[00:00:00]Καλησπέρα, σήμερα είναι 2 Μαΐου του 2023. Εγώ είμαι η Βάλια Θεοδωρίδη, ερευνήτρια στο Istorima. Βρισκόμαστε στην Ύδρα και είμαι μαζί με τον Στέλιο. Καλησπέρα. 

Καλησπέρα.

Πώς ονομάζεσαι; 

Στέλιος Μπακρατσάς. 

Τέλεια! Θα ήθελα να μου πεις πώς ξεκίνησες να ασχολείσαι με τα μονοπάτια της Ύδρας; 

Λοιπόν, ναι, τώρα αυτό είναι μια μεγάλη ιστορία, το οποίο δεν θα ήθελα να πλατιάσω, να πω πάρα πολλά πράγματα. Αρχικά, είχα έναν τραυματισμό, έκανα ένα χειρουργείο, μετά στην αποκατάσταση, φοβούμενος να συνεχίσω το άθλημα το οποίο έκανα τότε, ξεκίνησα να περπατάω στο βουνό, γιατί μου έκανε καλό, ένιωθα όμορφα. Μετά το περπάτημα σιγά σιγά άρχισε να γίνεται τρέξιμο και ούτω καθεξής. Βρήκα τον μέντορά μου. Βρήκα έναν αθλητή που τον θαύμαζα πάρα πολύ, βλέποντας ότι το ορεινό τρέξιμο είχε πάρει μια έκταση στην Ελλάδα. Και κάνοντας την προπόνησή μου στα βουνά, στα μονοπάτια της Ύδρας, εν πάση περιπτώσει, διαπίστωσα ότι υπήρχε πολύς κόσμος που έκανε αυτό που λέμε εμείς πεζοπορία ή hiking, τέλος πάντων, όπως το ονομάζουνε οι ξένοι. Όχι ιδιαίτερα δημοφιλές για τους Έλληνες, αλλά πολύ περισσότερο στον τουρισμό εκτός Ελλάδος, γιατί έχουν περάσει στη φιλοσοφία τους, στην κουλτούρα τους, ότι ανακαλύπτοντας ένα νησί, ένα μέρος, το ανακαλύπτουν και περπατώντας το, σε σύγκριση με τους Έλληνες, οι οποίοι ανακαλύπτουν πιο πολύ τις παραλίες και την κυρίως χώρα, τα λιμάνια του εκάστοτε νησιού, εν πάση περιπτώσει. Έτσι λοιπόν, μου ήρθε η ιδέα να ξεκινήσω να κάνω πεζοπορίες, ξεναγήσεις με τον κόσμο και να προσπαθώ να τους μεταφέρω τις γνώσεις που είχα ήδη από την εμπειρία μου με τα μονοπάτια της Ύδρας. Είχα βέβαια ήδη μια πρώτη επαφή όντας μικρός με τον πατέρα μου, που του άρεσε πάρα πολύ να περπατάει στα βουνά της Ύδρας. Τον ηρεμούσε. Τον ακολουθούσα, πολλές φορές μαζεύαμε χόρτα, ψάχναμε για μανιτάρια και τα λοιπά, άρα είχα ήδη μια πρώτη επαφή, η οποία με γοήτευε και ήτανε… μου είχε αφήσει πολύ καλές αναμνήσεις και μεγαλώνοντας, όταν έτυχε ξανά να έρθω σε επαφή με τα μονοπάτια, ήταν πλέον καταλυτικό για μένα. 

Αυτό σε τι ηλικία περίπου έγινε; 

Αυτό ξεκίνησε το 2011. Είναι δηλαδή ήδη γύρω στα δώδεκα χρόνια που ασχολούμαι με τα μονοπάτια. Είτε τρέχοντας αγωνιστικά, σε κάποιους αγώνες που υπάρχουν πλέον ανά την Ελλάδα, είτε περπατώντας, κάνοντας πεζοπορία. 

Πολύ ωραία! Και αυτός ο μέντορας που είχες ήταν από την Ύδρα, δηλαδή ήξερε τα μονοπάτια εδώ πέρα πολύ καλά ήδη;

Αυτός ο μέντορας είναι ένας αθλητής ιδιαίτερα γνωστός στο ελληνικό κοινό, είναι ο Δημήτρης ο Θεοδωρακάκος, ο οποίος για τη δεκαετία αυτή, από το '11 σχεδόν μέχρι και το '21, ήταν ένας αθλητής που έτρεχε αγώνες ορεινού τρεξίματος σε όλη την Ελλάδα, με πάρα πολλές διακρίσεις και στο εξωτερικό. Ένας πολύ δυνατός αθλητής, ένας πολύ ιδιαίτερος άνθρωπος, που κατάφερε και με κέρδισε και με τις αθλητικές του επιδόσεις, αλλά και με τον χαρακτήρα του. Και πλέον με έκανε να αγαπήσω τα βουνά και τα μονοπάτια. 

Άρα ερχόταν εδώ πέρα συχνά και έκανε τρέξιμο στο βουνό; 

Με βοήθησε αρχικά, γιατί όταν ξεκίνησα να ασχολούμαι με το ορεινό τρέξιμο, είχα την ιδέα να προσπαθήσουμε να δημιουργήσουμε έναν αγώνα ορεινού τρεξίματος στην Ύδρα. Εξέφρασα αυτή την ιδέα μου στον τότε δήμαρχο Ύδρας, τον κύριο Άγγελο τον Κοτρώνη, ο οποίος το αγκάλιασε εξαρχής. Και μετά αφότου είπαμε ότι θα το ξεκινήσουμε, να βάλουμε μπρος για να οργανώσουμε έναν τέτοιο αγώνα, ζήτησα τη βοήθεια του Δημήτρη του Θεοδωρακάκου, ο οποίος αμέσως προσφέρθηκε. Δέχτηκε. Και γυρίσαμε ένα promo βίντεο, ένα διαφημιστικό βίντεο, το οποίο ήξερα ότι θα είχε μεγάλη απήχηση στον κόσμο που ασχολείται με αυτό το άθλημα. Και όντως κάπως έτσι έγινε, κάναμε ένα διαφημιστικό τρέιλερ και έκτοτε, μόλις ο κόσμος το είδε, μέσα από λίγα λεπτά που στην ουσία ήταν αυτό το τρέιλερ, [00:05:00]κατάλαβε ότι η Ύδρα είναι ένα νησί απαράμιλλης ομορφιάς, που συνδυάζει βουνό και θάλασσα και έτσι από το ξεκίνημά μας, από την αρχή του πρώτου αγώνα, είχαμε πάρα, μα πάρα πολλές –πώς το λένε– συμμετοχές στον αγώνα μας!

Και πώς λέγεται αυτό το event; 

Είναι το Hydra’s Trail Event. Ξεκίνησε έχοντας διάφορους αγώνες. Είχε έναν αγώνα στα 24,5 τότε χιλιόμετρα, με 1.200 περίπου θετικά υψομετρικά, γιατί τα θετικά υψομετρικά του αγώνα είναι αυτά που χαρακτηρίζουν τη δυσκολία του εκάστοτε αγώνα. Είχε έναν μικρότερο αγώνα, των 7 χιλιομέτρων τότε, ο οποίος μετά έγινε στα 10, που ήταν για τους νεοεισερχόμενους στον χώρο αυτό. Ήταν ένας πιο εύκολα, πιο εύκολος αγώνας, με 600 περίπου θετικά υψομετρικά. Και είχαμε και κάτι μοναδικό. Είχαμε τον μοναδικό αγώνα χρονομετρημένης κατάβασης, το down hill, που λέμε εμείς, ο οποίος ξεκινούσε από το μοναστήρι του Προφήτη Ηλία και τερμάτιζε κάτω στο λιμάνι. Ένας αγώνας 3,8 χιλιομέτρων περίπου και αρνητικής υψομετρικής 450 μέτρων, που σου προκαλούσε ιδιαίτερη συγκίνηση, γιατί ήτανε όλα στο κόκκινο! Ιδιαίτερης έντασης, τέλος πάντων, και έτυχε μεγάλης συμμετοχής του κόσμου, το αγάπησαν και το αγκάλιασαν σαν αγώνα. Και το οποίο είχα και την τύχη να πρωταγωνιστήσω μια δυο φορές. Το κέρδισα μια φορά, άλλη μια φορά ήμουνα δεύτερος. Ήταν ο αγαπημένος μου αγώνας!

Πάρα πολύ ωραία. Τώρα θα ήθελα να πούμε μερικά πράγματα για τα μονοπάτια της Ύδρας, αυτά που τα ξέρεις πολύ καλά κι εσύ ο ίδιος. 

Ναι, λοιπόν η Ύδρα κατ' αρχήν να πούμε έτσι για κάποιες γενικές πληροφορίες, ότι είναι ένα νησί το οποίο από τη βορειοανατολική του πλευρά, από το Ακρωτήρι της Ζούρβας έως τη νοτιοδυτική του πλευρά, που τερματίζει στην ουσία στο Μπίστι, στην παραλία του Μπίστι, όπου είναι και ένα πολύ όμορφο εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου, εκτείνεται περίπου, είναι μια απόσταση περίπου 21 χιλιομέτρων – αν δεν κάνω λάθος. Η ακτογραμμή της σε χιλιομετρική απόσταση είναι γύρω στα 64 χιλιόμετρα και το πλάτος του νησιού, το φαρδύτερο σημείο, εν πάση περιπτώσει, είναι γύρω στα 5 χιλιόμετρα, 4,8-5 χιλιόμετρα. Όπως σας είπα ήδη, είναι ένα νησί ιδιαίτερης ομορφιάς, έχει μια άγρια ομορφιά, έχει πολύ βράχο, πολλή πέτρα. Είναι ένα ιδιαίτερα τεχνικό τερέν. Όχι, βέβαια μεγάλης δυσκολίας για τους έμπειρους πεζοπόρους, αλλά ιδιαίτερης ομορφιάς. Στην Ύδρα, η υψηλότερη κορυφή μάλλον της Ύδρας είναι η κορυφή Έρως, που εκτείνεται στα 588 μέτρα. Και μετά από κει, κατευθυνόμενοι βορειοανατολικά, πέφτουμε στο Διάσελο, που είναι η μονή του Αγίου Νικολάου, το μοναστήρι του Αγίου Νικολάου, και ξανανεβαίνει πάλι, κάνει ένα ύψωμα πάλι στην κορυφή Ομπόρι, στα 518 μέτρα, όπου είχα μάθει από τους ντόπιους ότι στα αρβανίτικα «ομπόρι» σήμαινε «ο σταθμός των προβάτων», άρα προφανώς τα παλαιότερα χρόνια εκεί έγιναν, γινόντουσαν κάποιες μαζώξεις των προβάτων, τα μάζευαν εκεί. Και από εκεί, συνεχίζοντας, φτάνουμε στο μοναστήρι της Ζούρβας, της Παναγίας της Ζούρβας. Και καταλήγουμε, μετά από 3,5 ακόμα χιλιόμετρα, στο ακρωτήρι της Ζούρβας, όπου βρίσκεται και το φανάρι, ο φάρος της Ύδρας. Ένας επίσης ιδιαίτερος φάρος, ιδιαίτερης ομορφιάς, που προσπαθεί να διασωθεί μέχρι και σήμερα, αλλά δεν έχουν καταφέρει να τον προστατέψουν, εν πάση περιπτώσει. Και λίγο πριν φτάσουμε στη Ζούρβα έχει ακόμα ένα φοβερό, πανέμορφο εκκλησάκι, το εκκλησάκι του Αγίου Ιωαννίκιου, το οποίο κυριολεκτικά κρέμεται στα βράχια! Και είχα διαβάσει, είχα μάθει ότι είχε χτιστεί από κάποιον καραβοκύρη που κινδύνεψε να πνιγεί στα βράχια κάτω από την Ύδρα και επειδή εντέλει κατάφερε να σωθεί, ήταν τρεις τέσσερις μέρες πριν την [00:10:00]ημερομηνία που γιόρταζε ο Άγιος Ιωαννίκιος και έτσι γι' αυτό έχτισε αυτό το εκκλησάκι στο συγκεκριμένο σημείο. Και μετά, από την κορυφή Έρως, κατευθυνόμενοι προς τα νοτιοδυτικά, συνεχίζουμε προς το πλάτωμα της περιοχής Επισκοπή, όπου από όσο γνωρίζω είναι το πρώτο σημείο που κατοικήθηκε στο νησί, από Δρύοπες, αν δεν κάνω λάθος, και μετά από την Επισκοπή, που είναι ίσως και το μεγαλύτερο πλάτωμα, οροπέδιο, ας πούμε, στην Ύδρα, συνεχίζοντας φτάνουμε στην κορυφή Γερακίνα, στα 344 μέτρα. Και μετά από αυτό, αν συνεχίσουμε το μονοπάτι, φτάνουμε στην παραλία του Μπίστι και σε αυτό το όμορφο εκκλησάκι που σας είπα, του Αγίου Γεωργίου. Αυτά εν ολίγοις. 

Πολύ ωραία! Λοιπόν, με ποιο μονοπάτι θα ήθελες να ξεκινήσουμε και να δούμε λίγο τη διαδρομή του; 

Νομίζω ένα από τα πιο, από τις πιο δημοφιλείς διαδρομές, που έχω ακολουθήσει και εγώ πολλές φορές γιατί μου το ζητάει ο κόσμος, είναι η κορυφή του Έρως. Για να φτάσουμε στην κορυφή του Έρως περνάμε πάντα πρώτα από το μοναστήρι του Προφήτη Ηλία. Πώς κατευθυνόμαστε προς τα εκεί; Ξεκινώντας πάντα από την πόλη της Ύδρας, από τη χώρα, ανεβαίνουμε σιγά σιγά στην περιοχή Καλά Πηγάδια, στρίβουμε δεξιά προς τα σκαλοπάτια, τα οποία μας οδηγούν στην εκκλησία του Αγίου Κωνσταντίνου του Υδραίου, που είναι ο –πώς το λένε;– ο άγιος Κωνσταντίνος ο Υδραίος είναι ο πολιούχος της Ύδρας. Και πλέον μετά ξεκινάμε και μπαίνουμε σε ένα πολύ ωραίο πευκόφυτο δασάκι, τραβερσαριστά. Μια ήπια, εύκολη διαδρομή από σκαλοπάτια. Περνάμε μέσα από το δασάκι, βλέπουμε και το γκρέμισμα ενός παλαιού μοναστηριού, που οι ντόπιοι το φωνάζουν τις «Παλιές καλόγριες». Και συνεχίζοντας, βγαίνοντας τέλος πάντων από το δασάκι αυτό, ξεκινάμε σιγά σιγά να βλέπουμε το μοναστήρι του Προφήτη Ηλία. Στα 3,5 περίπου χιλιόμετρα, εν πάση περιπτώσει, ανάλογα από πού θα ξεκινήσουμε, φτάνουν στο μοναστήρι του Προφήτη Ηλία, το οποίο είναι το μοναδικό ανδρικό μοναστήρι στην Ύδρα. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν επτά μοναστήρια, ας κάνω και μια αναφορά γι' αυτό. Είναι της Αγίας Φωτεινής, είναι της Αγίας Ματρώνας, είναι της Αγίας Τριάδας, του Αγίου Νικολάου, του προφήτη Ηλία, δεξιά από τον Προφήτη Ηλία, σε λίγα μέτρα, εκτείνεται το μοναστήρι της Αγίας Ευπραξίας και έχουμε και το μοναστήρι της Ζούρβας, που προανέφερα. Λοιπόν, στον Προφήτη Ηλία είναι ένα ιστορικό μοναστήρι, απ' όσο γνωρίζω και έχω διαβάσει. Δημιουργήθηκε από μοναχούς τους οποίους ονόμαζαν «Κολλυβάδες», οι οποίοι ήρθαν από το Άγιο Όρος και έφτιαξαν αυτό το μοναστήρι. Νομίζω ότι ο τελευταίος μοναχός που είχε διασωθεί από το Άγιο Όρος, από τους Κολλυβάδες, πρέπει να απεβίωσε το 2000, ναι, νομίζω το 2000, αν δεν κάνω λάθος. Χρησιμοποιήθηκε, νομίζω, γιατί αυτό δημιουργήθηκε το 1813, χρησιμοποιήθηκε και το 1825, αν δεν κάνω λάθος, για τέσσερις μήνες περίπου σαν φυλακή για τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη. Εκεί, λοιπόν, πάντα κάνουμε μια ωραία στάση. Έχει ένα παλιό αλώνι, όπου καθόμαστε και αγναντεύουμε, βλέπουμε τη θέα, που είναι πανοραμική και πλέον εκτείνεται η ομορφιά του νησιού. Βλέπεις πόσο όμορφο είναι το νησί. Βλέπεις απέναντι την Πελοπόννησο, βλέπεις στα αριστερά σου τη νήσο Δοκό. Ένα ίσως από τα πολύ σημαντικά νησιά, το οποίο δεν κατοικείται μεν, αλλά, απ' όσο γνωρίζω, έχει βρεθεί ένα από τα παλαιότερα ναυάγια ανά τον κόσμο. Αν δεν κάνω λάθος, είναι το 2000, μάλλον οι ειδικοί που ασχολήθηκαν είπαν ότι ήταν από το 2000, 2000 χρόνια προ Χριστού αυτό το ναυάγιο. Εν πάση περιπτώσει, αφού σταματήσουμε, πιούμε λίγο νερό, θαυμάσουμε το μοναστήρι, προσκυνήσουμε, συνεχίζουμε πλέον όχι σε [00:15:00]σκαλοπάτια, αλλά σε ένα τεχνικό μονοπάτι, το οποίο το έχουμε σηματοδοτήσει. Ανεβαίνουμε, λοιπόν, περίπου για ένα ακόμα χιλιόμετρο σε τεχνικό μονοπάτι. Επίσης, τραβερσαριστό. Και φτάνουμε στην κορυφή Έρως, στα 588 μέτρα υψόμετρο, όπου εκεί πλέον βλέπουμε, έχουμε μια οπτική 360 μοιρών, γύρω γύρω, βλέπουμε το νησί, βλέπουμε το Μυρτώο πέλαγος. Το επιφώνημα όλων, ξένων και Ελλήνων, μόλις φτάνουμε στην κορυφή, είναι: «Αααα!». Αμέσως ενθουσιάζονται με αυτό που βλέπουν. Είναι πάρα πολύ όμορφη αίσθηση, ιδίως αν ο καιρός είναι καθαρός και το επιτρέπει, δεν έχει συννεφιά, μπορεί το μάτι σου να φτάσει και μέχρι τις ακτές του Πειραιά, ας πούμε, μπορείς να δεις. Βλέπεις πίσω Μυρτώο πέλαγος, βλέπεις τις Σπέτσες. Είναι ένα, είναι μια πάρα πολύ όμορφη διαδρομή. Είναι μια σχετικά εύκολη διαδρομή, δηλαδή θεωρώ ότι στις 4,5-5 ώρες μπορούμε να πάμε και να γυρίσουμε και είναι μια διαδρομή αρκετά αγαπητή από τον κόσμο. 

Εσένα η πρώτη φορά, όταν ανέβηκες στο όρος Έρως, στην κορυφή, τι συναισθήματα είχες; 

Τι συναισθήματα; Απλά διαπιστώνεις, καταλαβαίνεις ότι όντως μερικές φορές η φύση είναι η τέχνη του Θεού, ότι είμαστε πολύ μικροί, γενικότερα, μπροστά σε αυτά που βλέπουμε. Κατάλαβα πόσο όμορφο είναι να ανακαλύπτεις και να ψάχνεις τη φύση. Ότι σου δίνεται η δυνατότητα σε ένα τόσο μικρό νησί να μπορέσεις να ξεφύγεις, να νιώσεις όμορφα, να αλλάξεις παραστάσεις, κάνεις ένα restart στο μυαλό σου! Θεωρώ ότι η ενασχόληση με το βουνό και γενικότερα με τη φύση, πόσο μάλλον και όταν το τρέχεις αλλά και όταν το περπατάς, είναι αυτό που λένε πολλοί ότι το σώμα σου αρχίζει και παράγει ενδορφίνες, ντοπαμίνες, σεροτονίνες, ορμόνες της ευτυχίας και πλέον γυρνώντας στην πόλη, στην κατοικημένη περιοχή, έχει καθαρίσει το μυαλό σου και είσαι έτοιμος για να αντιμετωπίσεις οποιαδήποτε πρόκληση που έχει να κάνει με την καθημερινότητα. Είναι μια πολύ όμορφη αίσθηση που δεν τη βαριέσαι, δηλαδή αν ξεκινήσεις να ασχολείσαι με το βουνό, θεωρώ ότι μετά είναι μια μορφή εθισμού, είναι αυτό που λένε και οι ξένοι γίνεσαι junky, είναι addiction, είναι εθισμός, είναι κάτι που δεν μπορείς μετά να το βγάλεις από την καθημερινότητά σου, το χρειάζεσαι. 

Μήπως γνωρίζεις και γιατί ονομάστηκε Έρως; 

Νομίζω ότι το Έρως είναι μια παραγραφή του έρε. Βέβαια, κάποιοι λένε αυτήν την ιστορία τη ρομαντική, περί έρως, ένα ζευγάρι και τα λοιπά, αν και δεν πιστεύω ότι είναι η πραγματική, η αληθινή ιστορία. Πρέπει να βγαίνει από τη λέξη έρε, που σημαίνει, νομίζω, η κεφαλή, ότι είναι η κορυφή. Από κει βγαίνει το όρος Έρε, που αργότερα έχει μείνει σαν Έρως, πλέον το έχουν ονοματίσει Έρως. Τι άλλο; Θα ήθελα, επίσης, να πω ότι στη φύση της Ύδρας, που δεν είναι τόσο πλούσια –γιατί σας είπα ότι είναι πάρα πολύ πετρώδης, είναι ένας βράχος στην ουσία, γι' αυτό και λέω ότι έχει άγρια ομορφιά– πολλές φορές συναντάμε θυμάρι, το οποίο μυρίζει πάντα στο βουνό και σου προκαλεί έτσι εντύπωση. Συναντάμε πολλές φορές, ανάλογα και την περίοδο βέβαια, τις σπέντζες, που λέμε εμείς. Δεν ξέρω, η επίσημη ονομασία πρέπει να είναι μανουσάκια; Όχι, δεν τα θυμάμαι πώς τα λένε. Τέλος πάντων, δεν είμαι τόσο καλός με τα φυτά. Και έχει και αρκετά βέβαια. Για το θυμάρι που σας είπα είναι ένας λόγος επίσης που η Ύδρα βγάζει πάρα πολύ καλό μέλι. Υπάρχουν κάποιοι ντόπιοι που έχουν μελίσσια. Και διακρίνεται το μέλι μας για την ποιότητα του, το θυμαρίσιο το μέλι. Και πολλές φορές ανεβαίνοντας προς το Έρως, σε αυτό το συγκεκριμένο μονοπάτι, βρίσκω πολλές φορές σαφράν, που προκαλεί εντύπωση και στους επισκέπτες ότι έχει τόσο πολύ σαφράν!

Την ιστορία αυτή με το ερωτευμένο ζευγάρι στο βουνό; 

[00:20:00]Ότι ήταν ένα ζευγάρι το οποίο τα χρόνια εκείνα αγαπιόντουσαν, αλλά επειδή η κοινωνία, τέλος πάντων, ήταν πολύ αυστηρή, δεν τους επέτρεπε να σμίξουν τις ζωές τους και έτσι αποφάσισαν να θυσιαστούν προς τιμήν του έρωτά τους και αποφάσισαν να πηδήξουν από την κορυφή, να θυσιαστούν πηδώντας από την κορυφή, αυτή που είναι η ψηλότερη κορυφή. Θυσιάζοντας τις ζωές τους! Δεν ξέρω κατά πόσο ήταν έξυπνο αυτό που έκαναν, αν ισχύει, αλλά είναι ένας, μια μορφή μύθου, που έχει μείνει. Το συζητάνε κάποιοι, δεν ξέρω κατά πόσο ισχύει ή όχι. Κάτι αντίστοιχο που υπάρχει και με το Ζάστανι, αν το έχεις ακούσει, όπου εκεί έλεγαν οι ντόπιοι ότι θυσίαζαν τους γονείς τους, όταν πλέον είχαν έρθει σε μια ηλικία που ήτανε δύσκολο, τους ήταν οικονομικό βάρος, δεν μπορούσαν πλέον να τους βοηθήσουν και έτσι τους θυσίαζαν από το Ζάστανι, ο οποίος μύθος σταμάτησε, απ' όσο λένε, όταν κάποια στιγμή ένας πατέρας, έχοντας το καλαθάκι με τα προσωπικά του αντικείμενα, το έδωσε στον γιο του και του είπε: «Κράτησέ το, θα σου χρειαστεί, θα σε φέρει και σένα ο γιος σου σε λίγα χρόνια» και έτσι πλέον, νομίζω ότι, απ' όσο λένε οι ντόπιοι, σταμάτησε αυτό το άσχημο έθιμο, να θυσιάζονται ηλικιωμένοι από το Ζάστανι. 

Μάλιστα, η επόμενη διαδρομή που θα ήθελες να μας περιγράψεις; 

Επόμενη διαδρομή, λοιπόν. 

Για τη μονή της Ζούρβας; 

Ωραία, η μονή της Ζούρβας. Λοιπόν, ξεκινάμε πάντα από την πόλη της Ύδρας, όπως σου λέω, και κατευθυνόμαστε, αυτή τη φορά, αντί να πάμε δεξιά, να ανεβούμε προς το δασάκι αυτό που οδηγεί προς τον Προφήτη Ηλία, κάνουμε αριστερά και περνώντας από το πρώτο μοναστήρι, το πιο κοντινό μοναστήρι στην πόλη στην ουσία, της Αγίας Φωτεινής, όπου εκεί βρίσκεται και το νεκροταφείο της Ύδρας, συνεχίζουμε προς τους παλιούς ανεμόμυλους και προς το βουνό Καρέσσα, έτσι ονομάζεται. Πολλές φορές η Καρέσσα είναι το χαρακτηριστικό σημείο που λένε οι ντόπιοι: «Αν μαυρίσει η Καρέσσα», αν δηλαδή συννεφιάσει στην Καρέσσα, «έρχεται βροχή». Στην Καρέσσα, λοιπόν, υπάρχει το μοναστήρι της Αγίας Ματρώνας, μέχρι και σήμερα υπάρχουν δύο μοναχές. Ένα πολύ ωραίο, φιλόξενο μοναστήρι! Κατευθυνόμαστε, λοιπόν, προς τα εκεί, στους παλιούς ανεμόμυλους, και από εκεί συνεχίζουμε σε έναν εύκολο χωματόδρομο, διασχίζοντας στα αριστερά μας το μοναστήρι της Αγίας Τριάδας. Φτάνουμε μετά από 3,6 χιλιόμετρα στο μοναστήρι του Αγίου Νικολάου. Δεξιά μας κάτω εκτείνεται μια πάρα πολύ όμορφη παραλία, η παραλία της Λιμνιόνιζας, η οποία έχει ονομαστεί έτσι επειδή ακριβώς μπροστά από την παραλία έχει ένα μικρό νησάκι, το οποίο κλείνει την περιοχή και σου δίνει την εντύπωση ότι κολυμπάς σε μια λίμνη. Γι' αυτό και λέγεται Λιμνιόνιζα. Εν πάση περιπτώσει, εμείς συνεχίζουμε, διασχίζουμε και το μοναστήρι του Αγίου Νικολάου, το προσπερνάμε. Μπαίνουμε πλέον σε ένα μονοπάτι αρκετά τεχνικό, με πολύ χωνευτή πέτρα. Αυτό το τρόχαλο, που λέμε. Περνάμε το μικρό εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία –  έχει άλλο ένα μικρό εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία. Είναι κάποια κτήματα και κάποιες γκρεμισμένες κατοικίες εκεί. Είναι τα Ζωγκαίικα και τα Κοκκαίικα, που μάλλον έρχεται, είναι ντοπιολαλιές απ' τα σπίτια των ιδιοκτητών εκεί πέρα, τα Ζωγκαίικα και τα Κοκκαίικα. Και μετά από 8,3 χιλιόμετρα καταλήγουμε στο μοναστήρι της Παναγίας της Ζούρβας. Ένα αρκετά παλιό μοναστήρι επίσης. Δεν έχουμε ιδιαίτερες πληροφορίες για το μοναστήρι της Ζούρβας. Δεν ξέρω ιδιαίτερα πράγματα. Πολύς κόσμος καταφθάνει εκεί και από τη θάλασσα, στον Όρμο Λέδεζα, όπου απαγκιάζει και είναι πιο εύκολο, όπου από εκεί από τον όρμο πρέπει να ανέβεις αρκετά σκαλοπάτια για να φτάσει στο μοναστήρι. Εμείς πηγαίνοντας, εν πάση περιπτώσει, περπατώντας, φτάνουμε στο μοναστήρι της Παναγίας Ζούρβας, όπου εκεί υπάρχουν, νομίζω, αυτή τη στιγμή κατοικείται από τρεις ή τέσσερις μοναχές και την ηγουμένη. Είναι επίσης αρκετά φιλόξενες, πάντα θα σου δώσουνε να πιεις, θα σε φιλέψουνε, θα σου μαγειρέψουνε. [00:25:00]Εγώ την τελευταία φορά που είχα πάει με ένα μεγάλο γκρουπ, με συγκίνησε η ευγένειά τους και ο τρόπος που μας συμπεριφέρθηκαν, μας άνοιξαν την εκκλησία, μας έφεραν χυμούς, μας πρόσφεραν διάφορα γλυκίσματα. Είναι πάρα πολύ όμορφο μοναστήρι! Σου προκαλεί δέος το πόσο η ατμόσφαιρα είναι – πώς μπορώ να το χαρακτηρίσω; Νιώθεις ότι είσαι πιο κοντά στον Θεό! Είναι πάρα πολύ όμορφη η ατμόσφαιρα! Και από κει πλέον οι επιλογές μας είναι ή συνεχίζουμε για ακόμα 3,5 περίπου χιλιόμετρα σε ένα επίσης τεχνικό μονοπάτι με ανεβοκατεβάσματα, για να καταλήξουμε στο φανάρι της Ζούρβας και περνώντας, πριν φτάσουμε στο φανάρι, από το εκκλησάκι του Αγίου Ιωαννίκιου, που κρέμεται ουσιαστικά στα βράχια, ένα πανέμορφο εκκλησάκι, και πολλές φορές περνώντας, κατευθυνόμενοι προς το φανάρι της Ζούρβας, βλέπουμε και τα μελίσσια, που οι ντόπιοι προτιμούν να τοποθετούν εκεί λόγω της μεγάλης ποσότητας θυμαριού που συναντάμε. Είναι μια διαδρομή περίπου 12 χιλιομέτρων. Αρκετά τεχνική. Τις περισσότερες φορές μου ζητάνε να κάνουμε τη μια διαδρομή, δηλαδή να είναι one way, όχι allez le tour, γιατί κουράζονται, ταλαιπωρούνται, άρα συνήθως ή θα πάμε μέσω θαλάσσης, αν ο καιρός είναι καλός και μας το επιτρέπει, να βγούμε στο φανάρι της Ζούρβας, που δεν είναι ιδιαίτερα εύκολο να προσεγγίσεις, έχει ένα μικρό έτσι καβάκι, έναν κάβο, ή αλλιώς πρέπει να βγούμε στη Λέδεζα, που σας είπα, να ανέβουμε όλα τα σκαλοπάτια προς το μοναστήρι και να επιστρέψουμε. Η διαδρομή πήγαινε-έλα είναι ιδιαίτερα επίπονη, είναι γύρω στα 24 χιλιόμετρα. Θέλει υπομονή, θέλει εμπειρία, θέλει τροφοδοσία οπωσδήποτε –νερό, κάποιες μπάρες, κάποια φρούτα πιθανόν– και θέλει να είσαι και λάτρης της φύσης για να το απολαύσεις και να το ευχαριστηθείς. Είναι άλλη μια πολύ όμορφη διαδρομή! 

Στον φάρο της Ζούρβας μπορούμε να πάμε; Δηλαδή εάν πάμε στο μοναστήρι της Ζούρβας, ξέρεις εσύ κάποια διαδρομή, που την έχεις κάνει και να σε κατευθύνει προς τα εκεί, ή μπορείς να φτάσεις μόνο με καραβάκι;

Ναι, ναι, υπάρχει, υπάρχει, υπάρχει διαδρομή, αυτό που είπα πριν. Υπάρχει μια διαδρομή από το μοναστήρι, που φτάνουμε στα 8,3-8,4 χιλιόμετρα. Συνεχίζοντας για 3,5 περίπου χιλιόμετρα σε ένα αρκετά τεχνικό μονοπάτι, το οποίο φοβάμαι αυτό το μονοπάτι έχει χαθεί η σηματοδότηση, δεν υπάρχει ιδιαίτερη σηματοδότηση, ίσως γιατί οι ντόπιοι κάποιες φορές οι κυνηγοί ενοχλούνται από τους πεζοπόρους. Δεν τους αρέσει να υπάρχει ιδιαίτερη επισκεψιμότητα και έτσι χαλάνε τη σηματοδότηση, αλλά με μια προσεκτική ματιά στο μονοπάτι μπορούμε να φτάσουμε και στο φανάρι της Ζούρβας, όπου –να, κάτι που ξέχασα να σας πω–  όπου πολλές φορές είναι εύκολο, με λίγο τύχη, να συναντήσεις και αυτά που αποκαλούν οι ντόπιοι «άγρια». Τα άγρια είναι κάποια αγριόγιδα, αγριοκάτσικα, εν πάση περιπτώσει, τα οποία υπάρχουν στην Ύδρα και είναι ιδιαίτερα. Δηλαδή, εγώ τα έχω συναντήσει κάποιες φορές. Τη μια φορά τα συνάντησα στο φανάρι της Ζούρβας, όπου είχανε μπει μέσα στο φανάρι, είχαν μπει μέσα στο οίκημα, τέλος πάντων, προκειμένου να προστατευθούν από τις συνθήκες τις κλιματολογικές, αλλά δεν μπορείς να τα πλησιάσεις. Δεν μπορείς να τα πλησιάσεις καθόλου. Να μη σου πω ότι τα μυρίζεις ακόμα πριν προλάβεις να τα προσεγγίσεις. Είναι στην κυριολεξία άγρια! Είναι κάτι αντίστοιχο με τα κρητικά Κρι-Κρι, ας πούμε.

Η διαδρομή αυτή έχει κάποια δυσκολία για να πας στον φάρο;

Όχι ιδιαίτερη δυσκολία. Απλά το μόνο που πρέπει να προσέξεις [00:30:00]είναι να είσαι απόλυτα συγκεντρωμένος στο μονοπάτι, γιατί πολλές φορές έχει άλλα κατσικομονοπάτια, τα οποία μπορούν να σε παρασύρουν προς διαφορετική κατεύθυνση και μετά να αποπροσανατολιστείς. Θέλει να είσαι ιδιαίτερα προσεκτικός. Υπήρχε μια σηματοδότηση, αλλά δυστυχώς, όπως είπα και πριν, σε πολλά σημεία χάνεται, έχει καταστραφεί, έχουνε σπάσει τα ταμπελάκια που σου υποδεικνύουν πώς να κατευθυνθείς, κι έτσι θέλει να είσαι λίγο προσεκτικός. Αυτό, τίποτα άλλο. Μπορείς να προσεγγίσεις. Ναι, είναι σχετικά εύκολο. Η δυσκολία σαν μονοπάτι, δεν μπορώ να το χαρακτηρίσω δύσκολο μονοπάτι. Όχι, δεν έχει δυσκολίες. 

Το επόμενο λοιπόν μονοπάτι θέλεις να είναι αυτό της Επισκοπής; 

Ωραία, ναι, της Επισκοπής! Λοιπόν, για να κατευθυνθούμε στην Επισκοπή ξεκινάμε πλέον από το λιμάνι και κατευθυνόμαστε παραλιακά σε μια ιδιαίτερου κάλλους διαδρομή, θα χαρακτήριζα. Περνάμε πρώτα από το Καμίνι, που είναι ο πρώτος οικισμός. Περνάμε από το λιμανάκι του Καμινιού, ένα ιδιαίτερα παραδοσιακό λιμανάκι. Είναι σαν αλιευτικό καταφύγιο στην ουσία. Ένα σημείο το οποίο είναι ιδιαίτερα γνωστό, γιατί γίνεται και η περιφορά του Επιταφίου, η οποία μπαίνει μέσα στο νερό, μπαίνει μέσα στο λιμάνι του Καμινιού. Ένα πολύ παλιό έθιμο, για να ευλογήσουν τότε, απ' όσο έλεγαν οι παλιοί, τα νερά για την ασφαλή επιστροφή των ναυτικών. Ένα πολύ ωραίο έθιμο! Περνάμε λοιπόν από το αλιευτικό καταφύγιο του Καμινιού, το μικρό αυτό λιμανάκι, συνεχίζουμε όλο παραλιακά, δίπλα από τη θάλασσα. Μεταξύ του οικισμού του Καμινιού και του Βλυχού στα αριστερά μας υπάρχει ένα σημείο το οποίο το ονομάζουν Χώριζα. Η αρχαιολογική υπηρεσία έχει βρει ότι υπάρχει ένα... τείχος να το ονομάσω; Τώρα ίσως να μην είναι σωστή η ορολογία που χρησιμοποιώ. Μια πέτρινη μάντρα, τέλος πάντων, η οποία την έχουνε ονοματίσει ότι είναι από τη νεολιθική εποχή, που ήταν η είσοδος ίσως ενός από τους παλαιότερους οικισμούς. Ενός Παρθενώνα, τέλος πάντων. Είναι ιδιαίτερης αρχαιολογικής σημασίας αυτό το κομμάτι, η Χώριζα εκεί, όπου πρόσφατα που είχα πάει κι εγώ με μια αρχαιολόγο, τυχαία βρήκα και μια στέρνα, το οποίο δεν κατάλαβα καν ότι ήταν στέρνα. Η αρχαιολόγος το διαπίστωσε. Μου λέει: «Αυτό που βρήκαμε είναι μια στέρνα που διασώζεται». Προσπαθούσε να το ψάξει περισσότερο, αλλά χρειαζόμασταν εξοπλισμό για να το δούμε, να έχουμε περισσότερες πληροφορίες. Εν πάση περιπτώσει, συνεχίζουμε από κει, φτάνουμε στον Βλυχό, που είναι και μια πολύ ωραία παραλία, περνάμε το τοξωτό παλιό γεφύρι του Βλυχού. Νομίζω ότι είναι ίσως το παλαιότερο γεφύρι που διασώζεται μέχρι τώρα. Και συνεχίζουμε παραλιακά. Στα 3,2-3,3 χιλιόμετρα από το λιμάνι φτάνουμε στις Πλάκες Βλυχού. Άλλη μια ωραία παραλία, που είναι οργανωμένη. Έχει εκεί πέρα παραλία, έχει καφέ, έχει εστιατόριο για τους πιθανούς επισκέπτες τουρίστες. Για τους πεζοπόρους συνεχίζουμε παραλιακά και στα 4,4 χιλιόμετρα φτάνουμε στην περιοχή του Παλαμιδά, όπου είναι ένα σημείο που βγάζουν τις βάρκες και τα σκάφη τους οι ντόπιοι και κάνουν τις διάφορες εργασίες που χρειάζονται, και πλέον ξεκινάμε να ανηφορίζουμε. Δεν μπορεί να συνεχιστεί παραλιακά ο δρόμος, ξεκινάμε να ανηφορίζουμε σε έναν εύκολο χωματόδρομο, που μας οδηγεί προς την περιοχή της Επισκοπής. Στο 7ο χιλιόμετρο συναντάμε το εκκλησάκι της Αγίας Μαρίνας. Έχουμε ανέβει ήδη περίπου στα 210 μέτρα από την επιφάνεια της θάλασσας, τα υψομετρικά μας. Συναντάμε το εκκλησάκι της Αγίας Μαρίνας, ένα επίσης πολύ όμορφο εκκλησάκι. Και συνεχίζουμε πλέον προς την είσοδο του οικισμού Επισκοπή, που είναι ίσως το μοναδικό οροπέδιο, που είπα, και είναι μία από τις πρώτες κατοικημένες περιοχές στο νησί. Και αν δεν κάνω λάθος, [00:35:00]το όνομά της, «Επισκοπή», το έχει πάρει από τη λέξη «επισκοπεύω», επειδή τότε οι κάτοικοι επισκόπευαν τα πλοία που προσέγγιζαν, τους πειρατές, εν πάση περιπτώσει, και από τις δύο πλευρές. Και από την μπροστά πλευρά του νησιού και από την πίσω. Αυτή είναι μια διαδρομή προς την Επισκοπή, που είναι συνολικά 8,3 χιλιόμετρα, και μαζεύοντας 240 περίπου στο σύνολο υψομετρικά, και από εκεί πλέον μπορούμε να έχουμε την επιλογή, αν θέλουμε να συνεχίσουμε, να μπούμε σε ένα μονοπάτι, το οποίο κατευθύνεται προς την περιοχή Ζώγερι, όπου εκεί βρίσκεται άλλη μια κορυφογραμμή, η κορυφή Γερακίνα, στα 346 μέτρα υψόμετρο. Και από τη Γερακίνα πλέον αρχίζει και σβήνει το μονοπάτι, αν κατευθυνθούμε προς τα εκεί. Περνάμε κάποια μικρά σπιτάκια, έχει κάποια ωραία παλιά αλώνια. Κατευθυνόμαστε πλέον προς την παραλία του Μπίστι, αφήνοντας αριστερά μας τον Άγιο Νικόλα, τον κόλπο του Αγίου Νικολάου, και κατευθυνόμαστε προς την παραλία του Μπίστι, όπου είναι επίσης μια ωραία οργανωμένη παραλία, πευκόφυτη, ίσως η μοναδική πευκόφυτη παραλία του νησιού, που έχει δύο μικρούς όλμους. Στον έναν διασώζεται το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου και δίπλα που είναι η παραλία του Μπίστι. Αν συνεχίσουμε να φτάσουμε μέχρι εκεί, έχουμε περπατήσει συνολικά γύρω στα 12,5 χιλιόμετρα. Και συνήθως μετά από εκεί, πάλι πλέον επιστρέφουμε μέσω θαλάσσης, γιατί, όπως είπα και με τη Ζούρβα, οι πεζοπόροι πλέον έχουν γεμίσει από εικόνες, έχουνε ίσως και λίγο κουραστεί και πλέον θέλουν να επιστρέψουν στην πόλη, στη χώρα, τέλος πάντων. 

Ναι, πολύ ωραία και αυτή η διαδρομή! 

Είναι μια πολύ όμορφη διαδρομή! 

Μετά να περάσουμε στο Μανδράκι και στο εκκλησάκι του Σταυρού;

Ναι, εντάξει, το Μανδράκι είναι μια εύκολη διαδρομή, θα τη χαρακτήριζα. Δεν έχει να κάνει με τεχνικό τερέν, δεν έχει να κάνει με βουνό και μονοπάτια. Είναι πάλι ακτογραμμή. Περπατάμε όλο παραλιακά, φεύγοντας από το φανάρι της Ύδρας, του λιμανιού το φανάρι πλέον, και κατευθυνόμαστε προς το Μανδράκι, όπου εκεί έχει αυτό το μικρό εκκλησάκι του Σταυρού, που λες, και φτάνουμε στην παραλία στο Μανδράκι, όπου είναι μια οργανωμένη παραλία, είναι ίσως η μοναδική παραλία με αμμουδιά στην Ύδρα. Το προτιμάνε κάποιοι, αυτοί που δεν θέλουνε τόσο πολύ να κουραστούνε, δεν θέλουνε να περπατήσουνε πάρα πολύ. Είναι γύρω στα 2,2 χιλιόμετρα, 2,3 χιλιόμετρα από το λιμάνι. Εύκολη σχετικά, γρήγορη και σε αποζημιώνει με ένα ωραίο μπάνιο και εκεί πλέον μπορείς να έχεις και να φας, έχει ένα ωραίο ταβερνάκι, υπάρχει εστίαση, μπορείς να κάνεις το μπάνιο σου, μπορείς να κολυμπήσεις, μπορείς να χαλαρώσεις και να γυρίσεις. Εύκολη και γρήγορη διαδρομή, για όχι τους ιδιαίτερα έμπειρους πεζοπόρους. 

Ωραία, ας πούμε λοιπόν και για τη διαδρομή του Αγίου Μάμα. 

Άλλη μια διαδρομή η οποία είναι επίσης πάρα πολύ όμορφη. Ξεκινάμε πάντα παραλιακά από τη χώρα της Ύδρας, κατευθυνόμαστε προς το Καμίνι και από εκεί ανεβαίνουμε αριστερά προς τη ρεματιά του Κίτρου, όπου ξεκινάνε τα πρώτα δέντρα, τα πρώτα πεύκα. Από το Κίτρο, λοιπόν, πάμε στα Κόκκινα Χώματα και από τα Κόκκινα Χώματα, όπως το ονοματίζουν οι ντόπιοι, μπαίνουμε σε ένα ωραίο μονοπάτι, ιδιαίτερης δυσκολίας, λόγω της ανηφόρας και ενός μονοπατιού που εμείς τα λέμε «Νεροφαγώματα», το οποίο θέλει προσοχή στην ανάβαση. Οι ντόπιοι νομίζω παλιά το ονόμαζαν «Ψυχοβγάλτη». Ανεβαίνοντας, λοιπόν, εκεί και μετά από 3,5-4 χιλιόμετρα φτάνουμε στο κομμάτι που οι ντόπιοι το ονοματίζουνε Λουμ-Γιωργάκη και είναι πλέον σαν διασταύρωση. [00:40:00]Κινούμενοι ανατολικά από το Λουμ-Γιωργάκη θα κατευθυνθούμε προς το Έρως. Κινούμενοι δυτικά θα κατευθυνθούμε προς το εκκλησάκι του Αγίου Μάμα ή αλλιώς μπορούμε να πάμε και νότια, από την πίσω πλευρά του νησιού, θα κατευθυνθούμε προς την περιοχή Κλιμάκι, που σε οδηγεί στην παραλία της Λιμνιόνιζας, συγγνώμη, της Νησίζας, που είναι η μοναδική διπλή παραλία, εκεί απ' όσο γνωρίζω ήταν και το καταφύγιο της υδραϊκής φώκιας. Ζούσε η υδραϊκή φώκια. Και ίσως και μέχρι σήμερα. Αν λοιπόν κατευθυνθούμε προς τα δυτικά φτάνουμε στο εκκλησάκι του Αγίου Μάμα, ένα ιδιαίτερο, πανέμορφο λευκό εκκλησάκι, στη μέση του πουθενά κυριολεκτικά, το οποίο αξίζει τον κόπο να το επισκεφτούμε στις 2 Σεπτέμβρη, που είναι η ονομαστική εορτή, όπου ο ιερέας ευλογεί, είναι το έθιμο των ντόπιων εδώ, φέρνουνε όλα τους τα ζώα, άλογα, μουλάρια, αυτά που τους βοηθάνε στις καθημερινές τους εργασίες και τα ευλογεί ένα ένα ξεχωριστά, για να είναι υγιή και δυνατά, να μπορούν να βοηθούν και αυτά με τον τρόπο τους τους ντόπιους στις δικές τους χειρωνακτικές εργασίες. Αν συνεχίσουμε, λοιπόν, από τον Άγιο Μάμα κατευθυνόμαστε και πάλι και συναντάμε την περιοχή Επισκοπή, για την οποία έχουμε μιλήσει ήδη. Κάνοντας μια κυκλική διαδρομή και γυρίζοντας πλέον παραλιακά προς το λιμάνι της Ύδρας, είναι άλλη μια πολύ όμορφη, ελαφρώς δύσκολη, αλλά πανέμορφη διαδρομή. Και ακόμα μια διαδρομή που θα ήθελα να αναφέρω, που είναι μικρότερης διάρκειας, γύρω στις τρεισήμισι ώρες και μαζεύοντας κοντά στα 9,5 χιλιόμετρα και 410-420 υψομετρικά, είναι μια διαδρομή όπου κατευθυνόμαστε και πάλι προς τους παλιούς ανεμόμυλους, προς το όρος Καρέσσα, αφήνουμε στα αριστερά μας την Αγία Ματρώνα και από ένα ωραίο μονοπάτι φτάνουμε μετά από λίγο, στα δυόμισι χιλιόμετρα, στην περιοχή Πεύγες. Οι Πεύγες είναι ένα κομμάτι, ένα πλάτωμα, όπου οι ξένοι το αποκαλούν «the valley», τους αρέσει να το ονομάζουν. Είναι το σημείο όπου οι ντόπιοι μαζεύουν, είναι εκεί που φυτρώνουν, τέλος πάντων, βγαίνουνε τα υδραίικα μανιτάρια. Την περίοδο μεταξύ 15 Σεπτεμβρίου, που είναι τα πρωτοβρόχια, μέχρι ίσως καμιά φορά και τέλη Δεκέμβρη, αν δεν έχει παγώσει ιδιαίτερα ο καιρός για να τα κάψει, βρίσκουμε τα υδραίικα μανιτάρια, τα οποία η επίσημη ονομασία τους είναι «Lactarius Delicious». Από την ονομασία καταλαβαίνετε γιατί τα ονοματίζουν έτσι, είναι γιατί είναι πολύ νόστιμα! Oι ντόπιοι τα κυνηγάνε με μανία, τα μαζεύουν και μάλιστα πολλοί από αυτούς κατεβαίνουν στο λιμάνι μετά και τα πουλάνε. Έχουνε σχεδόν την ίδια τιμή, αν θυμάμαι καλά, εκείνη την περίοδο, 25 ευρώ το κιλό, όσο έχουν και τα καλαμάρια τα υδραίικα. Άρα, αυτή είναι μια διαδρομή που ακολουθούμε, βλέπουμε την περιοχή Πεύγες, βλέπουμε πού φυτρώνουν τα μανιτάρια τα υδραίικα. Συνεχίζουμε, βγαίνουμε κάποια στιγμή κορυφογραμμή και βλέπουμε πλέον πίσω, φτάνουμε στα Κλίσα Μπρίνια και βλέπουμε την περιοχή Κλιμάκι, την πίσω πλευρά. Κατεβαίνοντας πλέον με προσοχή ένα ιδιαίτερα λίγο γλιστερό μονοπάτι, φτάνουμε πάλι στον χωματόδρομο που οδηγεί στη μονή του Αγίου Νικολάου και κάνοντας μια κυκλική διαδρομή, από έναν εύκολο χωματόδρομο, φτάνουμε στο εκκλησάκι του Σταυρού, όπου πλέον έχουμε εικόνα ξανά με τη χώρα της Ύδρας, με το λιμάνι της Ύδρας, και κατεβαίνουμε προς την πόλη, προς τη χώρα, ένα ιδιαίτερα όμορφο πάλι και τεχνικό μονοπάτι, που στα 20 λεπτά πλέον μας έχει κατευθύνει μέσα στο λιμάνι, μέσα στο λιμάνι της Ύδρας. Άλλη μια όμορφη διαδρομή. Την επιλέγουνε οι επισκέπτες. Είναι σχετικά εύκολη. Είναι πολύ όμορφη. Αυτά, δεν ξέρω. Τι άλλο θα μπορούσα να πω; 

Θα ήθελα να μου πεις από όλα αυτά τα μονοπάτια, ποιο μονοπάτι ξεχωρίζεις και για ποιο λόγο; 

[00:45:00]Λοιπόν, από όλα αυτά τα μονοπάτια εγώ ποιο ξεχωρίζω. Δύσκολη ερώτηση αυτή τώρα. Η αλήθεια είναι ότι αγαπώ πολλά μονοπάτια και για διαφορετικούς λόγους. Καθένα έχει ελαφρώς διαφορετικά χαρακτηριστικά και σου δίνει διαφορετικά συναισθήματα. Μ' αρέσει ιδιαίτερα το Έρως, για να είμαι ειλικρινής. Γιατί η κατάκτηση, ας πούμε, σε εισαγωγικά, της κορυφής σε κάνει και νιώθεις πάρα πολύ όμορφα. Νομίζω ότι είναι δύσκολο να επιλέξω κάποιο. Μου αρέσουν όλα και το καθένα διαφορετικό, μου δίνει διαφορετικές αισθήσεις. Όχι, δεν μπορώ να διαλέξω κάποιο, η αλήθεια είναι. Μου αρέσουν όλα! Δεν μπορώ να διαλέξω κάποιο ξεχωριστά. Προσπαθώ κάθε φορά να έχω μια ποικιλία στις διαδρομές μου. Προσπαθώ να μην ξεχνάω, να τα βλέπω όλα, και δεν σου κρύβω ότι υπάρχουν φορές που προσπαθώ και να βρω καινούργια μονοπάτια, τα οποία δεν είναι σηματοδοτημένα, κάτι το οποίο δεν καταλήγει πάντα με αίσιο τέλος. Παθαίνω αυτό που λένε «ζαστανώνομαι», που λένε οι ντόπιοι. Πώς το λένε; Όχι φυλακίζομαι. Παγιδεύομαι σε κομμάτια τα οποία δεν μπορείς πλέον να τα διασχίσεις και αναγκάζομαι να γυρίσω πίσω. Το βουνό είναι μια διαρκής αναζήτηση. Σου προσφέρει την αίσθηση της ελευθερίας. Σου δίνει την αίσθηση ότι πρέπει να το εξερευνήσεις. Νομίζεις ότι ποτέ δεν πρόκειται να μάθεις όλα του τα μυστικά και προσπαθείς συνέχεια να ανακαλύπτεις καινούργια πράγματα. Όχι, νομίζω ότι το καθένα έχει διαφορετική ομορφιά και σου προσδίδει διαφορετική αίσθηση. 

Υπάρχει κάποιο μονοπάτι πέρα από αυτά που το κάνεις συχνά και δεν είναι γνωστό; 

Ναι, ένα που το κάνω συχνά και δεν είναι γνωστό είναι το μονοπάτι το οποίο φεύγει πίσω από το μοναστήρι του Προφήτη Ηλία. Ένα ιδιαίτερα δύσκολο μονοπάτι, κατσικομονοπάτι, το οποίο ακολουθεί και τη διαδρομή του αγώνα της Ύδρας. Το κάνω συνήθως γιατί με βοηθάει να κρατιέμαι σε μια καλή κατάσταση. Μαζεύεις αρκετά υψομετρικά σε λίγα σχετικά χιλιόμετρα. Και βλέπεις και τις δύο πλευρές του νησιού, και την μπροστά πλευρά, που είναι πιο ήπια, κατοικημένη και προσφιλής, και βλέπεις και την πίσω μεριά, που είναι ιδιαίτερα άγρια, απόλυτα πετρώδης και δύσβατη, αλλά σου δίνει την αίσθηση ότι είσαι απόλυτα μόνος, και ίσως επειδή από την πίσω πλευρά δεν έχεις και καθόλου επαφή πλέον και από θέμα επικοινωνίας, δηλαδή υπάρχουν πολλά κομμάτια που η συσκευή του κινητού δεν έχει σήμα, άρα θεωρείς ότι είσαι απόλυτα αποκλεισμένος από τον πολιτισμό, και μου αρέσει να την κάνω. 

Τέλεια, λοιπόν, εγώ θα ήθελα να σε ευχαριστήσω, δεν ξέρω αν θέλεις να προσθέσεις κάτι, κάποια σκέψη που έχεις τώρα. 

Εγώ θα ήθελα να σε ευχαριστήσω που μου έδωσες τη δυνατότητα να προσπαθήσω –δεν είναι αυτή, σίγουρα δεν έχω την ικανότητα να αφηγηθώ αυτά που θα μπορούσαν να δουν τα μάτια– να προσπαθήσω να σου εξηγήσω, να σου αφηγηθώ κάποια όμορφα μονοπάτια της Ύδρας. Και ελπίζω και εύχομαι οι επισκέπτες πλέον και στην κουλτούρα την ελληνική και όχι μόνο στους επισκέπτες από την υπόλοιπη Ευρώπη, να μπορέσει να μπει στην κουλτούρα μας, στο αίμα μας αυτή η συνήθεια, μπορώ να την πω, το να εξερευνήσουμε ένα μέρος περπατώντας το και μαθαίνοντάς το σε όλες του τις πλευρές, σε όλα του τα μονοπάτια, στην κάθε άκρη του, εν πάση περιπτώσει. 

[00:50:00]Ευχαριστώ πάρα πολύ! 

Να είσαι καλά! Εγώ σε ευχαριστώ.