι καλλιτέχνες από τη σχολή Καλών Τεχνών που κάνουνε digital art και video games και τέτοια πράγματα, τα οποία δεν με γοητεύουν, είμαι λίγο... Οπότε από εκεί που ήμουν πάρα πολύ avant garde, ας πούμε, και ήθελα να ό,τι ξένο να το υιοθετώ και να το φέρουμε στην Ελλάδα και να πάνε, τώρα είμαι το αντίθετο, είμαι... έχω γίνει συντηρητικός, που είναι και το διαφορετικό βέβαια, πάντα ήθελα να είμαι διαφορετικός. Ναι. Αν το δούμε ψυχολογικά δηλαδή, γιατί τι τα κάνω αυτά, μου άρεσε να διαφέρω, και ας ήτανε και δύσκολο.

Μπορούσες να φανταστείς ως παιδί ότι η τότε τέχνη που έκανες, που ήσουν εντός εισαγωγικών κυνηγημένος θα είχε ας πούμε αυτή την εξέλιξη σήμερα, στη θέση που βρίσκεσαι;

Όταν ήμουνα πολύ μικρός εκεί, όταν ξεκίνησα το πίστευα, γιατί υπήρχε ακόμα ο απόηχος της Νέας Υόρκης, οπότε η τέχνη ας πούμε του Κιθ Χάρινγκ, ακόμα υπήρχε, ήτανε... Το βλέπαμε ότι ήταν γύρω μας, στα σχέδια των ρούχων ξέχασα ή στα βιντεοκλίπ, στο MTV. Ήταν ακόμα ζωντανό αυτό το γκράφιτι του ʼ80 της Νέας Υόρκης, ήταν ακόμα ο [00:25:00]απόηχός του στην Ευρώπη ζωντανός. Μετά, στο τέλος της δεκαετίας του ʼ90, πίστευα ότι χάθηκε και δεν θα ξαναέρθει, και ότι δεν υπάρχει περίπτωση να βιώσει αυτό το πράγμα, και ότι είναι μάταιο, και ότι δεν θα γίνω ποτέ... και δεν ήθελα κιόλας, ήθελα να είμαι αυτό: γκραφιτάς στη Νέα Υόρκη. Πίστευα ότι κάποιος θα με ανακαλύψει από τη Νέα Υόρκη και θα... και θα μου πει: «Έλα εδώ να κάνεις graffiti». Βέβαια όταν είσαι παιδάκι κάνεις όνειρα τρελά. Και το skateboard το ίδιο, πιστεύαμε ότι θα γίνουμε επαγγελματίες skateboarders, πάλι το σκέιτμπορντ έκανε μια κοιλιά, νομίζαμε ότι είναι μάταιο και το σταματήσαμε. Τώρα το σκέιτμπορντ έχει γίνει Ολυμπιακό άθλημα και το Street Art έχει μπει στα μουσεία, οπότε, ναι, δεν το περίμενα, νόμιζα ότι θα χαθεί. Έκανε μια κοιλιά εκεί στις αρχές του 2000 και το skateboard και το graffiti και μετά το 2010 υπήρξε μια αναβίωση με τη βοήθεια και του Internet. Υπήρχε βέβαια το ίντερνετ και από τα ʼ90, μάλλον με τη βοήθεια των social media, όχι του ίντερνετ. Των social media, δηλαδή πότε γεννήθηκε το Facebook το ʼ07 εκεί, ναι, ναι, από εκεί, μετά το Facebook, κυρίως από το Facebook που άρχισε να γίνεται ένα community καλλιτεχνών, έτσι, από όλο τον κόσμο και σε άλλα social networks. Και εγώ εκεί άρχισα να μιλάω με καλλιτέχνες στη Βραζιλία να μου λένε: «Κοίτα, βγάζουμε λεφτά από αυτό τώρα». Εγώ δεν το πίστευα, «Ελάτε να σας φιλοξενήσω». Κάπως έτσι τώρα έχω εδώ το φίλο μου που δεν μπορώ να σας πω το όνομά του ποιος είναι γιατί είναι graffiti artist και κρύβει την ταυτότητά του και είναι διάσημος στη χώρα και στον κόσμο δηλαδή, και φιλοξενώ έτσι συνέχεια καλλιτέχνες από το εξωτερικό, και που έρχονται εδώ κάποιοι βανδαλίζουν, όπως είπες, στην Κέρκυρα, απλά εγώ δεν συμμετέχω σε αυτά. Και, ναι, δημιουργήθηκε μια κοινότητα στην όποια βοήθησε ο ένας τον άλλο σε όλο τον κόσμο και τώρα πλέον είναι πολύ μεγάλη. Πριν 10 χρόνια γνωριζόμασταν σχεδόν όλοι, στον κόσμο, τώρα είναι φοβερό, ήμασταν και λιγότεροι. Τώρα είναι χιλιάδες, τότε ήμασταν εκατοντάδες πριν 10 χρόνια, τώρα είναι χιλιάδες. Και είναι συνέχεια καινούργιοι, δεν προλαβαίνω, έχει ξεφύγει. Βέβαια από αυτούς τους χιλιάδες είναι δύσκολο κάποιοι να ξεχωρίσουνε και ίσως πάλι το κίνημα αυτό έχει αρχίσει και κάνει μια κοιλιά, και λόγω του κορονοϊού μπαίνουμε σε ένα νέο κόλπο, κι έχουνε μπει άλλα μέσα: και η ψηφιακή τέχνη και το NFT, δεν ξέρω άμα ξέρεις τι είναι, αλλά με παρακαλάνε από την Ελβετία: «Κάνε ένα NFT να πουλήσουμε», και γω λέω: «Τι NFT, εγώ δεν θέλω, τα πινέλα μου», ας πούμε, δεν με ενδιαφέρει αυτό το πράγμα. Ίσως αναγκαστικά θα μπω και εγώ στον ψηφιακό κόσμο και αναγκαστικά δηλαδή ακόμα αντιστέκομαι, αφού μπορώ και βιοπορίζομαι με τους πίνακες, αλλά μπορεί να κάνω και λάθος. Είναι άνθρωποι δηλαδή που βγάζουνε πολλά χρήματα από ψηφιακή τέχνη.

Ό,τι σου αρέσει, ό,τι σε γεμίζει.

Ναι, ναι. Ναι, για την ώρα δεν έχω σκεφτεί και κάτι που θα... ή εάν μου περνάνε ιδέες προτιμώ να ζωγραφίσω στο τελάρο παρά να κάτσω σε έναν υπολογιστή να φτιάξω ένα ψηφιακό, αν και δουλεύω αρκετά τα προσχέδια πια, λίγο σχεδιάζω σε χαρτί, δηλαδή με τα iPad και αυτά έχω γίνει Αμερικανάκι. Αλλά το τελικό αποτέλεσμα είναι στη ζωγραφική που δεν έχει αλλάξει και πολύ, τα τελευταία χίλια χρόνια. Έχει αλλάξει βέβαια και το υλικό τα ακριλικά που είναι έτσι του τελευταίου αιώνα, αλλά, εντάξει, πάλι πινέλο, τρίχες και μπογιές μένουν τα ίδια, ναι.

Θέλεις να μου πεις για τις δουλειές σου σε Ελλάδα και εξωτερικό;

Τώρα ανοίγεις μεγάλη κουβέντα, που με αγχώνει. Τις δουλειές μου που έρχονται, τι έκανα πρόσφατα, τι θες;

Αυτές που έχεις υλοποιήσει.

Από πού να ξεκινήσω, δεν ξέρω έχω πολύ μεγάλο βιογραφικό, κι εγώ δεν το θυμάμαι κιόλας, να σου πω τι θυμάμαι, έτσι, μεγάλο να έχω κάνει; Τι να θυμηθώ τώρα, ήμουν από τους πρώτους καλλιτέχνες που έκανα το backround πάλι είναι [00:30:00]ψηφιακό βέβαια αυτό που θα πω για το WeTransfer, το website, που τότε ήταν μια μικρή εταιρία που δούλευαν 30 άτομα και τώρα είναι χιλιάδες στη Νέα Υόρκη, είναι μια πολύ μεγάλη εταιρία, ας πούμε, ούτε θυμάμαι πότε έγινε αυτό. Είχα κάνει το backround για το WetTansfer, έτσι κάτι μεγάλο που θυμάμαι, με τον Αντεντοκούνμπο που κάναμε το γήπεδο με τον Γιάννη, των Αμπελοκήπων, και με την ΑΕΚ μαζί. Έχω κάνει διαλέξεις για το Street Art, για την ιστορία του Street Art στο New School της Νέας Υόρκης και στο Μίσιγκαν και στο University of Michigan, και έχω κάνει και τοιχογραφίες εκεί. Έχω εκθέσει σε πολλά μέρη στον κόσμο. Τι άλλο έτσι να θυμηθώ; Πρόσφατα έκανα του Metaxa, το μπουκάλι της εταιρίας του αλκοόλ, κοιτάω πίσω μου να δω τι έχω να θυμηθώ που είναι ας πούμε το τρίτο που βγάζουνε έτσι καλλιτεχνικό. Το πρώτο το είχε κάνει ο Τσεκλένης ο συγχωρεμένος, το δεύτερο το έκανε η Ρόντα η Σεντούκα, που είχε κάνει και το σήμα των Ολυμπιακών αγώνων, και τώρα έκανα εγώ το τρίτο. Τι άλλο, έχω κάνει; Αφίσες για μουσικούς, έτσι, που θαύμαζα, για συναυλίες, για τον Παυλίδη, για τον Αγγελάκα, έτσι, που είχα την τύχη να τους γνωρίσω. Έχω κάνει εξώφυλλα για δίσκους, της Μόνικα... έχω τι άλλο; Έχω κάνει σειρές, έχω δουλέψει για εταιρείες ρούχων, έτσι πιο εμπορικά θέματα, τι άλλο, έτσι, μεγάλο; Και μετά ήρθε ο κορονοϊός και ναυάγησαν πολλά πράγματα, δηλαδή ήταν να πάω στο Τόκιο για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, δεν έγιναν Ολυμπιακοί Αγώνες έτσι όπως έπρεπε να γίνουν, ήταν να κάνω ένα τουρ σε όλο τον κόσμο για να παρουσιάσουν το μπουκάλι το Metaxa, ήταν δηλαδή σχεδόν κλεισμένα τα εισιτήρια για να πάω Μόσχα, Πράγα, Νέα Υόρκη, ακυρώθηκαν λόγω κορονοϊού όλα αυτά, και τώρα έχουν αρχίσει πάλι να ανοίγουν τα πράγματα, είχα μια πρόταση να κάνω μια ατομική έκθεση στη Βιέννη στην γκαλερί που συνεργάζομαι, αλλά μάλλον θα την ακυρώσω για να κάνω κάτι μεγαλύτερο που δεν μπορώ να ανακοινώσω ακόμα. Αυτά νόμιζα σʼ τα είπα όλα τα... ό,τι θυμάμαι και έτσι πιο μεγάλες που είχαν κάποια απήχηση.

Υπάρχει κάτι άλλο που θα ήθελες να προσθέσεις;

Κάτι άλλο που θα ήθελα να προσθέσω. Τι άλλο; Ότι ήμουνα από αυτούς που ξεκίνησαν το σλόγκαν «Η Αθήνα είναι το νέο Βερολίνο». Αυτό το οποίο είχε κάποιο καιρό που ήταν σχεδόν μισητό και για αυτό το άλλαξα και άρχισα να γράφω ότι «Το Βερολίνο είναι η νέα Αθήνα», και το οποίο έγινε τίτλος σε πολλά μέσα, κυρίως για εφημερίδες και την περίοδο της κρίσης, αυτό τώρα πολλά χρόνια. Α, αυτό δεν σου ʼχω πει. Έχω κάνει εξώφυλλο στη New York Times δεν ξέρω αν είναι πολλοί Έλληνες που το έχουν κατορθώσει αυτό, ο Μίκης ο Θεοδωράκης ο συγχωρεμένος είχε κάνει, είμαι σίγουρος, διότι είχα την τύχη κάπως να είμαι οικογενειακός φίλος, οι οποίοι ερχόταν διακοπές στην Κέρκυρα τα εγγόνια, οπότε είμαστε κάπως οικογενειακοί φίλοι και έχω δει στο σπίτι τους, ένα New York Times σε κορνίζα με εξώφυλλο τον παππού, τον συγχωρεμένο τον Μίκη, εγώ δεν το έχω κορνίζα, είναι κάπου και σαπίζει. Τέλος πάντων, έχω κάνει εξώφυλλο στο National Geographic, το Traveller που είχε τίτλο: «Η αναγέννηση της Ελλάδας»; Κάπως έτσι, ήταν στα Αγγλικά βέβαια. Αλλά και αυτό πάλι ήταν στα πλαίσια του «Athens is the new Berlin» που ξέχασα να σου πω, έτσι, πριν, αλλά δεν είναι τόσο επαγγελματικό, ήταν δηλαδή ξεκίνησε σαν αστείο και όταν ακόμα έκανα γκράφιτι ήταν από όταν έγραφα συνθήματα στους δρόμους, το οποίο έχει συνεχιστεί ακόμα και με ακολουθεί, δηλαδή με πήραν από τη Νέα Υόρκη πριν δύο βδομάδες τηλέφωνο και μου ζητούσαν για αυτό το θέμα και ήθελαν να εξακριβώσουν εάν ήμουν εγώ αυτός που το έγραφε. Γιατί το έκανα ανυπόγραφα. Και... αυτό, αυτό είναι κάτι που δεν σου είπα πριν. Τι άλλο ακόμα; Αυτό.

Πάρα πολύ ωραία, σε ευχαριστώ πάρα πολύ για τον χρόνο σου.

Ναι, και εγώ και εγώ, Αρσένη.