[00:00:00]Καλησπέρα, Ιφιγένεια.

Καλησπέρα, Άννα.

Είμαι η Μαρούλη Ευαγγελία-Άννα και είμαστε στο σπίτι της Ιφιγένειας, 2 Νοεμβρίου. Ιφιγένεια θα ήθελες να μας πεις κάτι για σένα;

Ναι, αμέ. Ονομάζομαι Γρατσία Ιφιγένεια, είμαι από τη Νάξο, είμαι φιλόλογος, έχω ένα μεταπτυχιακό στην Ειδική Αγωγή και το χόμπι μου είναι η φωτογραφία. Μ’ αρέσει πολύ να τραβάω φωτογραφίες τοπίου κυρίως. Και απ’ το χωριό απ’ το οποίο κατάγομαι ονομάζεται Απείρανθος. Θα σου μιλήσω έτσι λίγο για τις παιδικές μου αναμνήσεις απ’ αυτό το χωριό το Πάσχα.

Έχεις μεγαλώσει εκεί;

Δεν έχω μεγαλώσει εκεί, έχω μεγαλώσει στη Χώρα, αλλά το Πάσχα πάντα πήγαινα στο χωριό. Θυμάμαι την Κυριακή, το Σάββατο του Λαζάρου, το Σάββατο του Λαζάρου που η γιαγιά έφτιαχνε τα λαζαράκια. Στην ουσία έψηνε ψωμί κι έβαζε για ματάκια κάτι γαρίφαλα. Και μπορεί να έβαζε και πάνω στο ψωμί να... καρύδια. Και στο χωριό τα παιδάκια τα έπαιρναν και τα μοίραζαν από σπίτι σε σπίτι και έλεγαν τα κάλαντα του Λαζάρου. Εμένα μου τα έστελνε με το παππού.

Μήπως γνωρίζεις αν αυτό με τα λαζαράκια γινόταν μόνο στο χωριό Απείρανθος;

Κυρίως στην Απείρανθο αλλά και στα υπόλοιπα ορεινά χωριά της Νάξου. Στη Χώρα όχι τόσο. Θυμάμαι, επίσης, τη Μεγάλη Πέμπτη, μου άρεσε πάρα πολύ, στη Χώρα το έκαναν αυτό βέβαια, πήγαινα να στολίσω τον Επιτάφιο με τη μαμά, κι επειδή ήμουν μικρή, μ’ έβαζαν να φτιάχνω τις γιρλάντες που έβαζαν στον Επιτάφιο και τη Μεγάλη Παρασκευή ανέβαινα στο χωριό και πηγαίναμε στην περιφορά του Επιταφίου. Στην Απείρανθο έχουν μια ιδιαίτερη διάλεκτο και λένε πάρα πολύ χοντρά, έτσι να πω βαριά το λάμδα. Το λένε «λα», κάπως έτσι, δεν μπορώ να σ’ το πω καλά.

Μόνο αυτό το γράμμα αλλάζουν;

Γενικά έχουν έναν έτσι, έχουν διάφορους ιδιωματισμούς, έχουν έναν ιδιαίτερο λόγο.

Κατάλαβα.

Και όπως έκαναν τη... σκέψου τώρα ας πούμε, τώρα ο παππάς έλεγε τα εγκώμια μαζί με τις γυναίκες και τα έλεγαν έτσι... και να λένε οι γυναίκες μετά από κάθε εγκώμιο «λα, λα, λα, λα, λα, λα». Ήταν αυτό πολύ ιδιαίτερο και κάναμε όλο το, τη γύρα όλου του χωριού και ήταν οι γυναίκες στα μπαλκόνια και πετούσαν μύρο και διάφορα γαρίφαλα. Ήταν έτσι πολύ ωραία εικόνα, μου έχει μείνει πάρα πολύ. Βέβαια, μετά πετούσαν βαρελότα και δυναμίτες και το χωριό ήταν σαν να είχε υποστεί σεισμό. Αλλά, εντάξει, κι αυτό είναι μες στα έθιμα κι αυτό ας το πούμε. Την άλλη μέρα, το Μεγάλο Σάββατο το πρωί γύρω στις 12:00, που υποτίθεται ότι είναι η πρώτη Ανάσταση, πήγαινα στην εκκλησία στη λειτουργία και μετά χτυπούσαν τα στασίδια πάρα πολύ δυνατά. Το έκαναν αυτό γιατί αυτός ο κρότος συμβόλιζε και καλά ότι προερχόταν απ’ τον Άδη που είχε αδειάσει. Και μάλιστα ο παππάς έπαιρνε τα λουλούδια απ’ τον επιτάφιο και τα πετούσε μες στην εκκλησία και τα έπαιρναν οι γυναίκες και τα έβαζαν σπίτι τους. Και στη Δονούσα ξέρω ότι εκείνη τη μέρα, 12:00 η ώρα το μεσημέρι του Μεγάλου Σαββάτου, έκλειναν την πόρτα της εκκλησίας και δεν άφηναν τον παπά να μπει και έπρεπε ο παπάς να πει τρεις φορές: «Άρατε πύλας, άρατε πύλας, άρατε πύλας» και έκανε μια υποτυπώδη κλωτσιά για να τον αφήσουν να μπει. Και το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου, αφού γινόταν η Ανάσταση, άναβαν φωτιά μέσα στο προαύλιο της εκκλησίας και έκαιγαν τον Ιούδα. Μετά, βέβαια, πηγαίναμε στα σπίτια, τρώγαμε τη μαγειρίτσα, όπως την έκανε η γιαγιά, παραδοσιακά. Και την Κυριακή του Πάσχα η γιαγιά έκανε το ρίφι με τα πάτουδα. Είναι στην ουσία το αρνί, όπου το γέμιζε η γιαγιά με σέφουκλα, μάραθο, μαϊντανό, σταφίδες, κουκουνάρια και διάφορα άλλα μπαχαρικά.

Πολύ ιδιαίτερο.

Πολύ ιδιαίτερο. Και τα πήγαινε στον φούρνο του χωριού, ξυλόφουρνος. Σκέψου ήταν τόσο μεγάλο το ταψί που δεν χωρούσε μες στον φούρνο του σπιτιού και μαζευόμασταν όλη η οικογένεια –όλα, ξαδέλφια, αδέλφια, όλοι, όλοι, όλο το σόι– και τρώγαμε. Και είχαμε και το σουβλιστό αρνί που εμένα μου άρεσε να πάω να φάω την πέτσα, σαν παιδάκι. Και 5:00 η ώρα χτυπούσε η καμπάνα και θυμάμαι ότι έπαιρνα τη λαμπάδα μου μαζί και πήγαινα και την άφηνα στην εκκλησία. Ήταν η γιορτή της αγάπης. Και στη Δονούσα, που[00:05:00] σου ανέφερα και πριν, αυτό το έθιμο με τον Ιούδα το κάνουν εκείνοι, το κάνουν Μεγάλο Σάββατο το πρωί και δεν τον έκαιγαν, τον έθαβαν στην άμμο, στη θάλασσα.

Μάλιστα, πολύ διαφορετικό.

Ναι, πολύ διαφορετικό, ναι. Κάθε νησί έχει τα δικά του. Βέβαια, όλα επαναλαμβάνονται πάνω-κάτω. Και θυμάμαι πολύ χαρακτηριστικά Μεγάλη Πέμπτη που πήγαινα εδώ στη Χώρα με τη γιαγιά μου και  φτιάχναμε τα κουλουράκια και τα τσουρέκια τα πλάθαμε και ήταν έτσι πολύ ωραία παιδική ανάμνηση και εμπειρία.

Τι όμορφα!

Ναι, και γενικά στη Νάξο έχουμε πάρα πολλά έθιμα. Δηλαδή, ας πούμε, για την Απείρανθο στην οποία αναφέρομαι, τις Απόκριες έχουμε τους Κουδουνάτους, όπου οι άνθρωποι, οι άντρες, κυρίως τα παιδιά, τα αγόρια, βάζουν κουδούνια, βάζουν κάτι παπούτσια πολύ παραδοσιακά και κάλτσες σαν προβιές προβάτων και έχουν και κάτι σαν ρόπαλο και τρέχουν μέσα σε όλο το χωριό ώστε να κάνουν θόρυβο τα κουδούνια τους.

Αυτό συμβόλιζε κάτι;

Αυτό σίγουρα συμβολίζει κάτι. Αλλά τώρα να σου πω την αλήθεια δεν... Απλά αυτό που λένε πάντα είναι ότι οι κουδουνάτοι, με τους Κουδουνάτους σείεται όλο το χωριό. Φαντάζομαι για να διώξουν τα κακά τα πνεύματα; Αυτό είναι δική μου υπόθεση, αλλά αυτό φαντάζομαι. Και έχουμε κι άλλο ένα έθιμο που το κάνουν την Κυριακή πριν τις Απόκριες, τα χοιροσφάγια. Σφάζουν χοίρους στην πλατεία του χωριού και μαγειρεύουνε. Εντάξει, αυτό το έθιμο...

Με θεατές αυτό;

Με θεατές. Αυτό το έθιμο, αν με ρωτάς, δεν μ’ αρέσει και δεν έχω πάει ποτέ κι ούτε θα πάω ποτέ. Βέβαια, τώρα νομίζω τελευταία έχει παρέμβει, έχει επέμβει η φιλοζωική, οπότε... Τα πάνε ήδη σφαγμένα.

Έχει περιοριστεί..

Τα πάνε ήδη σφαγμένα.

Κατάλαβα.

Τώρα που σου ’πα για Απόκριες, στη Χώρα εκείνη την περίοδο είναι οι λαμπαδηφορίες. Είναι πλέον μια πάρα πολύ διαδεδομένη γιορτή, ας το πούμε, έθιμο βασικά και σκέψου ότι έρχονται, μαζεύονται άνθρωποι από όλη τη Ελλάδα πλέον και κανάλια, μεγάλα κανάλια. Στην ουσία τι είναι αυτό; Ντυνόμαστε με σεντόνια, βαφόμαστε το πρόσωπό μας άσπρο και μαύρο, έχουμε δάδες με φωτιά και είμαστε μες στα σοκάκια του Κάστρου και σε όλη την παραλία και φωνάζουμε: «Εεε... Οοο» και έχουμε και τύμπανα και αυτό είναι πάλι για να διώξουμε τα κακά τα πνεύματα και...

Αυτό είναι κάποιο καινούργιο έθιμο ή υπάρχει χρόνια;

Όλα τα έθιμα που σου λέω είναι έθιμα χρόνων.

Μάλιστα.

Απλά είναι πολύ ωραίο και σημαντικό που η νέα γενιά τα συνεχίζει. Δεν τα έχει αφήσει να εκλείψουν. Και σε άλλα χωριά... Τώρα τελευταία στη Νάξο κάνουν και τα Μεθυδότεια, την Παρασκευή πριν τις Απόκριες.

Σε ποιο χωριό;

Στη Χώρα, στη Χώρα είναι αυτό. Στην ουσία αναπαριστούν το, την αρπαγή της Αριάδνης.

Α, μάλιστα.

Και είναι πολύ οργανωμένο, δηλαδή πάνω στην Πορτάρα έχουν από κάτω, έχουν ένα καϊκάκι που αρπάζει υποτίθεται την Αριάδνη, είναι πάρα πολύ ωραία. Και στα... την Κυριακή των Αποκριών, στα κάτω χωριά, τα Λιβάδια όπως λέμε εμείς εδώ, έχουν τους Κορδελάτους. Έχουν κάτι παραδοσιακές φορεσιές  που είναι σαν φουστανέλα, να το πούμε, άσπρη που έχει κορδέλες πολύχρωμες πάνω, έχουν ένα γαϊτανάκι και το κρατάνε και γυρίζουν γύρω-γύρω. Και εμφανίζεται ξαφνικά μία αρκούδα. Είναι ένας άνθρωπος που φοράει μία προβιά προβάτου που βρωμάει, δεν φαντάζεσαι πόσο, δεν φαντάζεσαι όμως πόσο. Και πάει μες στους χορευτές και τους ενοχλεί ας πούμε.

Μάλιστα, πολύ ενδιαφέρον.

Να σου πω ότι στην Απείρανθο εκείνη τη μέρα που είναι οι Κουδουνάτοι, έχουν και τα ντουμπάκια. Είναι κάτι σαν παραδοσιακή μουσική της Απειράνθου, της Απειράνθου όπου παίζουν τα ντουμπάκια, τραγουδάνε τα κοτσάκια οι τραγουδιστές του χωριού και υπάρχουν ο Σύλλογος ο Πολιτιστικός με τις  παραδοσιακές φορεσιές που χορεύουν.

Τι όμορφα.

Ναι, είναι έτσι πολύ ιδιαίτερα, πολύ γραφικά ας το πούμε. Κι αυτό που σου είπα ότι γίνεται στην Απείρανθο γίνεται και στο Φιλότι με τους Κουδουνάτους.

Ακριβώς το ίδιο;

Ναι, είναι το ίδιο. Και αυτοί  μάλιστα την Τσικνοπέμπτη κατεβαίνουν στη Χώρα το πρωί και με τα κουδούνια και τρέχουνε μέσα στις καφετέριες, μέσα στην πλατεία και σ’ αυτά και το βράδυ της Τσικνοπέμπτης στο Φιλότι και στην Απείρανθο γίνεται πολύ μεγάλο γλέντι.

Αυτό πραγματοποιείται ακόμα και σήμερα;

Ακόμα και σήμερα που μιλάμε, ναι. Είναι ένα έθιμο, έθιμο χρόνων, έτσι; Και το σημαντικό και το ωραίο[00:10:00] είναι ότι το συνεχίζουν νέα παιδιά. Δηλαδή νέα παιδιά είναι αυτά που...

Αυτό είναι πολύ ενθαρρυντικό.

Πολύ, ναι, πάρα πολύ. Ένα άλλο έθιμο έτσι που συνεχίζεται έτσι από παλιά και το συνεχίζουμε είναι του Αϊ-Γιάννη του Κλήδονα, όπου ανάβουν φωτιές στις γειτονιές, αυτό το κάνουν πιστεύω σε όλες τις γειτονιές της Νάξου και πάρα πολύ έντονο στις Μέλανες. Ανάβουν φωτιές και περνάνε τα παιδάκια και οι μεγάλοι πάνω απ’ τη φωτιά. Και σκέψου αυτό το έθιμο εγώ το θυμάμαι που ήμουνα πολύ, πολύ μικρή και ποσό πριν από εμάς υπήρχε.

Ναι, κατάλαβα. Αυτό το απόγευμα;

Το απόγευμα συνήθως. Απόγευμα προς βράδυ. Και τα παιδάκια ξέρεις τώρα, εκεί πέρα έρχονται και καίγανε, φέτος που είχα πάει, καίγανε τα βιβλία τους. Είχανε φέρει τα βιβλία της περσινής χρονιάς και τα έκαιγαν.

Υπάρχει μετά κάποιος χορός, κάποιο γλέντι ή όχι;

Σε κάποια χωριά ενδεχομένως να κάνουν κάποιο πανηγύρι. Στην Απείρανθο, που σου ανέφερα πριν, είναι και ο Αϊ-Γιάννης στα Φινέλια που γιορτάζει και κάνουν πανηγύρι πάντα όταν γιορτάζει. Και τον Δεκαπενταύγουστο, και τον Δεκαπενταύγουστο στην Απείρανθο γιορτάζει η Παναγιά η Απεραθίτισσα και κάνουν πολύ μεγάλο γλέντι. Στην αυλή της εκκλησίας, οι γυναίκες του χωριού μαγειρεύουν, φέρνουν τη ζούλα, το βραστό, που είναι πολύ γνωστό στην Απείρανθο. Φέρνουν ρακές, κρασιά, δωρεάν όλα αυτά, και τα μοιράζουν στον κόσμο. Υπάρχουν οργανοπαίχτες που τραγουδάνε τα κοτσάκια, ο κόσμος χορεύει και γενικά, ναι, είναι πάρα πολύ, πάρα πολύ ωραία.

Πόσους  μόνιμους κατοίκους έχει το χωριό σας;

Δεν έχει πάρα πολλούς, αλλά δεν έχει και λίγους.

Είστε απ’ τα μεγάλα χωριά της Νάξου.

Είμαστε, ναι, απ’ τα μεγάλα είμαστε. Απ’ τα μεγάλα χωριά της Νάξου, ναι. Και είμαστε απ’ τα χωριά που έχουν κρατήσει πολύ την παράδοση. Έχουμε, έχουν κρατήσει τη δική τους, τον δικό τους ιδιωματισμό ως προς τη... απ’ την Κρήτη, δηλαδή έχουν πολλά στοιχεία από την Κρήτη. Οι γυναίκες είναι πάρα πολύ καλές μαγείρισσες.

Έχετε κάποια παραδοσιακά φαγητά στην Απείρανθο;

Το παραδοσιακό είναι το ρόστο. Είναι στην ουσία κοκκινιστό κρέας με πάρα πολύ σκόρδο, το πάτουδο που σου είπα πριν με το ρίφι και φτιάχνουν και κάτι άλλο με κολοκύθα πορτοκαλί. Δεν θυμάμαι πώς λέγεται.

Πώς είναι;

Σαν ομελέτα είναι. Αλλά τώρα δεν θυμάμαι να σ’ το πω.

Εντάξει, ναι.

Αλλά είναι πάρα πολύ νόστιμο πάντως. Και γενικά εκεί οι άντρες ασχολούνται πολύ με την κτηνοτροφία, έχουν ντόπια κρέατα δικά τους, κρασί δικό τους, τυριά δικά τους, το αρσενικό που λέμε, δικό τους κι αυτό. Τα παιδάκια κι αυτά εξακολουθούν έτσι να συνεχίζουν τη διάλεκτο και την απεραθίτικη, δηλαδή μιλάνε πολύ βαριά απεραθίτικα και κάποια μάλιστα γράφουν και απεραθίτικα. Δηλαδή, ας πούμε, στην Απείρανθο δεν λένε τη λέξη, το γράμμα «γ». Ας πούμε το «Γιάννης» θα στο πούνε «Ιάννης». Κι ένα παιδάκι μπορεί το «Γιάννης» να σ’ το γράψει με «Ιάννης» «Ι-α» χωρίς το «γ».

Τρομερό!

Ναι.

Το ότι γράφουνε...

Το ότι γράφουνε όπως μιλάνε, ναι.

Ακριβώς

Έχει τύχει να το δω δηλαδή, σ’ το λέω γιατί το έχω δει. Και επίσης εδώ ο πολιούχος του νησιού είναι ο Άγιος Νικόδημος και γίνεται μεγάλη λιτανεία του Αγίου Νικοδήμου. Σκέψου ότι κατεβαίνουν οι φαντάροι μας απ’ το Ναυτικό –είναι στο Αργοκοίλι, στεγάζεται το Ναυτικό Σώμα– και σηκώνουν την εικόνα  από τον Άγιο Νικόδημο μέχρι την παραλία, μέχρι τη Μητρόπολη γίνεται η λιτανεία, έρχονται δεσπότες και παπάδες και από άλλα μέρη, πετάνε βεγγαλικά και μετά στο... έχουμε Άγιο Νικόδημο στη Χώρα, στο Σαγκρί και στο Γλινάδο. Στο Γλινάδο μετά γίνεται πανηγύρι.

Στην πλατεία ή σε κάποιο κέντρο;

Στην πλατεία, στο κέντρο –είναι στην πλατεία που έχει ένα κέντρο– και γίνεται εκεί.

Α, ωραία. Τα πανηγύρια γενικά, στην Απείρανθο για παράδειγμα, πού γίνονται;

Στην Απείρανθο γίνονται στην πλατεία του... στην αυλή της εκκλησίας και στη πλατεία του χωριού. Αλλά και στα μαγαζιά βέβαια. Και εννοείται πως διαρκούν μέχρι την άλλη μέρα το πρωί.

Και πότε ξεκινάνε;

Ξεκινούν από το πρωί[00:15:00]. Δηλαδή μετά την εκκλησία επιτόπου και κρατούν μέχρι το άλλο πρωί.

Ουάου!

Δηλαδή από την εκκλησία, μετά οι οργανοπαίχτες μεταφέρονται σε κάποιο μαγαζί και συνεχίζεται έτσι.

Υπέροχο.

Και εννοείται δεν είναι μόνο Απεραθίτες, πάνε κι από άλλα χωριά κι απ’ τη Χώρα...

Και έχετε τοπικούς οργανοπαίχτες;

Ναι, έχουμε, αν θυμάμαι έτσι κάποια ονόματα Λευτερογιάννης, Μπαρδάνης, Καλυμνιός και είναι και τα περισσότερα είναι νέα παιδιά.

Πολύ ενθαρρυντικό που συνεχίζουν την παράδοση του χωριού τους.

Ναι, είναι πάρα πολύ, πάρα πολύ ωραίο. Πάρα πολύ ωραίο γιατί έτσι... Η Απείρανθος επίσης έχει και κάποια ονόματα, τα οποία δεν νομίζω ότι τα ακούς εύκολα κάπου αλλού. Για παράδειγμα το όνομα Λογοθέτης. Συνήθως εσύ το έχεις στο μυαλό σου ότι είναι επίθετο.

Ακριβώς, αυτό θα ’λεγα.

Όχι, είναι και όμως είναι όνομα και μάλιστα έχει αρκετούς στην Απείρανθο και τους φωνάζουν χαϊδευτικά Γούλια. Έναν στην Απείρανθο που τον λέγανε Λογοθέτη τον φωνάζουν Γούλια. Δεν θα τον φωνάξουν Λογοθέτη. Όπως και ένα άλλο όνομα που είναι έτσι πολύ ιδιαίτερο, που είναι πολύ συνηθισμένη μόνο στην Απείρανθο και δεν το ακούς εύκολα, είναι το όνομα Φλώριος. Όπου έχει και μία εκκλησία στην Απείρανθο, που υπάγεται στην Απείρανθο, και κάνουν κι εκείνη την ημέρα πανηγύρι.

Ωραία, γενικά έχετε αρκετά πανηγύρια.

Γενικά, εντάξει, ναι, όλοι με κάθε έτσι λόγο και αφορμή και ευκαιρία θα γίνει κι ένα πανηγύρι.

Εσύ χορεύεις;

Εμένα μ’ αρέσει πάρα πολύ ο χορός, ναι. Στα πανηγύρια βέβαια ντρέπομαι και δεν χορεύω, αλλά μ’ αρέσει πολύ ο χορός.

Τέλεια! Και πού έμαθες να χορεύεις;

Από πολύ μικρή χορεύω, απ’ το Δημοτικό, πήγαινα σε, στον Πολιτιστικό Σύλλογο της Κορώνου. Δεν είμαι από την Κόρωνο, αλλά αυτό είχε στη Χώρα.

Α, ωραία

Οπότε πήγα εκεί.

Και ήσασταν πολλά παιδιά;

Ναι, ήμασταν πολλά παιδιά κι όχι απ’ την Κόρωνο. Μπορώ να σου πω ότι δεν ήταν από την Κόρωνο, όλοι ήμασταν από δω.

Απ’ τη Χώρα;

Ναι, και έκανα δέκα χρόνια χορό.

Α, τέλεια!

Και μεγαλώνοντας ξαναπήγα. Και θα ’θελα να σου πω και έτσι κάτι που μου ’χει κάνει πολύ... Γενικά, επειδή βγάζω φωτογραφίες, μ’ αρέσει να ανακαλύπτω καινούρια μέρη, να ανακαλύπτω, να εξερευνώ. Αυτό που ανακάλυψα πρόσφατα και μ’ άρεσε πάρα πολύ ήταν στον Πύργο της Αγιάς, όπου από κάτω αν κατέβαινες ένα μονοπατάκι έτσι πολύ ωραίο, με δέντρα, με πλατανόφυλλα ριγμένα κι αυτά, είχε δύο εκκλησάκια, τα οποία γιορτάζουν της Φανερωμένης. Το ένα εκκλησάκι ήταν τόσο μικροσκοπικό, που πραγματικά δεν χωρούσες να μπεις, έπρεπε να σκύψεις. Και ήτανε πολύ ειδυλλιακό το τοπίο, τρεχούμενα νερά, πλατάνια από πάνω...

Παραμυθένιο.

Παραμυθένιο, ναι, πάρα πολύ ωραίο. Γενικά, η Νάξος έχει πάρα πολλές ομορφιές και έχει και πάρα πολλούς βυζαντινούς ναούς η, η Νάξος. Ίσως είναι και το... Να ξέρεις ότι τη Νάξο την έχουν ονομάσει τον Μυστρά του Αιγαίου. Έχει πάρα, πάρα πολλά βυζαντινά εκκλησάκια και θα πω το ένα που μάλιστα πρόσφατα, το 2018, πήρε και το πρώτο βραβείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Είναι η Αγία Κυριακή στην Απείρανθο. Δεν είναι μες στο χωριό, πρέπει να ακολουθήσεις ένα μονοπάτι, το οποίο αξίζει βέβαια και είναι πάρα πολύ ωραίο. Όπως και στο Χαλκί έχει πολλούς βυζαντινούς ναούς, όπως είναι ο Άγιος Γεώργιος ο Δασορίτης, και δυστυχώς βέβαια είναι συγκεκριμένες ώρες ανοιχτά. Που αξίζει βέβαια να πας να τα δεις μέσα.

Για επίσκεψη.

Ναι, ναι.

Πώς ένιωθες όταν συμμετείχες στα έθιμα του χωριού σου;

Να σου πω την αλήθεια δεν έχω συμμετάσχει ποτέ στα έθιμα του χωριού μου. Έχω συμμετάσχει μόνο ως θεατής. Αλλά και ως θεατής πάω κάθε χρόνο.

Που αυτό σημαίνει ότι σ’ αρέσουν πολύ.

Και σκέψου ότι κάθε χρόνο είναι και διαφορετικά.

Δηλαδή;

Δηλαδή είναι διαφορετικό το vibe, να σ’ το πω έτσι, που σου μεταφέρει. Ακόμη και οι φωτογραφίες είναι διαφορετικές κάθε χρόνο.

Ναι, αλλά το έθιμο είναι ίδιο.

Ναι, το έθιμο είναι ίδιο, απλά είναι τόσο ιδιαίτερο και τόσο ξεχωριστό που χαίρεσαι να το βλέπεις και κάθε φορά σου φαίνεται διαφορετικό.

Κάθε φορά είναι κάτι ξεχωριστό.

Κάτι ξεχωριστό, μπράβο. Και να σου πω και κάτι τελευταίο, ότι στην Απείρανθο ακόμα οι γυναίκες υφαίνουν στον αργαλειό[00:20:00].

Αλήθεια;

Ναι, τα υφαντά, έτσι λέγονται. Και μάλιστα τα πουλάνε. Έχουν έναν Πολιτιστικό Σύλλογο, έχουν έναν συνεταιρισμό και τα πουλάνε.

Είναι αρκετές;

Ναι, και είναι σε νέα ηλικία, σε νεαρή ηλικία.

Σε μεγάλη ηλικία;

Και σε μεγάλη ηλικία, αλλά θέλω να σου πω ότι και οι νέες το συνεχίζουν αυτό. Φαντάζομαι θα ξέρεις κιόλας ότι και η Απείρανθος είναι το χωριό του Μανώλη του Γλέζου.

Ναι, φυσικά.

Ωραία, και του έχουν αφιερώσει τη βιβλιοθήκη στο χωριό, στην εκκλησία με το που θα μπεις λέει, έχει μια πλακέτα που λέει: «Εδώ γεννήθηκε ο Πρωτοπαπαδάκης», αυτό το λέει στα δεξιά και στα αριστερά λέει ότι: «Εδώ γεννήθηκε ο Μανώλης Γλέζος». Τον έχουν τιμήσει στο χωριό. Και έχουν μέσα και τον αδερφό του Μανώλη Γλέζου, είναι πολύ ενδιαφέρον.

Σε ευχαριστούμε πάρα πολύ, Ιφιγένεια, για τις όμορφες και πολύ ιδιαίτερες ιστορίες σου και τα ήθη και έθιμα του χωριού σου και του νησιού σου. Δεν ξέρω αν θα ήθελες να προσθέσεις κάτι.

Ναι, θα ήθελα να προσθέσω κάτι. Θα ήθελα να σου πω για τα Κουφονήσια. Στα Κουφονήσια γίνεται πολύ μεγάλο, πολύ μεγάλη γιορτή του Αγίου Γεωργίου και τη γιορτή του ψαρά. Και στη Δονούσα του Σταυρού.

Μάλιστα.

Γίνονται πολύ μεγάλα πανηγύρια. Σκέψου απ’ τη Χώρα, απ’ τη Νάξο φεύγουνε πολλά καΐκια και πάνε εκεί. Τιμούν πάρα πολύ αυτές τις τρεις γιορτές αυτά τα νησιά.

Εδώ στη Νάξο;

Εδώ στη Νάξο όχι. Αλλά φεύγουν πολλοί Ναξιώτες είτε με καράβι είτε με κάποιο δικό τους σκάφος και πάνε.

Και ουσιαστικά οργανώνουν ένα μεγάλο πανηγύρι;

Πολύ μεγάλο πανηγύρι, πάλι κι εκεί. Ας πούμε σκέψου του Αγίου Γεωργίου μέσα στην εκκλησία, μέσα στη θάλασσα πετάνε κόκκινες φωτοβολίδες. Είναι πολύ, πολύ... Έθιμα κι αυτά πολύ συνηθισμένα γι’ αυτούς τους τόπους.

Πολύ όμορφα όλα όσα μας περιέγραψες, σ’ ευχαριστούμε πάρα πολύ.

Κι εγώ σ’ ευχαριστώ Άννα μου, κι εγώ.